Kỳ vọng siêu đô thị từ trục đại lộ sông Hồng 730.000 tỷ đồng, chuyên gia nhận định 'Hà Nội cần lấy người dân làm trung tâm'

Hà Nội đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng với quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, hướng tới mục tiêu trở thành một siêu đô thị hiện đại, xanh và đáng sống dọc hai bờ sông Hồng. Để hiện thực hóa khát vọng này, việc tham khảo kinh nghiệm từ các mô hình thành công như Singapore, Seoul là điều vô cùng cần thiết.

Bài học từ Singapore, Seoul: Phát triển siêu đô thị phải gắn với kinh tế và chất lượng sống

Chia sẻ tại talkshow "Hà Nội muốn trở thành siêu đô thị cần phải lấy người dân làm trung tâm?", TS. Bùi Ngọc Sơn, chuyên gia kinh tế từ Viện Nghiên cứu Chiến lược Kinh tế (ISS), nhận định xu hướng xây dựng siêu đô thị đã bùng nổ mạnh mẽ trong hơn 5 năm qua, là kết quả của quá trình toàn cầu hóa kéo dài suốt bốn thập kỷ.

Theo ông, việc số lượng siêu thành phố tăng từ 31 trong thập niên trước lên mức dự kiến 44 vào cuối thập kỷ này cho thấy các quốc gia đang dồn lực đầu tư vào đại hạ tầng nhằm tạo ra những đầu tàu tăng trưởng mới.

Ông Sơn cũng lưu ý rằng quá trình toàn cầu hóa đang có dấu hiệu chững lại và chuỗi cung ứng đang dịch chuyển trở lại các nước phát triển. Điều này buộc các đô thị tương lai phải có khả năng giữ chân hoạt động sản xuất và nền kinh tế thực ngay tại địa phương, thay vì chỉ trông chờ vào nguồn lực từ bên ngoài.

Nhìn vào các mô hình thành công, Singapore và Dubai nổi lên như những ví dụ điển hình về việc sử dụng đô thị để tái cấu trúc nền kinh tế.

TS. Bùi Ngọc Sơn phân tích rằng thành công của Singapore bắt nguồn từ chính sách kinh tế mở, thu hút các tập đoàn đa quốc gia đặt trụ sở và hình thành một trung tâm tài chính quốc tế. Quan trọng hơn, Singapore đã thực hiện quy hoạch với sự kiểm soát chặt chẽ ngay từ đầu, từ việc tách biệt hệ thống xử lý nước thải và nước mưa đến việc ưu tiên quỹ đất cho nhà ở xã hội nhằm ổn định cuộc sống của 80-90% dân cư có thu nhập trung bình và thấp.

Ông nhấn mạnh rằng, Singapore ưu tiên sử dụng chính sách nhà ở như công cụ ổn định xã hội hơn là thúc đẩy đầu cơ bất động sản. Đồng thời quốc gia này hạn chế ô tô cá nhân bằng các loại thuế, phí cao nhằm ưu tiên không gian cho con người.

Tương tự, kỳ tích sông Hàn của Seoul cũng mang lại nhiều bài học quý giá cho Hà Nội trong quá trình phát triển trục sông Hồng. Ông Sơn cho biết Seoul từng đối mặt với thất bại do phát triển quá nóng, dẫn đến tình trạng ùn tắc giao thông nghiêm trọng vào những năm 1990. Tuy nhiên, thành phố này đã xoay chuyển tình thế bằng chiến lược phân tán dân cư sang các khu vực như Gangnam, phát triển hệ thống giao thông công cộng theo mô hình TOD (phát triển đô thị lấy định hướng giao thông công cộng làm trung tâm), đồng thời triển khai dự án cải tạo dòng suối Cheonggyecheon nhằm tạo không gian đi bộ và gìn giữ bản sắc văn hóa.

Theo ông, Seoul thành công nhờ kết hợp được quản trị thông minh với việc duy trì hồn cốt đô thị, dù cái giá phải trả để khắc phục những sai lầm quy hoạch ban đầu là rất lớn.

Trục đại lộ sông Hồng và thước đo thành công của quy hoạch Hà Nội 100 năm

Đối với Hà Nội, việc mở rộng không gian phát triển sang hai bờ sông Hồng là bước đi tất yếu khi khu vực lõi trung tâm đã dần quá tải.

Theo TS.Bùi Ngọc Sơn, đây là cơ hội quan trọng để Thủ đô kiến tạo một không gian phát triển mới, hiện đại và bền vững hơn. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, công tác quy hoạch cần tính đến những đặc điểm địa chất và thủy văn đặc thù của Hà Nội.

Ông lưu ý rằng địa tầng của Hà Nội không phải nền đá vững chắc như Seoul hay New York, do đó việc phát triển các công trình ngầm quy mô lớn cần được nghiên cứu và triển khai một cách thận trọng.

Bên cạnh đó, bài toán quản lý và khai thác hiệu quả không gian ven sông Hồng trong bối cảnh biến đổi khí hậu cùng sự điều tiết của các đập thủy điện thượng nguồn đòi hỏi tầm nhìn dài hạn và các giải pháp kỹ thuật phù hợp. Theo ông, nếu được tính toán kỹ lưỡng ngay từ đầu, các khu đô thị ven sông hoàn toàn có thể phát triển theo hướng an toàn, bền vững và trở thành động lực tăng trưởng mới của Thủ đô trong tương lai.

Về khía cạnh quản trị, để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển dài hạn, năng lực quản lý đô thị cần được nâng cao tương xứng với tốc độ xây dựng và mở rộng của thành phố.

Ông Sơn đề xuất các quy hoạch lớn nên được nâng tầm thành đạo luật quốc gia nhằm bảo đảm tính ổn định và nhất quán trong quá trình triển khai, hạn chế những thay đổi sau này, từ đó tạo nền tảng cho sự phát triển đồng bộ và bền vững.

Theo quan điểm của ông, một thành phố thực sự thông minh không chỉ được đánh giá qua công nghệ cảm biến hay hệ thống giao thông hiện đại, mà còn ở khả năng phục vụ mọi người dân một cách thuận tiện, hiệu quả và công bằng. Nói cách khác, sự thông minh của đô thị phải được thể hiện ở việc bất kỳ ai cũng có thể dễ dàng tiếp cận các dịch vụ công và tận hưởng chất lượng sống tốt hơn.

Điều cốt lõi mà TS. Bùi Ngọc Sơn muốn nhấn mạnh là triết lý lấy con người làm trung tâm. Ông khẳng định thước đo thành công của một siêu đô thị không phải là những tòa nhà chọc trời hay con số GDP, mà là khả năng tạo ra kế sinh nhai và môi trường sống tốt cho người dân.

Một đô thị nếu chỉ được thiết kế theo trí tưởng tượng chủ quan của nhà quy hoạch mà tách rời nhu cầu thực tế của cư dân sẽ khó có thể thành công. Theo ông, Hà Nội cần tránh việc “xây trước, ở sau” và đặc biệt không nên để tình trạng đầu cơ đẩy giá đất lên quá cao, làm mất đi cơ hội tiếp cận nhà ở của đại đa số người dân.

Quy hoạch tầm nhìn 100 năm không đơn thuần là câu chuyện hạ tầng, mà phải là bản thiết kế cho một hệ sinh thái kinh tế vận hành hiệu quả và mang lại hạnh phúc thực sự cho mỗi người dân.