MSCI hành động, SSI Research nêu yếu tố quyết định với TTCK Việt Nam trong tháng 6/2026

Việt Nam đang bước vào năm 2026 với nền tảng được đánh giá là thuận lợi nhất từ trước đến nay cho tiến trình nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI. Theo SSI Research, câu chuyện nâng hạng không còn đơn thuần là kỳ vọng dài hạn mà đã dần trở thành mục tiêu có thể định vị về thời gian, với cột mốc quan trọng là khả năng được đưa vào Danh sách theo dõi (Watchlist) vào tháng 6/2026.

Một yếu tố đáng chú ý với nhà đầu tư là sự thay đổi trong cách MSCI rà soát tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float), điển hình như trường hợp Indonesia gần đây. Việc xem xét lại cấu trúc free-float đã làm gia tăng rủi ro dòng vốn bị rút khỏi các chỉ số, thậm chí dấy lên khả năng bị hạ phân loại. Điều này cho thấy MSCI ngày càng nhạy cảm với cấu trúc sở hữu và mức độ minh bạch thị trường.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam được đánh giá có cấu trúc free-float lành mạnh và rõ ràng hơn. Đặc điểm sở hữu doanh nghiệp khác biệt giúp giảm đáng kể rủi ro bị tác động mang tính hệ thống tương tự. Đây là điểm cộng quan trọng khi MSCI đánh giá khả năng tiếp cận thị trường.

Về tiêu chí kỹ thuật, Việt Nam đã đáp ứng phần lớn yêu cầu của MSCI. Cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (NPF) vận hành ổn định hơn; tiến trình triển khai mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) có tiến triển; công cụ phòng vệ rủi ro và bán khống thông qua hợp đồng tương lai chỉ số được mở rộng; mức độ công bố thông tin bằng tiếng Anh được cải thiện; và đặc biệt là tiến triển trong nới giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL).

Tỷ lệ FOL toàn thị trường, nhất là trên HoSE, đã cải thiện rõ rệt trong năm 2025 và đầu 2026 nhờ sự xuất hiện của nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn có room ngoại 100%. Điều này giúp mở rộng tập cổ phiếu đủ điều kiện cho các quỹ chỉ số, đồng thời tăng tính đại diện và độ sâu thị trường. Thách thức còn lại chủ yếu nằm ở mức độ tự do hóa thị trường ngoại hối, song SSI cho rằng đây chưa phải điểm nghẽn mang tính quyết định.

Song song với lộ trình MSCI, Việt Nam cũng đẩy mạnh cải cách nhằm đáp ứng tiêu chí của FTSE Russell. Ngày 3/2/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 08/2026/TT-BTC, sửa đổi các quy định trọng yếu về công bố thông tin, giao dịch và hoạt động công ty chứng khoán, có hiệu lực ngay.

Điểm nổi bật là cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh thông qua công ty chứng khoán toàn cầu mà không cần mở tài khoản giao dịch tại công ty chứng khoán trong nước, qua đó giảm đáng kể thủ tục và thời gian tiếp cận thị trường. Cơ chế NPF cũng được hoàn thiện theo hướng cân bằng giữa tạo thuận lợi và siết kỷ luật: Vi phạm thanh toán không còn công bố rộng rãi nhưng bị áp chế tài tạm dừng giao dịch từ 7-180 phiên và buộc ký quỹ 100% khi đặt lệnh mua trong thời gian bị xử lý.

Đáng chú ý, việc không còn giới hạn mã cổ phiếu được giao dịch theo cơ chế NPF giúp tháo gỡ rào cản lớn đối với các chiến lược đầu tư bám sát chỉ số - yếu tố đặc biệt quan trọng với các quỹ ETF và quỹ chủ động quy mô lớn.

Theo SSI Research, dù các cải cách được thiết kế chủ yếu cho mục tiêu FTSE, chúng đồng thời giải quyết nhiều quan ngại cốt lõi của MSCI về khả năng tiếp cận thị trường, cơ chế thanh toán và tính minh bạch. Tựu trung, câu chuyện MSCI vẫn mang tính trung hạn, nhưng phạm vi cổ phiếu có thể đầu tư đã mở rộng đáng kể, và Việt Nam đang ở thế chủ động hơn trong các kỳ đánh giá sắp tới.