Giá dầu thế giới giảm mạnh sau tín hiệu từ G7, vì sao xăng Việt Nam chưa thể hạ nhiệt ngay lập tức?

Sau giai đoạn tăng vọt do những căng thẳng địa chính trị leo thang tại khu vực Trung Đông, giá dầu thô bất ngờ đảo chiều, lao dốc từ 11% đến 12% chỉ trong phiên 10/3.

Sự sụt giảm đột ngột này diễn ra ngay sau khi các nền kinh tế lớn thuộc nhóm G7 phát đi tín hiệu sẵn sàng can thiệp trực tiếp vào thị trường nhằm ổn định nguồn cung.

Tuy nhiên, diễn biến này cũng làm dấy lên một câu hỏi khiến nhiều người quan tâm: Vì sao khi giá dầu thế giới giảm sâu, giá xăng dầu bán lẻ trong nước vẫn có xu hướng tăng hoặc chưa được điều chỉnh giảm tương ứng ngay lập tức?

Đến tối qua 11/3, liên Bộ Công Thương, Bộ Tài chính mới quyết định giảm mạnh 3.620 đồng/lít với xăng E5 RON 92 và giảm 3.880 đồng/lít với xăng RON 95, áp dụng từ 22h cùng ngày.

Để lý giải sự biến động này, trước hết cần nhìn vào bức tranh toàn cảnh của thị trường dầu mỏ thế giới.

Trước đó, xung đột tại Trung Đông, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến Iran, đã đe dọa nghiêm trọng đến nguồn cung dầu mỏ tại khu vực chiếm tỷ trọng lớn trong sản lượng toàn cầu.

Eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển chiến lược với lưu lượng khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, đã có lúc bị gián đoạn, gây tâm lý lo ngại về tình trạng thiếu hụt trầm trọng.

Những lo ngại này đẩy giá dầu Brent có thời điểm tiến sát ngưỡng 120 USD/thùng và dầu WTI cũng tăng lên mức tương tự. Thậm chí, nhiều quốc gia sản xuất dầu lớn như Ả Rập Xê-út, Iraq hay Kuwait đã phải điều chỉnh sản lượng do chuỗi cung ứng bị ảnh hưởng, khiến giá dầu tăng vọt gần 30% chỉ trong vài ngày.

Thế nhưng, thị trường đã đảo chiều nhanh chóng trong phiên giao dịch mới đây sau các tín hiệu chính sách mạnh mẽ. Nhóm G7 đã thảo luận về khả năng có thể giải phóng kho dự trữ dầu chiến lược để hạ nhiệt giá năng lượng.

Hiện nay, lượng dầu dự trữ của các nước thuộc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính lên tới hơn 1,2 tỷ thùng, đủ để tung ra thị trường trong các tình huống khẩn cấp. Chỉ riêng thông tin này đã đủ khiến các nhà đầu tư bán tháo hợp đồng, đẩy dầu WTI rơi xuống khoảng 83 USD/thùng và dầu Brent lùi về gần 88 USD/thùng.

Việc các nước phát triển cân nhắc xả kho dự trữ không chỉ nhằm bù đắp sự thiếu hụt nguồn cung mà còn gửi đi tín hiệu kiềm chế lạm phát và dập tắt các áp lực đầu cơ.

Dẫu vậy, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng việc xả kho chỉ là giải pháp tạm thời vì lượng dầu giải phóng tối đa khoảng 3,5 triệu thùng/ngày vẫn thấp hơn nhiều so với quy mô gián đoạn nếu khủng hoảng Trung Đông kéo dài.

Tại Việt Nam, câu hỏi vì sao giá xăng chưa giảm ngay lập tức khi thế giới lao dốc có lời giải nằm ở cơ chế điều hành đặc thù.

Khác với thị trường quốc tế biến động theo từng giờ, giá xăng dầu bán lẻ trong nước được điều chỉnh theo chu kỳ nhất định, thông thường từ 7 đến 10 ngày một lần. Do đó, mức giá hiện tại có thể vẫn đang phản ánh mặt bằng giá cao của giai đoạn trước đó, tạo ra một độ trễ nhất định giữa biến động quốc tế và giá bán lẻ tới tay người tiêu dùng.

Ngoài ra, giá xăng dầu nội địa không chỉ phụ thuộc vào giá dầu thô mà còn chịu tác động từ nhiều yếu tố cấu thành khác như chi phí nhập khẩu, chi phí vận chuyển, lợi nhuận định mức của doanh nghiệp, các loại thuế, phí và việc trích lập hoặc sử dụng Quỹ bình ổn giá.

Một yếu tố quan trọng khác là sự vận hành của các doanh nghiệp đầu mối. Các doanh nghiệp thường nhập khẩu xăng dầu theo các hợp đồng đã ký kết từ trước với mức giá chốt tại thời điểm thị trường còn ở mức cao.

Khi nguồn hàng giá cao vẫn còn tồn trong hệ thống, việc giảm giá bán lẻ ngay lập tức sẽ gây khó khăn lớn cho doanh nghiệp và làm xáo trộn thị trường.

Chính vì vậy, giá xăng trong nước thường phản ánh biến động quốc tế chậm hơn một nhịp so với diễn biến thực tế trên sàn giao dịch thế giới. Nếu giá dầu thế giới duy trì ổn định quanh ngưỡng 85 đến 90 USD/thùng trong một khoảng thời gian đủ dài, áp lực tăng giá sẽ giảm bớt và cơ quan quản lý hoàn toàn có thể cân nhắc điều chỉnh giảm trong các kỳ điều hành tiếp theo.

Biến động của giá dầu không chỉ là vấn đề của ngành năng lượng mà còn có ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ nền kinh tế toàn cầu và Việt Nam.

Dầu mỏ là nguồn nguyên liệu thiết yếu cho các ngành sản xuất, vận tải và nông nghiệp. Khi giá dầu tăng cao, chi phí logistics đường bộ, đường biển và hàng không đều tăng theo, kéo theo giá thành hàng hóa thiết yếu từ thực phẩm đến vật liệu xây dựng đều bị đẩy lên, tạo áp lực lớn lên lạm phát. Ngược lại, nếu giá dầu giảm, chi phí sản xuất và vận tải được tiết giảm sẽ giúp doanh nghiệp có thêm dư địa ổn định giá bán và kích thích sức mua của thị trường.

Nhìn về tương lai, triển vọng giá xăng dầu trong nước vẫn phụ thuộc chặt chẽ vào các kịch bản của thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong kịch bản tích cực, nếu G7 và các tổ chức quốc tế thực sự xả kho dự trữ và nguồn cung được cải thiện, giá dầu sẽ ổn định ở mức thấp, tạo điều kiện cho giá xăng trong nước hạ nhiệt.

Ở kịch bản khác, thị trường có thể tiếp tục dao động mạnh theo các tin tức địa chính trị từ Trung Đông, khiến giá xăng trong nước biến động theo từng kỳ điều hành.

Kịch bản xấu hơn là khi xung đột leo thang nghiêm trọng gây sốc nguồn cung, đẩy giá dầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng hoặc cao hơn, khi đó giá xăng trong nước sẽ chịu áp lực tăng trở lại. Với những diễn biến khó lường này, người tiêu dùng và doanh nghiệp cần chuẩn bị tâm thế đối mặt với những biến động trong thời gian tới.