Hãng bay giá rẻ lớn nhất nước Mỹ sụp đổ sau 34 năm, 17.000 nhân viên mất việc chỉ sau 1 đêm

Burton, 45 tuổi, làm kỹ thuật điện lạnh, chuẩn bị bay tới New Orleans để thăm con gái và hai cháu sinh đôi vừa chào đời. Anh kể mình chỉ đơn giản lên mạng tìm vé rẻ nhất rồi đặt, chi khoảng 500 USD cho vé khứ hồi từ cuối tháng trước, dự kiến quay về ngày 6/5.

Nhưng trong khi Burton háo hức chờ chuyến đi, hãng hàng không ông lựa chọn lại đang âm thầm bước vào những giờ phút cuối.

Sự kết thúc lặng lẽ

Nỗ lực “giải cứu” vào phút chót đã thất bại khi các trái chủ bác bỏ gói hỗ trợ trị giá 500 triệu USD từ chính quyền của Donald Trump. Đề xuất này từng mở ra khả năng chính phủ nắm tới 90% cổ phần và được ưu tiên thanh toán, nhưng không đủ để thuyết phục các bên liên quan. Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick đã trực tiếp gọi cho CEO Dave Davis để thông báo: mọi thứ đã chấm hết.

Rạng sáng ngày 2/5, toàn bộ hệ thống của Spirit chuyển sang trạng thái “đóng băng”. Trang web và ứng dụng chỉ còn một thông báo ngắn: tất cả chuyến bay bị hủy, dịch vụ khách hàng ngừng hoạt động.

Tại nhà ga Marine của sân bay LaGuardia, không gian gần như đông cứng. Những ki-ốt check-in màu vàng đặc trưng giờ chỉ hiển thị lời chia tay: Spirit đã ngừng hoạt động toàn cầu, khép lại 34 năm kết nối hành khách với nhau.

Hiệu ứng domino

Sự sụp đổ của Spirit không chỉ là câu chuyện tài chính, mà kéo theo hệ quả trực tiếp với khoảng 17.000 nhân viên.

Cơ trưởng Jon Jackson đáng lẽ sẽ thực hiện chuyến bay cuối sự nghiệp vào Chủ Nhật. Nhưng hãng bay của ông đã “dừng lại” trước khi điều đó xảy ra. Trên hành trình trở về nhà bằng Southwest Airlines, ông bất ngờ được phi hành đoàn tổ chức nghi thức phun vòi rồng chào đón, kèm những tràng pháo tay như một lời tiễn biệt muộn.

Không phải ai cũng có cái kết như vậy. Chủ tịch Hiệp hội Phi công (ALPA), Jason Ambrosi, nhận định: “Tác động của quyết định này không nằm trong phòng họp, mà đổ dồn lên phi công, tiếp viên, thợ máy và gia đình họ”.

Sai lầm tích tụ

Sự sụp đổ của Spirit là hệ quả của nhiều năm rủi ro chồng chất. Từng tăng trưởng mạnh trong thập niên 2010, hãng không còn ghi nhận lợi nhuận kể từ 2019.

Họ bị kẹp giữa các “ông lớn” như Delta Air Lines, United Airlines và American Airlines, trong khi chi phí vận hành leo thang, sự cố động cơ liên tiếp xảy ra và thương vụ sáp nhập bất thành với JetBlue khiến nguồn lực càng suy yếu.

Đòn giáng cuối cùng đến từ giá nhiên liệu tăng vọt do căng thẳng tại Iran, vượt quá sức chịu đựng của một hãng hàng không giá rẻ vốn phụ thuộc mạnh vào chi phí thấp.

Lời chào cuối cùng

Trong đêm cuối tại trụ sở ở Florida, ban lãnh đạo theo dõi từng chuyến bay hạ cánh. Trên sóng liên lạc không lưu, những lời chào vang lên đầy xúc động. Một nhân viên của American Airlines nhắn gửi tổ bay Spirit: “Chúc các bạn may mắn, thật tiếc khi nghe tin này”.

Trên chuyến bay cuối cùng NK1833 từ Detroit đến Dallas, cơ trưởng hỏi tháp điều khiển: còn chuyến nào của Spirit phía sau không.

Câu trả lời ngắn gọn: “Không thấy chuyến nào nữa. Có lẽ các anh là chuyến cuối cùng”.

Ít phút trước đó, lúc 23:30, điều phối viên bay Wes Egan, người gắn bó 23 năm với hãng, đã gửi thông báo cuối qua hệ thống nội bộ: Spirit sẽ chính thức ngừng bay vào 03:00 sáng 02/05.

Sau hơn ba thập kỷ, “cánh chim vàng” của ngành hàng không giá rẻ Mỹ khép lại hành trình. Không chỉ là sự biến mất của một thương hiệu, đó còn là dấu hiệu cho thấy mô hình bay giá rẻ đang chịu áp lực ngày càng lớn trước chi phí nhiên liệu biến động và cạnh tranh khốc liệt.