Nền kinh tế số 1 Đông Nam Á xóa sổ hàng loạt tàu điện Nhật Bản để thay bằng tàu Trung Quốc, được bơm thêm hơn 2.700 tỷ đồng

Hàng loạt tàu Nhật Bản bị cho nghỉ hưu, tàu Trung Quốc thế chỗ

Nhật báo Nikkei Asia đưa tin công ty đường sắt Nhà nước Indonesia, Kereta Api Indonesia (KAI) đang tích cực thay thế các toa tàu đã cũ trên tuyến tàu điện ngoại ô Jakarta – vốn được sản xuất tại Nhật Bản – bằng các mẫu tàu mới hơn được chế tạo ở Trung Quốc và trong nước.

KAI đã đưa vào hoạt động 11 đoàn tàu do Trung Quốc sản xuất, đồng thời đặt mua thêm các đoàn tàu do Indonesia chế tạo trong khuôn khổ chương trình nâng cấp đội tàu của nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á.

Ông Mochamad Purnomosidi, Giám đốc công ty con Kereta Commuter Indonesia chia sẻ với các phóng viên vào cuối tháng 1 vừa qua rằng tập đoàn KAI đã đặt mua thêm tổng cộng 16 đoàn tàu từ một nhà sản xuất Indonesia.

Trong số này, hai đoàn tàu do công ty Nhà nước Industri Kereta Api (INKA) sản xuất đã bắt đầu vận hành từ tháng 12 năm ngoái. 14 đoàn còn lại dự kiến sẽ được đưa vào sử dụng trước tháng 7 năm nay.

Tuyến tàu điện ngoại ô Jakarta phục vụ khoảng 1 triệu hành khách mỗi ngày, trở thành mạng lưới đường sắt lớn nhất Indonesia về lượng người đi lại. Dịch vụ này đã trở thành một phần không thể thiếu của hệ thống hạ tầng, đưa người dân đến nơi làm việc và trường học.

Tuyến tàu điện ngoại ô này đã thu hút nhiều người đam mê đường sắt đến từ Nhật Bản, những người mong muốn được tận mắt chứng kiến các đoàn tàu Nhật mang tính biểu tượng vẫn còn hoạt động.

Hiện tại vẫn còn hơn 800 toa tàu cổ đang được sử dụng – chủ yếu là dòng 205 cổ điển của East Japan Railway (JR East) và dòng 6000 của Tokyo Metro.

Nhiều mẫu tàu này được đưa vào sản xuất từ những năm 1970 và 1980. Nội thất bên trong vẫn còn quạt trần và các biển chỉ dẫn bằng tiếng Nhật, như “chỉ dành cho nhân viên” hay “đèn khẩn cấp”. Không có gì lạ khi thấy nhiều người Nhật Bản đứng chụp ảnh trên sân ga vào mỗi dịp cuối tuần.

Tuy nhiên, các đoàn tàu này hiện đang dần được cho nghỉ hưu. Năm 2025, 11 đoàn tàu mới do tập đoàn CRRC của Trung Quốc chế tạo đã được triển khai. Một công ty Nhật Bản được cho là đã tham gia đấu thầu dự án nhưng thất bại do vấn đề giá cả.

Kế hoạch hiện đại hóa đội tàu đến năm 2027

Kereta Commuter Indonesia dự kiến sẽ mua tổng cộng 30 đoàn tàu mới vào năm 2027, theo báo cáo cuối tháng 1 năm 2026 của tạp chí Tempo dẫn lời một lãnh đạo công ty.

Công ty mẹ KAI cũng đã nhận thêm 1.800 tỷ rupiah (tương đương 107 triệu USD, tức gần 2.774 tỷ đồng) vốn bổ sung từ Chính phủ và các nguồn khác vào cuối tháng 1, nhằm phục vụ việc mua sắm phương tiện mới.

Việc thay thế này xuất phát từ sự thay đổi chính sách của Chính phủ. Để thúc đẩy sản xuất trong nước, Indonesia đã hạn chế nhập khẩu toa tàu cũ từ khoảng năm 2020 và chính thức cấm hoàn toàn việc nhập khẩu vào năm 2023.

Những đoàn tàu Nhật cũ dần rút lui khỏi Jakarta

Dù phần lớn đội tàu ngoại ô Indonesia hiện vẫn là tàu Nhật đã qua sử dụng, tỷ trọng của chúng dự kiến sẽ giảm mạnh trong thời gian tới.

Tháng 11, một sự kiện chia tay đã được tổ chức tại ga Jakarta Kota ở phía Bắc thủ đô Jakarta của “xứ sở vạn đảo”, dành cho các đoàn tàu thuộc series 8500 của Tokyu Railways và series 203 của JR East. Buổi lễ thu hút đông đảo người mê tàu đến tham quan nội thất và chụp ảnh kỷ niệm trước các đoàn tàu.

Việc nhập khẩu tàu Nhật Bản đã qua sử dụng vào Indonesia bắt đầu từ năm 2000, khi Tokyo chuyển giao miễn phí các toa tàu thuộc dòng 6000. Để đáp ứng nhu cầu hành khách ngày càng tăng, Indonesia đã nhập các đoàn tàu Nhật cũ vì chúng bền bỉ và giá rẻ.

Mối quan hệ này không chỉ dừng ở việc mua tàu. JR East đã đồng ý cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho công tác bảo trì và kiểm tra từ năm 2014.

Ngay cả những đoàn tàu sản xuất từ thập niên 1970 cũng được tân trang, thay ghế ngồi và đệm mới.

Nhờ vậy, dịch vụ tàu điện ngoại ô Indonesia vẫn duy trì được sự sạch sẽ và thoải mái. Vì lý do này, nhiều hành khách bày tỏ sự tin tưởng và yêu mến đối với các đoàn tàu Nhật.

Nhiều người trẻ Indonesia tiếc nuối tàu Nhật

Abimanyu, 20 tuổi, một sinh viên Đại học cho biết chất lượng sản phẩm Nhật Bản đã chứng minh được độ bền nếu được bảo trì đúng cách: “Tôi nghĩ công tác bảo dưỡng của KAI Commuter khá tốt. Dù tàu đã cũ nhưng điều hòa vẫn mát và hiếm khi có phàn nàn về hiệu suất hoạt động”.

Muhammad Octavian, 17 tuổi, một học sinh Trung học và là người đam mê tàu hỏa cũng tham dự lễ chia tay tàu Tokyu 8500 series chia sẻ: “Tôi hy vọng các đoàn tàu thay thế cũng sẽ được sản xuất tại Nhật Bản, chứ không chỉ từ Trung Quốc và Indonesia. Tôi nghĩ độ bền của tàu Nhật đã được chứng minh”.

Theo Nikkei Asia