Nếu tăng lương cơ sở 8%, người lao động sẽ hưởng thêm những khoản tiền nào?

Ngày 9/3, tại hội nghị tiếp xúc cử tri với người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI ở đơn vị bầu cử số 01, tỉnh Lào Cai, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà cho biết Chính phủ dự kiến điều chỉnh tăng lương cơ sở khoảng 8% từ ngày 1/7/2026.

Hiện nay, lương cơ sở đang ở mức 2,34 triệu đồng/tháng. Nếu tăng khoảng 8% như dự kiến, mức lương cơ sở sẽ đạt khoảng 2,527 triệu đồng/tháng, tăng thêm khoảng 187.200 đồng mỗi tháng.

Đây là mức lương áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang hưởng lương từ ngân sách nhà nước, đồng thời là căn cứ để xác định nhiều chế độ, chính sách trong khu vực công.

Việc tăng lương cơ sở cũng sẽ kéo theo nhiều khoản lương, trợ cấp và mức đóng trong hệ thống an sinh xã hội được điều chỉnh. Khi lương cơ sở tăng, tiền lương của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang sẽ tăng theo hệ số lương. Nhiều khoản phụ cấp trong khu vực công như phụ cấp chức vụ, phụ cấp khu vực, phụ cấp thâm niên và một số chế độ chính sách liên quan cũng được điều chỉnh tương ứng.

Các khoản trợ cấp tăng theo lương cơ sở

Các khoản lương hưu, trợ cấp người có công, trợ cấp bảo trợ xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội cũng sẽ được điều chỉnh khi Nhà nước tăng lương cơ sở và các mức chuẩn trợ cấp liên quan. Mức tăng cụ thể của từng nhóm đối tượng sẽ do Chính phủ quy định trong phương án điều chỉnh lương hưu và trợ cấp.

Một số chế độ bảo hiểm xã hội tính trực tiếp theo lương cơ sở cũng tăng theo. Chẳng hạn, trợ cấp thai sản một lần đối với lao động nữ sinh con hoặc người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi hiện bằng hai lần mức lương cơ sở tại tháng sinh hoặc nhận con nuôi.

Nếu lương cơ sở tăng lên khoảng 2,527 triệu đồng, khoản trợ cấp này sẽ tăng từ 4,68 triệu đồng lên khoảng 5,054 triệu đồng cho mỗi con.

Trợ cấp mai táng cũng là khoản chịu tác động trực tiếp khi lương cơ sở điều chỉnh. Theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, mức trợ cấp mai táng đối với thân nhân người đang hưởng lương hưu qua đời bằng 10 lần mức tham chiếu tại tháng người đó mất.

Trong thời gian chưa bãi bỏ lương cơ sở, mức tham chiếu được xác định bằng lương cơ sở. Vì vậy, nếu lương cơ sở tăng lên khoảng 2,527 triệu đồng, trợ cấp mai táng cũng sẽ tăng từ 23,4 triệu đồng lên khoảng 25,27 triệu đồng.

Điều chỉnh lại mức đóng bảo hiểm xã hội

Việc điều chỉnh lương cơ sở cũng ảnh hưởng đến mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội. Theo quy định hiện hành, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất bằng lương cơ sở và cao nhất bằng 20 lần mức này.

Nếu lương cơ sở tăng lên 2,527 triệu đồng từ ngày 1/7, mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội thấp nhất sẽ là 2,527 triệu đồng mỗi tháng và cao nhất là 50,54 triệu đồng.

Đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động khu vực nhà nước và lực lượng vũ trang, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội là tiền lương tháng theo chức vụ, chức danh, ngạch, bậc, cấp bậc quân hàm cùng các khoản phụ cấp nếu có.

Hiện nay, người lao động thuộc nhóm này đóng 8% tiền lương vào quỹ hưu trí, tử tuất và 1,5% bảo hiểm y tế mỗi tháng.

Mức đóng bảo hiểm y tế được điều chỉnh

Bên cạnh mức đóng bảo hiểm xã hội, mức đóng bảo hiểm y tế của nhiều nhóm đối tượng cũng được điều chỉnh khi lương cơ sở tăng. Tiền đóng bảo hiểm y tế hiện bằng 4,5% mức lương cơ sở, lương hưu hoặc trợ cấp thất nghiệp tùy từng nhóm.

