Giải ngân đầu tư công thấp, nhiều bộ ngành dưới 1%

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, năm 2026 Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách Nhà nước cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương là 995.348,05 tỷ đồng, tăng khoảng 93.000 tỷ đồng so với năm 2025.

Trong đó, vốn ngân sách trung ương đạt 345.121,45 tỷ đồng và vốn ngân sách địa phương là 650.226,6 tỷ đồng.

Ngoài kế hoạch được giao, một số địa phương chủ động bố trí tăng thêm 12.932,5 tỷ đồng từ nguồn cân đối ngân sách địa phương; đồng thời, 330,3 tỷ đồng vốn các năm trước được phép kéo dài sang năm 2026. Tính chung đến thời điểm báo cáo, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 đạt khoảng 1,01 triệu tỷ đồng.

Về phân bổ vốn, đến hết tháng 2, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết 975.471,1 tỷ đồng cho các nhiệm vụ, dự án. Nếu không tính phần vốn địa phương giao tăng thêm, số vốn đã phân bổ đạt 96,7% kế hoạch Thủ tướng giao.

Tuy nhiên, vẫn còn 32.809,4 tỷ đồng, tương đương 3,3% kế hoạch, chưa được phân bổ do một số đơn vị đang hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Lũy kế đến ngày 28/2, giải ngân vốn đầu tư công đạt 55.739,8 tỷ đồng, tương đương 5,6% kế hoạch.

Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân đạt 2,9%, còn vốn ngân sách địa phương đạt 7%. So với cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ giải ngân tương đương nhưng giá trị tuyệt đối cao hơn khoảng 10.928,6 tỷ đồng.

Đáng chú ý, có 6 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân từ mức bình quân chung cả nước trở lên. Ngược lại, 29 bộ, cơ quan và 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân; trong đó, 25 đơn vị giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân.

Theo Bộ Tài chính, năm 2026 là năm đầu tiên của giai đoạn trung hạn mới với quy mô vốn rất lớn, tạo áp lực giải ngân đáng kể.

Nhiều vướng mắc tiếp tục kéo dài như khó khăn trong đền bù, giải phóng mặt bằng; nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và biến động giá nguyên vật liệu khi nhiều dự án lớn đồng loạt triển khai; cùng với diễn biến thời tiết bất lợi. Bên cạnh đó, việc nhiều văn bản pháp luật mới có hiệu lực từ đầu năm 2026 cũng có thể phát sinh thêm vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Bộ Tài chính cho rằng việc chưa phân bổ hết khoảng 32.800 tỷ đồng còn lại là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân hai tháng đầu năm.

Một số bộ, cơ quan và địa phương còn phân bổ vốn cho dự án chưa đủ điều kiện như chưa được phê duyệt dự toán, bố trí vượt tổng mức đầu tư hoặc vượt thời gian thực hiện. Bộ đã có văn bản yêu cầu rà soát, điều chỉnh theo quy định.

Ngoài ra, đặc thù những tháng đầu năm, các chủ đầu tư tập trung hoàn thiện thủ tục và phân khai kế hoạch vốn; kỳ nghỉ Tết diễn ra muộn hơn năm trước cũng ảnh hưởng đến tiến độ thi công, nghiệm thu và thanh toán.

Năng lực, mức độ chủ động của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu còn hạn chế; tại một số địa phương sau sắp xếp tổ chức bộ máy, cán bộ phụ trách đầu tư công còn thiếu hoặc kiêm nhiệm.

Đối với các dự án ODA, một số dự án đang điều chỉnh, gia hạn hoặc hoàn thiện thủ tục hiệp định vay nên chưa đủ điều kiện bố trí vốn. Trong hai tháng đầu năm, nhiều dự án mới ở giai đoạn đấu thầu, ký hợp đồng hoặc xử lý vướng mắc giải phóng mặt bằng, do đó tỷ lệ giải ngân vẫn ở mức thấp.