Lời giải cho bài toán tiền điện giờ cao điểm

Quyết định 963 của Bộ Công Thương vừa qua đã thay đổi hoàn toàn cục diện sử dụng điện của khối sản xuất. Việc dồn toàn bộ khung giờ cao điểm của hệ thống điện quốc gia vào buổi tối từ 17h30 đến 22h30 đang tạo ra một áp lực chi phí không hề nhỏ đối với khoảng 1,25 triệu công tơ điện kinh doanh. Tuy nhiên ở một góc nhìn phân tích sâu hơn, sự thay đổi chính sách này lại vô tình mở ra một cánh cửa tối ưu lợi nhuận mới cho những đơn vị biết ứng dụng công nghệ để điều tiết dòng năng lượng lưu chuyển.

Bài toán chênh lệch giá và chiến thuật mua đáy bán đỉnh

Để giải quyết cơn đau đầu mang tên chi phí năng lượng, giới chuyên gia đang đặt kỳ vọng lớn vào hệ thống pin lưu trữ năng lượng BESS. Về bản chất kinh tế, đây là một chiến thuật mua đáy bán đỉnh ngay trên chính mạng lưới điện quốc gia. Doanh nghiệp chỉ cần thiết lập để hệ thống hút điện vào những khung giờ thấp điểm lúc nửa đêm và xả ra dùng song song với điện lưới khi giá chạm đỉnh vào chập tối.

Đại diện Hiệp hội Năng lượng Tái tạo khu vực phía Nam ông Trần Quốc Tâm nhận định phương án này giúp các nhà máy cắt giảm một lượng lớn chi phí vận hành hàng tháng. Công nghệ hiện tại cho phép những khối thiết bị lưu trữ có kích thước tương đương một thùng container tải hàng hoàn toàn đủ sức ngậm tới hơn 5 MWh điện năng.

Chỉ ra một phép tính tài chính thực tế, ông Lê Bá Thông từ Huawei Digital Power Việt Nam cho biết mỗi số điện kinh doanh ban đêm chỉ dao động quanh mức 1.900 đồng, nhưng khi bước sang giờ cao điểm thì con số này vọt lên tận 5.400 đồng. Sự chênh lệch khổng lồ lên tới gần ba lần chính là mảnh đất màu mỡ để doanh nghiệp tận dụng nâng cao hiệu suất dòng tiền thông qua khối lưu trữ.

Tuổi thọ thiết bị kéo dài nhờ biểu giá điện mới

Không chỉ mang lại lợi ích về mặt hạch toán kinh doanh, việc gộp khung giờ cao điểm thành một chuỗi liên tục còn tạo ra môi trường vận hành lý tưởng cho chính các khối pin. Sức bền của một dàn pin công nghiệp phụ thuộc chủ yếu vào nhiệt độ môi trường hoạt động và số lượng chu kỳ sạc xả phải thực hiện mỗi ngày.

Với quy định giờ giấc mới, thiết bị BESS chỉ phải vắt kiệt sức lực cho một chu kỳ nạp đầy và xả cạn duy nhất trong vòng 24 giờ. Theo dữ liệu đo lường kỹ thuật, việc chỉ gánh một chu kỳ mỗi ngày giúp hệ thống pin hiện đại kéo dài tuổi thọ lên tới 20 năm, tương đương khoảng 8.000 chu kỳ hoạt động. Mức độ hao mòn này thấp hơn rất nhiều so với giới hạn sinh mệnh 13 đến 15 năm khi thiết bị phải gồng gánh hai chu kỳ sạc xả như biểu giá điện phân mảnh trước đây.

Tấm vé thông hành xanh trước làn sóng thuế carbon

Sự xuất hiện của pin lưu trữ không chỉ mang nhiệm vụ đối phó với điện lưới mà còn là mảnh ghép sống còn để cứu vãn hàng triệu số điện mặt trời đang bị lãng phí do lệch pha phụ tải. Ước tính có khoảng 30% sản lượng năng lượng tái tạo bị bốc hơi nếu không có nơi tích tụ. Việc kết hợp các tấm quang năng với hệ thống BESS được giới chuyên môn ví như một cặp đôi hoàn hảo giúp các nhà máy tự chủ nguồn năng lượng và dần thoát ly sự phụ thuộc vào nhiệt điện hóa thạch.

Phó giáo sư Tiến sĩ Phạm Trung Kiên thuộc Đại học Bách khoa TP HCM khẳng định thiết bị lưu trữ chính là trái tim điều hòa nguồn điện tự nhiên, giúp cải thiện triệt để hiệu suất lưới tải. Đây là yếu tố mang tính chất sống còn khi các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam đang bước vào giai đoạn đối mặt với hàng rào thuế carbon khắt khe từ các thị trường quốc tế. Bám sát thực tế này, bản Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh cũng đã đặt ra mục tiêu đến năm 2030 năng lực lưu trữ toàn quốc phải đạt mức 10.000 đến 16.300 MW, chiếm tới 6,9% tổng công suất nguồn phát để làm bệ đỡ cho năng lượng xanh bùng nổ.

Nghịch lý chi phí và sinh mệnh của khối rác thải tỷ đồng

Dù mang lại lợi ích đa chiều, rào cản lớn nhất khiến nhiều chủ đầu tư chùn bước vẫn là suất đầu tư ban đầu và câu hỏi bỏ ngỏ về phương án tiêu hủy thiết bị khi kiệt quệ. Dẫu vậy bức tranh chi phí đang dần sáng sủa hơn nhờ quy mô sản xuất toàn cầu gia tăng. Lịch sử ngành điện mặt trời đã chứng minh khi sản lượng xuất xưởng tăng gấp đôi thì giá thành sẽ lao dốc 20%. Hiện nay suất đầu tư cho 1 MW điện quang năng chỉ còn khoảng 10 tỷ đồng, giảm hơn một nửa so với năm năm trước và hệ thống lưu trữ cũng đang tuân theo đúng quỹ đạo hạ nhiệt tất yếu này.

Đối phó với nỗi lo ô nhiễm môi trường từ chất thải công nghiệp, các kỹ sư công nghệ khẳng định những khối pin sau khi hết vòng đời hoàn toàn không phải là thứ rác thải vứt đi mà là một mỏ tài nguyên quý giá. Năng lực luyện kim và hóa chất hiện tại dư sức bóc tách, tái chế thành công 85% các thành phần bên trong.

Do thị trường lưu trữ năng lượng tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn sơ khai, lượng pin thải bỏ chưa đủ lớn để khai sinh ra một hệ sinh thái doanh nghiệp thu gom chuyên biệt. Giới học thuật đang kiến nghị các cơ quan quản lý cần sớm tham khảo mô hình luật pháp của châu Âu hay Singapore, qua đó ban hành các quy định buộc nhà sản xuất phải gánh vác trách nhiệm thu hồi và xử lý triệt để cho từng khối pin bán ra thị trường.