Gần 200.000 người thất nghiệp tại TP.HCM đứng trước ‘ngã ba đường’ giữa BHXH một lần và tìm việc mới

Cải cách tiền lương: Xóa bỏ tư duy ‘sống lâu lên lão làng’

Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt lớn với chính sách cải cách tiền lương và sự vận hành của Sàn việc làm quốc gia. Đứng trước những thay đổi mang tính hệ thống, thị trường lao động không chỉ đòi hỏi kỹ năng mới mà còn yêu cầu một sự chuyển dịch quyết liệt trong tư duy: từ bị động chờ đợi sang chủ động thích ứng.

Chia sẻ tại talkshow "Chính sách mới 2026: Cú hích nào cho thị trường lao động?", bà Nguyễn Văn Hạnh Thục – Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm TP.HCM cho biết cải cách tiền lương năm nay không đơn thuần là một cuộc điều chỉnh kỹ thuật về con số, mà là một cuộc cách mạng về cách tiếp cận.

Việc chuyển dịch sang trả lương theo vị trí việc làm đã thay đổi hoàn toàn "luật chơi". Trọng tâm đã dời từ câu hỏi "Bạn có bằng cấp gì?" sang "Bạn làm được gì cho tổ chức?". Điều này có nghĩa là thu nhập sẽ được gắn chặt với năng lực thực thi và hiệu quả công việc (KPIs).

"Cách tiếp cận này tạo động lực sòng phẳng. Nó buộc người lao động phải liên tục nâng cấp mình để nhận mức đãi ngộ xứng đáng, đồng thời giúp khu vực công tiệm cận với sự vận hành linh hoạt của khu vực tư nhân", bà Thục nhấn mạnh.

Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng thẳng thắn chỉ ra áp lực lên doanh nghiệp. Việc tăng lương sẽ đẩy chi phí nhân sự lên cao, đặc biệt là các đơn vị thâm dụng lao động. Để tồn tại, doanh nghiệp bắt buộc phải tái cơ cấu, tối ưu hóa quy trình. Cải cách tiền lương chỉ bền vững khi đi đôi với năng suất lao động. Nếu lương tăng mà năng suất đứng yên, đó sẽ là gánh nặng kéo lùi sự phát triển.

Gần 200.000 người thất nghiệp tại TP.HCM

Năm 2025-2026 ghi nhận con số khoảng 196.000 người lao động tại TP.HCM hưởng trợ cấp thất nghiệp. Con số này đang đứng trước một lựa chọn mang tính sống còn: Nhận Bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần để giải quyết khó khăn tài chính tức thời, hay kiên trì ở lại hệ thống an sinh để bảo vệ tương lai lâu dài?

Thực trạng cho thấy một bộ phận không nhỏ người lao động vẫn ưu tiên "tính linh hoạt tài chính" – muốn cầm tiền ngay thay vì chờ đợi quyền lợi khi về già. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các cơ quan chức năng trong việc truyền thông.

Bà Thục khẳng định: "Mục tiêu của chính sách mới là xây dựng một lưới an sinh đủ vững. Chúng tôi không chỉ vận động người dân đừng rút BHXH, mà phải song hành bằng các giải pháp thiết thực như: kết nối việc làm mới ngay lập tức, hỗ trợ học nghề ngắn hạn và tư vấn lộ trình sự nghiệp để họ thấy rằng việc ở lại thị trường lao động có lợi hơn nhiều so với việc 'ăn vào tương lai'."

Nếu phải dùng một cụm từ để mô tả thị trường lao động năm nay, bà cho rằng đó chính là "số hóa và chủ động".

Hiện nay, sàn việc làm đã không còn giới hạn trong các tòa nhà hay những buổi hội chợ tập trung. Từ ngày 14-4, Sàn việc làm quốc gia chính thức vận hành, xóa bỏ rào cản địa lý. Một người lao động tại TP.HCM hoàn toàn có thể ứng tuyển và phỏng vấn trực tuyến cho một vị trí tại Hà Nội hay Quảng Ninh chỉ với một thiết bị kết nối Internet.

Bà Thục nhấn mạnh, để không bị bỏ lại phía sau, người lao động cần trang bị 3 "vũ khí" mới:

Kỹ năng số: Không chỉ là tin học văn phòng, mà là khả năng làm việc trên các nền tảng trực tuyến và sử dụng công nghệ hỗ trợ hiệu suất. Khả năng tự học: Tận dụng các khóa học ngắn hạn trực tuyến để cập nhật kỹ năng liên tục (upskilling). Linh hoạt vị trí: Chấp nhận các hình thức làm việc mới như từ xa (remote) hoặc linh hoạt thời gian.

“Tiền lương tăng là tin vui, nhưng chỉ những ai có năng suất tương xứng mới có thể đứng vững trên cú hích chính sách này”, bà nhận định.