Liên minh 4 nước do Mỹ dẫn dắt công bố kế hoạch xây cảng biển ở Thái Bình Dương, Trung Quốc lập tức phản ứng

Cuộc họp giữa các nhà ngoại giao hàng đầu gồm bà Penny Wong của Australia, ông S. Jaishankar của Ấn Độ, ông Toshimitsu Motegi của Nhật Bản và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio là cuộc gặp Quad cấp ngoại trưởng thứ 3 kể từ tháng 9/2024.

Tại cuộc họp, nhóm đã công bố dự án hạ tầng chung đầu tiên, là kế hoạch xây dựng cảng tại Fiji.

Ông Marco Rubio cho biết 4 nước sẽ hợp tác giải quyết tình trạng thiếu năng lực cảng biển tại các quốc đảo Thái Bình Dương thông qua dự án này.

Năm ngoái, Quad từng bị đánh giá là suy giảm động lực sau khi không thể tổ chức hội nghị thượng đỉnh lãnh đạo, trong bối cảnh quan hệ giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi xuất hiện căng thẳng liên quan tới thuế quan và nhiều vấn đề khác.

“Chúng tôi đang bắt đầu tạo ra những kết quả thực chất”, ông Rubio nói, đồng thời khẳng định Mỹ xem Quad là một trụ cột quan trọng trong chiến lược toàn cầu của Washington.

Theo ông Rubio, 4 nước cũng nhất trí khởi động sáng kiến an ninh năng lượng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và xây dựng khuôn khổ hợp tác về khoáng sản chiến lược.

Khuôn khổ này sẽ định hướng việc phối hợp chính sách kinh tế và đầu tư nhằm củng cố chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược, bao gồm khai thác, chế biến và tái chế.

Động thái này đặc biệt đáng chú ý với Nhật Bản trong bối cảnh Trung Quốc từng ngừng xuất khẩu một số loại khoáng sản phục vụ ngành hàng không vũ trụ, quốc phòng và bán dẫn sau các căng thẳng ngoại giao.

Ấn Độ hiện cũng thúc đẩy khả năng ông Trump thăm nước này, chuyến đi có thể gắn với một hội nghị thượng đỉnh Quad. Tuy nhiên, việc chưa tổ chức được cuộc gặp cấp lãnh đạo đã làm dấy lên nghi ngờ về mức độ ưu tiên dành cho cơ chế này.

Các ngoại trưởng không bình luận về khả năng tổ chức hội nghị thượng đỉnh trong năm nay, nhưng ông Rubio cho biết giới ngoại giao đang làm việc để hướng một cuộc họp cấp lãnh đạo vào cuối năm.

Bà Premesha Saha, chuyên gia cấp cao tại tổ chức Asia Society Australia ở Melbourne, nhận định việc thiếu vắng hội nghị thượng đỉnh đã làm dấy lên nghi ngờ về tầm quan trọng của Quad, nhưng điều đó không đồng nghĩa cơ chế này suy yếu.

Theo bà, nếu nhóm vẫn duy trì được các kết quả cụ thể ở cấp bộ trưởng và nhóm công tác, Quad vẫn có thể giữ vai trò quan trọng ngay cả khi thiếu các tín hiệu chính trị từ cấp lãnh đạo.

4 quốc gia trong Quad đều chia sẻ mối lo ngại về sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc, trong khi ông Rubio tiếp tục nhấn mạnh mục tiêu duy trì một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương “tự do và rộng mở”.

Trong tuyên bố chung, 4 nước cho biết vẫn “quan ngại nghiêm trọng” về tình hình tại biển Hoa Đông và Biển Đông, cũng như hoạt động quân sự hóa tại các thực thể tranh chấp ở Biển Đông.

Nhóm cũng lên án các vụ tấn công nhằm vào tàu hàng thương mại tại Trung Đông, đồng thời phản đối việc áp phí lưu thông qua các tuyến hàng hải quan trọng như eo biển Hormuz và Biển Đỏ, nhấn mạnh cần đảm bảo an toàn và dòng chảy thương mại toàn cầu không bị gián đoạn.

Bắc Kinh từ lâu chỉ trích Quad là một liên minh mang màu sắc Chiến tranh Lạnh nhằm kiềm chế sự phát triển của Trung Quốc.

Ngày 26/5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ning tuyên bố hợp tác giữa các nước cần đóng góp cho hòa bình, ổn định và thịnh vượng khu vực, thay vì nhắm vào bên thứ 3.

Bà cũng cho rằng không nên hình thành các liên minh khép kín hoặc đối đầu phe nhóm, đồng thời nhấn mạnh mọi hình thức hợp tác không được làm suy giảm lòng tin và quan hệ giữa các quốc gia trong khu vực.

Ấn Độ hiện cũng có tranh chấp biên giới với Trung Quốc, dù Thủ tướng Narendra Modi gần đây phát tín hiệu muốn cải thiện quan hệ với Bắc Kinh trong bối cảnh xuất hiện nhiều bất đồng với chính quyền Trump.

Theo Reuters