Với bảo hiểm y tế hộ gia đình, người thứ nhất đóng bằng 4,5% lương cơ sở; người thứ hai, thứ ba, thứ tư lần lượt đóng bằng 70%, 60%, 50% mức của người thứ nhất; từ người thứ năm trở đi đóng bằng 40%.

Nếu lương cơ sở tăng lên 2,527 triệu đồng từ ngày 1/7, mức đóng bảo hiểm y tế hộ gia đình của người thứ nhất sẽ khoảng 113.715 đồng mỗi tháng; người thứ hai khoảng 79.600 đồng; người thứ ba khoảng 68.229 đồng; người thứ tư khoảng 56.857 đồng; và từ người thứ năm trở đi khoảng 45.486 đồng.

Tính theo năm, người thứ nhất sẽ đóng khoảng 1.364.580 đồng, các thành viên tiếp theo giảm dần, đến người thứ năm còn khoảng 545.832 đồng.

Mức đóng đoàn phí công đoàn tăng

Ngoài ra, đoàn phí công đoàn hàng tháng hiện bằng 0,5% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội đối với đoàn viên ở đơn vị sự nghiệp không hưởng toàn bộ lương ngân sách hoặc bằng 0,5% lương thực lĩnh đối với đoàn viên trong doanh nghiệp nhà nước. Tuy nhiên, mức đóng tối đa không vượt quá 10% lương cơ sở.

Nếu lương cơ sở tăng lên 2,527 triệu đồng từ ngày 1/7, mức đóng đoàn phí công đoàn tối đa cũng sẽ tăng lên 252.700 đồng mỗi tháng, thay vì 234.000 đồng như hiện nay.

14 lần điều chỉnh tăng lương cơ sở trong 20 năm qua

Nhìn lại giai đoạn từ năm 2006 đến nay, mức lương cơ sở đã được điều chỉnh nhiều lần. Trong giai đoạn từ năm 2006 đến lần điều chỉnh gần nhất vào ngày 1/7/2024, lương cơ sở đã được điều chỉnh 13 lần, từ 450 nghìn đồng lên 2,34 triệu đồng/tháng. Nếu tính cả đợt điều chỉnh dự kiến trong năm 2026, trong vòng 20 năm qua mức lương cơ sở sẽ được điều chỉnh tổng cộng 14 lần.

Cụ thể, từ ngày 1/10/2006, lương cơ sở tăng từ 350 nghìn đồng lên 450 nghìn đồng. Đầu năm 2008, mức này tiếp tục tăng lên 540 nghìn đồng. Trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2013, lương cơ sở được điều chỉnh qua nhiều lần, trong đó mức tăng cao nhất là 220 nghìn đồng vào ngày 1/5/2012, từ 830 nghìn đồng lên 1,05 triệu đồng.

Các lần điều chỉnh tiếp theo nâng lương cơ sở lên các mức 1,21 triệu đồng, 1,3 triệu đồng và 1,39 triệu đồng. Đến ngày 1/7/2019, mức lương cơ sở được nâng lên 1,49 triệu đồng. Do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, mức này được giữ nguyên trong 4 năm, đến hết tháng 6-2023.

Từ ngày 1/7/2023, lương cơ sở được điều chỉnh lên 1,8 triệu đồng/tháng. Đến ngày 1-7-2024, mức lương này tiếp tục tăng lên 2,34 triệu đồng/tháng, tăng 540 nghìn đồng - mức tăng cao nhất trong các lần điều chỉnh từ trước đến nay.

Có thể thấy, mức tăng lương cơ sở qua các giai đoạn không đồng nhất mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tình hình kinh tế - xã hội, khả năng ngân sách nhà nước, chỉ số giá tiêu dùng và tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Vì vậy, việc điều chỉnh lương cơ sở ở mỗi thời điểm có thể khác nhau, nhưng đều hướng tới mục tiêu từng bước cải thiện đời sống và bảo đảm quyền lợi cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động.