Một nước châu Á 'xoay trục năng lượng': Dầu Nga trở thành lựa chọn chiến lược?

Theo Nikkei Asia, việc Mỹ gia hạn miễn trừ tạm thời cho các quốc gia mua dầu của Nga dự kiến sẽ có lợi cho Ấn Độ - quốc gia đã trở thành một trong những người mua dầu thô Nga lớn nhất vào tháng Ba.

Vào tuần trước, Bộ Tài chính Mỹ đã quyết định gia hạn miễn trừ đến ngày 16 tháng 5 đối với việc mua dầu và sản phẩm dầu mỏ của Nga bị trừng phạt, những sản phẩm đã được tải lên tàu trên biển kể từ ngày 17/4. Quyết định này, ngoại trừ các giao dịch liên quan đến các khu vực nhất định như Iran, Cuba và Triều Tiên, thay thế một giấy phép trước đó đã hết hạn vào ngày 11/4.

Trước khi chiến sự tại Ukraine nổ ra, Nga chỉ chiếm 0,2% tổng lượng dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ. Sau khi chiến sự bắt đầu vào tháng 2/2022, New Delhi đã trở thành một trong những người mua dầu Nga với giá chiết khấu lớn nhất, trước khi cắt giảm vào cuối năm ngoái do thuế quan của Mỹ và các lệnh trừng phạt của Tổng thống Donald Trump đối với các nhà sản xuất dầu Nga như Rosneft và Lukoil.

Giờ đây, nhờ vào các miễn trừ của Mỹ trong bối cảnh khủng hoảng Iran, nhập khẩu dầu thô Nga của Ấn Độ đã tăng trở lại - một cách đáng kể.

Theo báo cáo ngày 13/4 của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch có trụ sở tại Phần Lan, nhập khẩu dầu thô Nga của Ấn Độ trong tháng Ba đã gấp đôi về khối lượng và gần gấp bốn lần về giá trị, đạt tổng cộng 5,3 tỷ euro (6,2 tỷ USD), tăng từ 1,4 tỷ euro vào tháng Hai, trong khi tổng lượng dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ giảm 4% về khối lượng.

"Sự thay đổi lớn nhất là trong việc nhập khẩu dầu từ Nga của các nhà máy lọc dầu thuộc sở hữu nhà nước, với mức tăng 148%, có thể do dầu Nga có sẵn nhiều hơn trên thị trường giao ngay, nơi các nhà máy lọc dầu này chủ yếu nhập khẩu", báo cáo cho biết. Ấn Độ đã mua 38% tổng lượng dầu thô xuất khẩu của Nga trong tháng trước, trở thành quốc gia mua dầu lớn thứ hai của Moscow, chỉ sau Trung Quốc, quốc gia đã mua 51%.

Các nhà máy lọc dầu Ấn Độ là những người đầu tiên được cấp miễn trừ của Mỹ vào đầu tháng 3 để mua dầu thô Nga, một động thái mà Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết nhằm duy trì nguồn cung dầu vào thị trường toàn cầu. Ông đã đăng trên mạng xã hội X vào thời điểm đó: "Biện pháp tạm thời này sẽ làm giảm áp lực do Iran cố gắng chiếm giữ nguồn cung năng lượng toàn cầu".

"Ưu tiên của chúng tôi là tìm nguồn năng lượng để đáp ứng nhu cầu trong nước", bà Sujata Sharma, một quan chức cấp cao tại Bộ Dầu mỏ và Khí đốt, cho biết với các phóng viên vào đầu tháng này mà không nêu tên quốc gia nguồn cung. "Chúng tôi mua loại dầu nào, điều này được quyết định bởi tính khả thi về kỹ thuật và thương mại của dầu và sự hợp lý về mặt thương mại đối với các nhà máy lọc dầu của chúng tôi".

Phản ứng của Ấn Độ với các miễn trừ của Mỹ

Về miễn trừ mới nhất của Mỹ, ông Ajay Srivastava, người sáng lập Sáng kiến Nghiên cứu Thương mại Toàn cầu có trụ sở tại New Delhi, cho biết với Nikkei Asia rằng Washington "không có cơ sở pháp lý - quốc tế hay trong nước - để quyết định nguồn cung dầu của Ấn Độ hoặc gắn điều kiện vào đó".

Đối với Ấn Độ, quốc gia nhập khẩu khoảng 90% dầu thô, Trung Đông và Nga là những điểm đến nguồn cung chính. Cả hai khu vực này, theo Srivastava, đều "dễ bị ảnh hưởng bởi căng thẳng địa chính trị, khiến Ấn Độ dễ bị gián đoạn, giá dầu tăng và lạm phát".

Ưu tiên của New Delhi, ông nói thêm, nên là đảm bảo sự ổn định "bằng cách ký hợp đồng dầu thô dài hạn với Nga cùng với một bộ các nhà cung cấp đáng tin cậy đa dạng".

Sự lựa chọn của Ấn Độ trước tình hình căng thẳng tại Eo biển Hormuz

Tuy nhiên, bà Prerna Gandhi, một nghiên cứu viên tại Viện Quốc tế Vivekananda ở Ấn Độ, cho biết mặc dù chi phí vận chuyển qua "hạm đội bóng tối" tăng, các thùng dầu Nga "vẫn là lựa chọn khả thi và có lợi nhất" đối với Ấn Độ để đáp ứng yêu cầu năng lượng hiện tại.

“Ngay cả khi cuộc xung đột ở Tây Á kết thúc vào ngày mai, việc khôi phục bảo hiểm và vận chuyển vẫn còn một chặng đường dài. Các công ty bảo hiểm sẽ mất vài tháng để xác minh việc dọn mìn trên Eo biển Hormuz trước khi loại bỏ phụ phí rủi ro chiến tranh”, bà nói, đồng thời thêm rằng nguồn cung năng lượng toàn cầu "sẽ vẫn bị hạn chế và phụ thuộc vào dòng chảy tự do của nguồn cung từ Nga".

Bà cũng chỉ ra rằng hầu hết các nhà máy lọc dầu lớn của Ấn Độ đều được cấu hình là "nhà máy lọc dầu phức tạp" dành cho dầu thô có độ axit trung bình nặng, nhưng Ấn Độ hiện đã mất quyền tiếp cận khoảng 2 triệu thùng dầu/ngày loại này từ Ả Rập Xê Út, Iraq và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, vì Eo biển Hormuz đã bị phong tỏa từ cuối tháng 2.

Mặc dù là loại dầu trung bình, bà Gandhi cho biết, dầu Urals của Nga có tính axit cao với hàm lượng lưu huỳnh cao, điều này làm cho nó rất phù hợp với các nhà máy lọc dầu phức tạp của Ấn Độ.

"Vào tháng Ba, Nga đã cung cấp khoảng 47% trong tổng số dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ", bà nói. "Nguồn cung từ Nga sẽ vẫn vô cùng quan trọng, vì hiện có rất ít lựa chọn khác cho Ấn Độ để có được năng lượng với khối lượng lớn qua các tuyến không phải Hormuz".