Nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á 'nuốt lời', dùng ngân sách Nhà nước trả nợ Trung Quốc hơn 181.789 tỷ đồng vì đường sắt cao tốc

Chính phủ Indonesia – nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á - mới đây xác nhận sẽ sử dụng ngân sách Nhà nước để trả khoảng 7 tỷ USD (hơn 181.789 tỷ đồng) tiền nợ vay từ Trung Quốc cho dự án đường sắt cao tốc Jakarta–Bandung, qua đó chấm dứt nhiều tuần tranh luận về việc khoản nghĩa vụ này sẽ được xử lý như thế nào.

Quyết định này khép lại câu hỏi khoản nợ khổng lồ kể trên sẽ do quỹ đầu tư quốc gia Danantara của Indonesia, ngân sách Nhà nước hay nguồn thu vận hành từ dịch vụ đường sắt mang tên Whoosh chi trả.

Bộ trưởng Thư ký Nhà nước Indonesia Prasetyo Hadi cho biết các cuộc thảo luận kỹ thuật về cơ chế hoàn trả vẫn đang được tiến hành, với việc quá trình đàm phán do Tổng Giám đốc điều hành Danantara Rosan Perkasa Roeslani dẫn dắt.

“Tôi nhận được báo cáo mới nhất từ Danantara cho thấy các cuộc đàm phán đã bước vào giai đoạn cuối”, ông Prasetyo nói với các phóng viên tại Jakarta.

Trước đó, Tổng Giám đốc Kereta Api Indonesia (KAI) Bobby Rasyidin cho biết vấn đề kéo dài liên quan đến việc hoàn trả nợ của tuyến đường sắt cao tốc Jakarta–Bandung đã được giải quyết.

“Điều quan trọng nhất là vấn đề đã được xử lý. Phương thức trả nợ vẫn đang được Chính phủ thảo luận, nhưng về cơ bản là đã xong”, ông Bobby nói.

Dự án tàu điện cao tốc Jakarta–Bandung (Whoosh) có tổng chi phí xây dựng 7,27 tỷ USD (hơn 188.801 tỷ đồng); trong đó, khoảng 75% được tài trợ thông qua khoản vay từ Ngân hàng Phát triển Trung Quốc (China Development Bank), với lãi suất hằng năm khoảng 2%.

Tuyến đường sắt cao tốc Whoosh được phát triển bởi một liên danh các doanh nghiệp Nhà nước Indonesia và Trung Quốc. Khi các doanh nghiệp Nhà nước Indonesia hiện nằm dưới sự giám sát của Danantara, quỹ này đã tiếp nhận trách nhiệm quản lý các khoản nợ tồn đọng của dự án.

Danantara phản đối việc gánh toàn bộ khoản nợ hơn 181.789 tỷ đồng kể trên và xem xét phương án chuyển lại quyền sở hữu dự án Whoosh cùng với các nghĩa vụ tài chính cho Chính phủ “xứ sở vạn đảo”.

Đề xuất này từng bị Bộ trưởng Bộ Tài chính Indonesia Purbaya Yudhi Sadewa bác bỏ. Ông Purbaya cho rằng Danantara đã nhận được hàng trăm nghìn tỷ rupiah cổ tức hằng năm từ các doanh nghiệp Nhà nước và số tiền này có thể được sử dụng để tái cơ cấu khoản nợ của dự án đường sắt.

Bộ này nhiều lần nhấn mạnh rằng khoản nợ của dự án Whoosh không phải là nợ công của Nhà nước và sẽ không được chi trả từ ngân sách Nhà nước. Ông Purbaya cho rằng trách nhiệm trả nợ thuộc về quỹ tài sản quốc gia Danantara - quỹ này quản lý cổ tức và lợi nhuận từ các doanh nghiệp Nhà nước (SOE) và có thể dùng nguồn đó để xử lý khoản nợ thay vì dùng ngân sách chung của đất nước.

Ông Purbaya nói rõ rằng dự án Whoosh được quản lý bởi Danantara và các SOE liên quan có dòng tiền riêng. Nếu Chính phủ Indonesia dùng ngân sách để trả nợ Trung Quốc, điều đó sẽ phá vỡ nguyên tắc tách biệt giữa khu vực doanh nghiệp Nhà nước và ngân sách Trung ương.

Tổng Giám đốc KAI, ông Bobby Rasyidin từng mô tả tuyến tàu cao tốc Whoosh như một “quả bom hẹn giờ” vì gánh nặng tài chính mà nó gây ra cho công ty này. Thông qua một tập đoàn Nhà nước, KAI nắm cổ phần chi phối tại KCIC và do đó phải gánh chịu phần lớn thua lỗ.

Đáng chú ý, theo tờ Jakarta Globe, trong nửa đầu năm 2025, KAI đã ghi nhận khoản lỗ 1,24 nghìn tỷ rupiah (gần 74 triệu USD, tức khoảng 1.909 tỷ đồng) liên quan đến tuyến đường sắt cao tốc này – giảm so với mức 1,81 nghìn tỷ rupiah (hơn 2.787 tỷ đồng) cùng kỳ năm 2024, nhưng vẫn là gánh nặng lớn.

Theo Jakarta Globe