Khi phần lớn cổ phiếu chứng khoán mất 30-50% giá trị, vì sao HCM lại vượt đỉnh lịch sử?

VN-Index tăng hơn 300 điểm nhưng cổ phiếu chứng khoán vẫn chìm sâu dưới đỉnh

Trong bối cảnh VN-Index liên tục xác lập vùng giá cao mới suốt hơn hai tháng qua, diễn biến của nhóm cổ phiếu chứng khoán lại cho thấy một nghịch lý đáng chú ý trên thị trường.

Tính từ đầu tháng 3/2026, VN-Index đã tăng khoảng 340 điểm, tương đương hơn 21%, từ vùng dưới 1.600 điểm lên 1.920-1.930 điểm. Tuy nhiên, phần lớn cổ phiếu chứng khoán vẫn chưa thể quay lại vùng đỉnh thiết lập hồi tháng 9-10 năm ngoái.

Các mã đầu ngành như SSI, VIX, VCI hay VND hiện vẫn thấp hơn 30-50% so với đỉnh cũ. Nhóm tân binh như VCK, VPX hay TCX cũng điều chỉnh từ 10-20%.

Điều đáng chú ý là diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh kết quả kinh doanh ngành chứng khoán vẫn tăng trưởng mạnh.

Theo dữ liệu từ Chứng khoán An Bình (ABS), tổng lợi nhuận sau thuế quý I/2026 của nhóm đạt gần 4.500 tỷ đồng, tăng 24,5% so với cùng kỳ và là nhóm tăng trưởng mạnh nhất trong khối tài chính.

Diễn biến trên cho thấy dòng tiền vẫn thận trọng với nhóm cổ phiếu vốn được xem là “phong vũ biểu” của thị trường.

Lãi suất trở thành “cục đá” đè lên định giá nhóm chứng khoán

Theo giới phân tích, nguyên nhân lớn nhất khiến cổ phiếu chứng khoán suy yếu nhiều tháng qua nằm ở áp lực chi phí vốn trong bối cảnh mặt bằng lãi suất tăng trở lại.

Quý I/2026 ghi nhận chi phí lãi vay tăng mạnh tại hầu hết công ty chứng khoán Top đầu. SSI ghi nhận chi phí lãi vay 754 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức 469 tỷ cùng kỳ năm trước. VNDirect tăng 56% lên 348 tỷ đồng, VPS tăng 27% lên gần 260 tỷ, trong khi HSC tăng tới 73% lên mức 522 tỷ đồng.

Ngay cả các công ty chứng khoán có hậu thuẫn ngân hàng mẹ như SHS, TCBS hay VPBankS cũng không nằm ngoài xu hướng này.

Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp trong ngành đã chuyển áp lực chi phí vốn sang khách hàng thông qua việc tăng lãi suất cho vay margin. Nhiều công ty như HSC, VPS hay Vietcap đã nâng lãi suất margin lên khoảng 14% trong quý I, cao hơn đáng kể so với vùng 11-12% các năm trước.

Tại ĐHCĐ thường niên 2026, bà Nguyễn Vũ Thùy Hương - Giám đốc khối cao cấp phụ trách Khối Đầu tư và Khối Nguồn vốn & Kinh doanh Tài chính SSI - thừa nhận lãi suất tăng là khó khăn chung của toàn ngành chứng khoán.

Theo bà Hương, với dư nợ khoảng 60.000 tỷ đồng, SSI cũng chịu ảnh hưởng đáng kể. Tuy nhiên doanh nghiệp có lợi thế về quan hệ tín dụng lâu năm, cơ cấu vốn đa dạng và khả năng "chuyển lãi suất".

“Quý I vừa rồi là thời điểm lãi suất lên cao điểm, SSI vẫn vượt kế hoạch. Chúng tôi tự tin vào các quý tiếp theo”, đại diện SSI cho biết.

Dù vậy, chỉ cần những biến động nhỏ của mặt bằng lãi suất cũng đủ khiến dòng tiền trở nên dè dặt với nhóm tài chính, đặc biệt là cổ phiếu chứng khoán và ngân hàng.

