Giá quặng sắt bất ngờ tăng mạnh sau động thái từ Trung Quốc: Hòa Phát, Formosa sẽ chịu tác động ra sao?

Giá quặng sắt biến động: Bài toán chi phí của những ông lớn thép

Quặng sắt là nguyên liệu đầu vào quan trọng của ngành thép. Việc chủ động nguồn quặng không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nhập khẩu mà còn hạn chế rủi ro biến động giá.

Tại Việt Nam, có 2 nhà sản xuất thép lớn vận hành mô hình từ thượng nguồn đến hạ nguồn là Tập đoàn Hòa Phát (HoSE: HPG) và Formosa Hà Tĩnh. Với đặc thù tiêu thụ khối lượng quặng lớn, mỗi biến động của thị trường nguyên liệu đều có thể tác động trực tiếp đến chi phí đầu vào và biên lợi nhuận của các doanh nghiệp này.

Thời gian gần đây, giá quặng sắt đang có dấu hiệu bật tăng trở lại. Hợp đồng quặng sắt giao tháng 5 - loại được giao dịch nhiều nhất trên sàn Đại Liên (Trung Quốc) đã tăng 2,33% lên 811,5 CNY/tấn, có thời điểm từng chạm 827 CNY/tấn, mức cao nhất trong khoảng hai tháng. Tính từ đầu tuần, giá đã tăng tổng cộng hơn 6%.

Theo nguồn tin từ Reuters, căng thẳng nguồn cung đang gia tăng khi Trung Quốc mở rộng lệnh cấm đối với một số lô quặng sắt của BHP Group - nhà cung cấp lớn thứ ba thế giới trong vòng 2 tuần.

Trong bối cảnh đó, biến động giá quặng sắt có thể nhanh chóng lan tỏa sang chi phí sản xuất của các nhà máy thép. Theo báo cáo của Shinhan Securities, quặng sắt chiếm hơn 20% chi phí nguyên liệu đầu vào của Hòa Phát, trong khi phần lớn nguồn quặng của doanh nghiệp vẫn phải nhập khẩu. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi nhịp tăng của giá quặng đều tạo áp lực nhất định lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng thực tế còn phụ thuộc vào diễn biến giá thép đầu ra và nhu cầu thị trường. Từ đầu năm 2026 đến nay, HPG đã 5 lần điều chỉnh tăng giá bán thép, tương ứng mức tăng khoảng 4,85% trong bối cảnh nhu cầu xây dựng trong nước cải thiện, trong khi giá thép tại Trung Quốc vẫn duy trì xu hướng suy giảm.

Việc điều chỉnh giá bán có thể giúp các doanh nghiệp lớn phần nào chuyển tải áp lực chi phí nguyên liệu sang thị trường, qua đó giảm bớt tác động của đà tăng giá quặng sắt.

Hòa Phát tính nước đi khác?

Dù vậy, câu chuyện dài hạn của ngành thép Việt Nam vẫn xoay quanh bài toán tự chủ nguồn nguyên liệu. Tại ĐHĐCĐ năm 2025, Chủ tịch Hòa Phát Trần Đình Long cho biết Tập đoàn luôn tìm kiếm cơ hội thăm dò và mua lại các mỏ quặng sắt.

“Trước đây có nhiều thông tin trên truyền thông thế giới rằng quặng sắt rất quý và hiếm, nhưng thực tế xảy ra là quả bóng đang ở chân người mua bởi nguồn quặng sắt trên thế giới thực tế rất dồi dào. Minh chứng là sự xuất hiện của những nguồn cung mới hàng trăm nghìn tấn từ các khu vực ở Châu Phi, một số thậm chí chưa có tên trên bản đồ quặng thế giới”, ông Long nói.

Hiện Hòa Phát cũng tham gia khai thác một số mỏ quặng tại Australia, song quy mô còn hạn chế và phụ thuộc nhiều vào chu kỳ giá quặng thế giới.

Do đó, để tự chủ nguồn nguyên liệu đầu vào, “vua thép” cũng có đề xuất đáng chú ý liên quan đến việcmua lại khoản nợ tại mỏ sắt Quý Xa (Lào Cai). Theo chia sẻ từ ban lãnh đạo, đây là “câu chuyện dài” đòi hỏi nhiều thời gian và sự kiên nhẫn, dù doanh nghiệp đã hoàn tất các phần việc thuộc trách nhiệm của mình.

Trong bối cảnh giá nguyên liệu toàn cầu biến động khó lường, khả năng kiểm soát nguồn quặng sẽ ngày càng trở thành yếu tố then chốt quyết định lợi thế cạnh tranh của các nhà sản xuất thép. Với những doanh nghiệp quy mô lớn như Hòa Phát hay Formosa Hà Tĩnh, việc sở hữu chuỗi giá trị khép kín có thể là chìa khóa giúp giảm thiểu rủi ro chi phí và duy trì biên lợi nhuận trong dài hạn.