Kiến nghị Chính phủ khai thác mỏ quặng sắt lớn nhất Đông Nam Á, vì sao Hòa Phát (HPG) vẫn chưa được chấp thuận?

Hòa Phát (HoSE: HPG) hiện là nhà sản xuất thép lớn nhất Đông Nam Á, đồng thời nằm trong nhóm 30 doanh nghiệp thép lớn nhất thế giới. Song song với quy mô hiện hữu, Tập đoàn này đang tiếp tục mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh khi vừa khởi công nhà máy sản xuất ray và thép đặc biệt tại Khu liên hợp Hòa Phát Dung Quất. Dự án tập trung vào các dòng sản phẩm thép hình U, I, H, V và thép ray đường sắt, phục vụ nhu cầu hạ tầng ngày càng gia tăng.

Việc mở rộng công suất kéo theo yêu cầu lớn về nguồn nguyên liệu đầu vào. Hiện nay, Hòa Phát vẫn chủ yếu phụ thuộc vào quặng sắt nhập khẩu, trong đó có cả nguồn từ các mỏ mà doanh nghiệp sở hữu và khai thác tại Úc. Tuy nhiên, hoạt động khai thác các mỏ này chịu tác động mạnh từ diễn biến giá quặng sắt thế giới, thường chỉ được vận hành khi giá ở mức thuận lợi và thu hẹp khi thị trường suy yếu.

Trong bối cảnh đó, nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu và tối ưu chi phí sản xuất, tại buổi làm việc với Thường trực Chính phủ ngày 10/2/2025, Chủ tịch Tập đoàn Hòa Phát, ông Trần Đình Long đã đề xuất cho phép sớm khai thác trở lại các mỏ quặng sắt lớn trong nước, tiêu biểu là mỏ Quý Xa (Lào Cai) và mỏ Thạch Khê (Hà Tĩnh).

Vị tỷ phú này nhấn mạnh: “Việt Nam hiện có 2 mỏ lớn là Quý Xa và Thạch Khê. Trong đó, mỏ sắt Thạch Khê tại Hà Tĩnh là mỏ lớn nhất Đông Nam Á với trữ lượng khoảng 500 triệu tấn. Việc đưa mỏ Thạch Khê vào khai thác không chỉ giúp chủ động nguồn nguyên liệu cho ngành thép trong nước, mà còn tiết kiệm đáng kể lượng ngoại tệ phải chi cho nhập khẩu quặng sắt mỗi năm”.

Nhận định về điều này, tại cuộc họp về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản diễn ra gần đây, đại biểu Nguyễn Văn Thân (Hưng Yên) cho rằng nhiều mỏ khoáng sản tại Việt Nam có trữ lượng lớn đang bị “đóng băng” trong thời gian dài, có dự án kéo dài 5 - 10 năm, chủ yếu do vướng mắc về cơ chế và các vấn đề liên quan đến môi trường.

Riêng với mỏ sắt Thạch Khê, ông Thân nhận định đây là nguồn tài nguyên có giá trị rất lớn, tương đương hàng tỷ USD, nhưng chưa được khai thác hiệu quả.

"Hiện nay hàng tỷ USD nằm trong đấy, mà khai thác thì bỏ lại, đây là ví dụ, còn rất nhiều mỏ khác. Khoa học công nghệ đã rất phát triển, giải quyết vấn đề môi trường hiện nay thế giới đã khắc phục, các nhà khoa học cũng đã chứng minh được. Thế thì tại sao chúng ta lại để những tiềm năng thiên nhiên như thế nằm trong lòng đất chỉ vì việc ảnh hưởng đến môi trường", ông Thân cho biết và đề nghị có giải pháp để vừa khai thác, vừa đảm bảo môi trường.

Hiện Quốc hội cũng đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản. Luật mới hướng tới việc luật hóa nhiều nội dung nhằm rút ngắn tối đa thời gian đưa các mỏ khoáng sản, đặc biệt là khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường vào khai thác, qua đó kịp thời cung ứng nguyên liệu cho các dự án, công trình trọng điểm trong giai đoạn tới.