'Ngộp' trong bão giá vật liệu xây dựng leo thang, Bộ Xây dựng đưa ra chỉ đạo nóng

Giá vật liệu xây dựng tăng mạnh từ đầu tháng 3/2026, trong bối cảnh chi phí năng lượng leo thang và nguồn cung có dấu hiệu thắt chặt, đang tạo ra áp lực lớn lên cả người dân, doanh nghiệp lẫn tiến độ các dự án đầu tư công.

Trước diễn biến này, Bộ Xây dựng đã có văn bản đề nghị các bộ, ngành và địa phương tăng cường quản lý, bình ổn thị trường nhằm hạn chế tác động tiêu cực lan rộng.

Yêu cầu kịp thời công bố giá vật liệu sát diễn biến thị trường

Theo Bộ Xây dựng, những biến động địa chính trị tại Trung Đông thời gian gần đây đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, đẩy giá xăng dầu tăng nhanh. Điều này kéo theo chi phí sản xuất, vận chuyển và giá nhiều loại vật liệu xây dựng tăng theo, đặc biệt là các vật liệu sử dụng với khối lượng lớn như cát, đá, đất đắp, xi măng và thép.

Trong khi đó, Chính phủ đang đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, triển khai hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm về giao thông, năng lượng và đô thị. Việc giá vật liệu biến động bất thường vì thế không chỉ làm đội chi phí đầu tư mà còn đe dọa tiến độ thi công, ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Để kiểm soát tình hình, Bộ Xây dựng yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, thổi giá hoặc đưa thông tin sai lệch gây nhiễu loạn.

Đồng thời, các tỉnh, thành cần chủ động tổng hợp nhu cầu, đảm bảo nguồn cung, ưu tiên vật liệu cho các công trình trọng điểm và dân sinh cấp bách; rà soát trữ lượng mỏ để đẩy nhanh cấp phép, nâng công suất khai thác.

Một yêu cầu đáng chú ý là việc cập nhật và công bố giá vật liệu xây dựng phải được thực hiện kịp thời, phản ánh sát diễn biến thị trường, đặc biệt với các loại vật liệu chịu tác động mạnh từ giá nhiên liệu, nhằm giúp các chủ đầu tư điều chỉnh dự toán và quản lý hợp đồng hiệu quả.

Bộ cũng nhấn mạnh việc theo dõi sát diễn biến thị trường, xây dựng kịch bản biến động giá và đánh giá tác động đến tổng mức đầu tư của từng dự án.

Các chủ đầu tư, ban quản lý dự án được yêu cầu kiểm soát chặt chi phí, sử dụng hợp lý khoản dự phòng và lựa chọn loại hợp đồng phù hợp với thực tế thị trường, nhất là trong bối cảnh nhiều hợp đồng trọn gói hoặc đơn giá cố định đang chịu áp lực lớn từ biến động giá.

Diễn biến giá vật liệu xây dựng tại Hà Nội và TP.HCM

Thực tế thị trường cho thấy, chỉ sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, giá nhiều loại vật liệu đã tăng từ 20-30%.

Tại Hà Nội, anh Trần Minh Quân (Hà Đông) khởi công xây dựng căn nhà 3 tầng ngay sau Tết với ngân sách dự kiến khoảng 2,6 tỷ đồng. Tuy nhiên, chỉ sau vài tuần, bảng giá vật liệu từ nhà cung cấp liên tục điều chỉnh khiến kế hoạch tài chính bị xáo trộn. Giá gạch tăng thêm vài trăm đồng mỗi viên, cát đen từ 470.000 lên 570.000 đồng/m³, cát vàng vượt 800.000 đồng/m³, trong khi thép và bê tông cũng đồng loạt tăng.

Theo tính toán của gia đình anh, tổng chi phí công trình đã phát sinh thêm gần 250 triệu đồng so với dự toán ban đầu.

Áp lực càng lớn hơn tại các đô thị như Hà Nội, nơi nhiều công trình nằm trong ngõ nhỏ, buộc phải trung chuyển vật liệu nhiều lần, khiến chi phí vận chuyển tăng mạnh. Chỉ cần giá xăng dầu nhích nhẹ cũng đủ làm chi phí thực tế tại công trình cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung.

Tại TP.HCM và nhiều địa phương khác, giá vật liệu xây dựng cũng ghi nhận mức tăng phổ biến từ 10-30%. Giá gạch, cát, đá, xi măng và thép đồng loạt điều chỉnh tăng, trong đó cát xây dựng là mặt hàng biến động mạnh nhất, có thời điểm vừa tăng giá vừa khan hiếm nguồn cung. Một số công trình thậm chí rơi vào tình trạng “có tiền cũng khó mua vật liệu”, buộc phải giãn tiến độ hoặc điều chỉnh kế hoạch thi công.

Không chỉ người dân, các doanh nghiệp xây dựng cũng đang “gồng mình” trước áp lực chi phí. Trong thông báo phát đi ngày 9/3, Công ty TNHH Kinh doanh Tiếp thị Xi măng Fico (YTL) cho biết sẽ điều chỉnh tăng giá bán thêm 100.000 đồng/tấn kể từ ngày 16/3, do chi phí nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất clinker leo thang.

Cùng thời điểm, ở phân khúc thép xây dựng, Công ty cổ phần VAS Nghi Sơn cũng thông báo tăng giá từ 200-300 đồng/kg, phản ánh áp lực chi phí đang lan rộng trên thị trường vật liệu.

Theo các chuyên gia, chi phí vật liệu thường chiếm tới 60-70% tổng chi phí xây dựng, nên chỉ cần biến động trong thời gian ngắn cũng có thể làm đảo lộn toàn bộ bài toán tài chính của dự án. Trong bối cảnh giá năng lượng còn neo cao và nguồn cung chưa ổn định, thị trường vật liệu xây dựng được dự báo sẽ tiếp tục chịu áp lực tăng giá trong thời gian tới.

Diễn biến này buộc cả người dân lẫn doanh nghiệp phải thích ứng bằng cách điều chỉnh kế hoạch, tối ưu chi phí, thay đổi phương thức vận hành và bổ sung các điều khoản linh hoạt trong hợp đồng. Tuy nhiên, về dài hạn, nếu không có giải pháp kiểm soát hiệu quả và ổn định nguồn cung, áp lực chi phí có thể lan sang thị trường bất động sản, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận nhà ở và sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.