Hoàng Quân (HQC) đã hoàn thành 10.000 căn nhà ở xã hội, đề xuất loạt giải pháp tháo gỡ nhiều 'nút thắt' nóng

Mới đây, tại Hội thảo “Phát triển nhà ở xã hội tại TP. HCM - từ mô hình đến hành động” vừa diễn ra, ông Trương Anh Tuấn, Chủ tịch HĐQT CTCP Tư vấn - Thương mại - Dịch vụ Địa ốc Hoàng Quân (HoSE: HQC) đã chia sẻ nhiều quan điểm xoay quanh khả năng hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhà ở xã hội, đặc biệt tại TP. HCM.

Theo ông Tuấn, Hoàng Quân hiện là một trong những doanh nghiệp đã tham gia sớm vào phân khúc này. Riêng tại TP. HCM, doanh nghiệp đã hoàn thành 4 dự án nhà ở xã hội với gần 4.000 căn hộ. Trên phạm vi cả nước, tính đến giữa năm 2025, Hoàng Quân đã hoàn thành khoảng 10.000 căn, trong đó riêng năm 2025 dự kiến bàn giao tối thiểu 5.000 căn.

Tuy nhiên, ông Tuấn cũng thẳng thắn nhìn nhận quá trình triển khai nhà ở xã hội vẫn đối mặt không ít thách thức. Doanh nghiệp chịu áp lực từ biên lợi nhuận thấp, đồng thời gặp vướng mắc liên quan đến quỹ đất, thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất cũng như quy trình chấp thuận đầu tư.

Theo Chủ tịch HQC, nút thắt lớn nhất hiện nay nằm ở quỹ đất. Cụ thể, quỹ đất công được đưa ra đấu giá cho phát triển nhà ở xã hội tại TP. HCM hiện mới chỉ có khoảng 8 dự án, với tổng diện tích xấp xỉ 10ha, trong khi quy hoạch dành cho phân khúc này lên tới hơn 170ha. Nếu quỹ đất công không sớm được chuyển hóa thành các dự án cụ thể để đấu giá và triển khai, việc hoàn thành các mục tiêu đề ra sẽ gặp nhiều khó khăn.

Bên cạnh đất công, ông Tuấn cho rằng cần khai thác hiệu quả hơn quỹ đất trong dân cư và doanh nghiệp với cơ chế phù hợp để chuyển đổi.

Nút thắt thứ hai được đề cập là cơ chế tài chính. Từ kinh nghiệm quốc tế, ông Tuấn cho biết tại nhiều quốc gia, ngân hàng thường cho chủ đầu tư vay theo 2 giai đoạn: giai đoạn xây dựng kéo dài 2 - 3 năm và giai đoạn vận hành sau khi dự án hoàn thành, với thời hạn vay có thể từ 5 - 30 năm.

Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp phát triển mô hình nhà ở cho thuê, tạo dòng tiền dài hạn và hình thành thị trường thuê ổn định. Theo ông Tuấn, Việt Nam cần sớm áp dụng cơ chế tín dụng tương tự để thúc đẩy nhà ở xã hội cho thuê, đặc biệt là nhà ở công nhân.

Ở góc độ người mua, khả năng tiếp cận vốn vay cũng là rào cản lớn. Với mức thu nhập phổ biến của người lao động, nhiều người chỉ đủ khả năng trả lãi, dẫn tới tâm lý e ngại vay vốn do lo rủi ro nợ quá hạn.

Dù vậy, theo đánh giá của Chủ tịch HQC, môi trường phát triển nhà ở xã hội hiện nay đã có nhiều chuyển biến tích cực.

“Chưa bao giờ môi trường phát triển nhà ở xã hội lại ‘thoáng’ như hiện nay, từ quy hoạch, cơ chế chính sách đến sự đồng thuận của xã hội và cộng đồng doanh nghiệp”, ông Tuấn nhận định. Trên cơ sở đó, ông Tuấn cho rằng chương trình 1 triệu căn nhà ở xã hội và nhà ở công nhân là mục tiêu hoàn toàn khả thi.

Dù sớm lấn sân sang lĩnh vực nhà ở xã hội, kết quả kinh doanh thực tế của HQC lại cách khá xa viễn cảnh từng được ban lãnh đạo kỳ vọng.

Trong giai đoạn 2013 - 2024, doanh nghiệp chỉ duy nhất năm 2015 hoàn thành kế hoạch đề ra, còn lại nhiều năm lợi nhuận đạt chưa tới 20% chỉ tiêu. Tổng lãi ròng sau hơn một thập kỷ chưa đến 300 tỷ đồng, thấp hơn rất nhiều so với mức kỳ vọng 500 - 600 tỷ đồng mỗi năm. Ngay cả năm 2015 với khoản lãi đột biến hơn 640 tỷ đồng, phần lớn cũng đến từ các yếu tố bất thường từ chuyển nhượng vốn và mua rẻ công ty con.