Hormuz tắc nghẽn, một kênh đào hưởng lợi lớn

Theo Phó giám đốc điều hành kênh đào Panama, Ilya Espino de Marotta, số lượt tàu qua kênh đào đang có dấu hiệu tăng khi giá nhiên liệu và cước vận chuyển tăng vọt vì chiến tranh làm tê liệt eo biển Hormuz, khiến các hãng vận tải ưu tiên những tuyến đường ngắn hơn.

Kênh đào Panama, dài khoảng 80 km, nối Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, ngắn hơn một nửa so với kênh đào Suez dài 193 km ở Ai Cập.

Kênh đào Panama, vận hành như một “thang máy nước” khổng lồ có thể tiếp nhận khoảng 40–41 lượt tàu mỗi ngày.

Con số này đáng chú ý vì chỉ vài năm trước, khu vực này chịu ảnh hưởng nặng nề của hiện tượng El Niño trong giai đoạn 2023–2024, gây hạn hán nghiêm trọng làm mực nước hạ xuống thấp kỷ lục. Khi đó, số lượt tàu qua kênh phải cắt giảm từ 36 xuống còn 24 lượt mỗi ngày.

Dù lưu lượng đã tăng trở lại, bà Espino de Marotta cho rằng mức 41–42 lượt tàu/ngày không thể duy trì lâu dài. Tuy vậy, kênh đào có thể duy trì ổn định khoảng 38 lượt/ngày để đáp ứng nhu cầu của ngành vận tải biển.

Phó giám đốc điều hành cho biết họ chưa có dữ liệu chi tiết về nguồn gốc các khách hàng mới. Tuy nhiên, nhiều khả năng các hãng tàu đang sử dụng Panama như tuyến thay thế cho những hành lang vận tải bị gián đoạn.

Trong thương mại năng lượng toàn cầu, eo biển Hormuz không chỉ là tuyến vận chuyển dầu mỏ mà còn là hành lang quan trọng của khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (U.S. Energy Information Administration), khoảng 20% thương mại LNG toàn cầu đi qua eo biển này. Khi chiến sự khiến tuyến vận tải bị thắt chặt, cước vận chuyển LNG của Mỹ đã tăng gấp bốn lần, trong khi thị trường châu Á trở thành điểm đến mới quan trọng cho nguồn nhiên liệu này.

Hiện 80% nguồn năng lượng nhập khẩu của châu Á đi qua eo biển Hormuz. Từ khi xung đột bùng phát, ít nhất bốn chuyến LNG của Mỹ đã đổi hướng từ châu Âu sang châu Á.

Bà Espino de Marotta cho biết kênh đào Panama hoàn toàn có thể tiếp nhận thêm các chuyến LNG nếu nhu cầu tăng. Tuy nhiên, trong bối cảnh xung đột giữa Nga và Ukraine, việc vận chuyển LNG từ bờ Đông nước Mỹ sang châu Âu vẫn mang lại lợi nhuận cao hơn.

Dù vậy, nếu chiến sự tiếp tục leo thang và hoạt động qua eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế, giới quản lý tin rằng kênh đào Panama đã sẵn sàng để tiếp nhận thêm dòng chảy năng lượng toàn cầu.