HSC trở thành ngoại lệ hiếm hoi của ngành chứng khoán

Trong bức tranh ảm đạm của phần lớn cổ phiếu ngành chứng khoán, HCM của Chứng khoán HSC nổi lên như một trường hợp đặc biệt. Chưa đầy hai tháng kể từ vùng giá dưới 20.000 đồng/cp, cổ phiếu HCM đã tăng khoảng 55%. Phiên 18/5, mã này tăng thêm 3%, chính thức vượt đỉnh cũ hồi tháng 9/2025 và thiết lập vùng giá cao nhất kể từ khi niêm yết.

Theo thống kê, dòng tiền mua ròng chủ yếu đến từ nhà đầu tư cá nhân, trong khi giao dịch của tổ chức nội và khối ngoại không xuất hiện nhiều đột biến.

Điểm đáng chú ý nằm ở chiến lược quản trị vốn và danh mục đầu tư của HSC.

Năm 2026, HSC đặt kế hoạch doanh thu 6.567 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 2.302 tỷ, tăng trưởng lần lượt 50% và 56% so với năm trước.

Trong quý I, doanh thu hoạt động của công ty đạt 1.466 tỷ đồng, tăng 50%. Mảng cho vay và phải thu tiếp tục là trụ cột khi đóng góp hơn 52% tổng doanh thu. Mảng FVTPL mang về 359 tỷ đồng, tăng 44%, trong khi môi giới đạt hơn 324 tỷ đồng, gấp đôi cùng kỳ.

Tuy nhiên, điểm thị trường đánh giá cao nằm ở việc HSC chủ động giảm mạnh danh mục tự doanh cổ phiếu trong giai đoạn thị trường biến động mạnh.

Đến cuối quý I, giá trị tự doanh cổ phiếu của công ty giảm từ gần 3.900 tỷ hồi đầu năm xuống chỉ còn khoảng 18 tỷ đồng. Các khoản đầu tư vào MWG, HPG, STB, TCB hay ACB gần như không còn hiện diện.

Trong bối cảnh xung đột Trung Đông khiến thị trường rung lắc mạnh hàng trăm điểm kể từ cuối tháng 2/2026, động thái này giúp HSC hạn chế đáng kể rủi ro từ biến động thị trường.

Tại ĐHCĐ 2026, lãnh đạo HSC cũng nhấn mạnh: “Kênh cổ phiếu chủ yếu là hoạt động mua - bán phục vụ khách hàng. Còn việc đầu tư tự doanh dài hạn tại HSC rất ít”.

Ngành chứng khoán bước vào cuộc đua vốn và kết nối quốc tế

Bên cạnh câu chuyện lợi nhuận, nhóm công ty chứng khoán hiện cũng bước vào cuộc đua mới xoay quanh năng lực vốn và khả năng kết nối dòng tiền quốc tế.

HSC mới đây công bố kế hoạch tăng vốn khoảng 5.000 tỷ đồng thông qua phát hành cho cổ đông hiện hữu, ESOP và chào bán riêng lẻ cho nhà đầu tư chuyên nghiệp. Sau đợt phát hành, vốn điều lệ dự kiến tăng từ 10.808 tỷ lên khoảng 15.800 tỷ đồng.

Theo Tổng Giám đốc Trịnh Hoài Giang, HSC dự kiến duy trì chu kỳ tăng vốn khoảng 2 năm/lần (2026, 2028) thay vì tăng liên tục như nhiều doanh nghiệp khác; mục tiêu là đến 2030 đạt quy mô vốn 1 tỷ USD.

Song song với đó, công ty cũng đặt mục tiêu tham gia Trung tâm tài chính quốc tế TP. HCM (IFC - HCMC) thông qua việc thành lập công ty TNHH một thành viên với vốn điều lệ dự kiến 800 tỷ đồng.

Động thái này phản ánh xu hướng mới của ngành chứng khoán Việt Nam: Không chỉ cạnh tranh bằng thị phần môi giới hay quy mô margin, mà còn bằng năng lực quản trị vốn, kết nối quốc tế và khả năng vận hành bền vững trong chu kỳ lãi suất mới.