Nhà nước mở đường cho điện gió ngoài khơi bằng các quyết định giao biển và cơ chế đặc thù

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành các quyết định giao tổng cộng 63.811 ha khu vực biển tại Hải Phòng và Lâm Đồng cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) để triển khai hoạt động đo đạc, điều tra, khảo sát phục vụ phát triển các dự án điện gió ngoài khơi.

Đây được xem là bước khởi đầu quan trọng nhằm hiện thực hóa các mục tiêu phát triển nguồn điện gió ngoài khơi theo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh.

Theo Quyết định số 137/QĐ-BNNMT, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng giao cho EVN quyền sử dụng 24.000 ha khu vực biển ngoài khơi quần đảo Long Châu và đảo Bạch Long Vĩ (TP Hải Phòng) để phục vụ khảo sát các dự án điện gió ngoài khơi Bắc Bộ 1.3 và Bắc Bộ 1.4. Khu vực biển này được giới hạn bởi 11 điểm góc có tọa độ xác định cụ thể, với độ sâu sử dụng đến 140 m và độ cao công trình, thiết bị sử dụng đến 40 m so với mực nước biển.

Trong khi đó, tại Quyết định số 138/QĐ-BNNMT, Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao cho PVN quyền sử dụng 39.811,19 ha khu vực biển ngoài khơi tỉnh Lâm Đồng để triển khai khảo sát dự án điện gió ngoài khơi Nam Trung Bộ 1. Các thông số kỹ thuật về độ sâu và độ cao sử dụng của khu vực này tương tự khu vực được giao cho EVN.

Cả hai tập đoàn đều được giao khu vực biển trong thời hạn 36 tháng và không phải nộp tiền sử dụng khu vực biển.

Việc giao khu vực biển cho EVN và PVN được xác định là bước đầu tiên trong quá trình phát triển các dự án điện gió ngoài khơi, nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc thu thập dữ liệu, đánh giá điều kiện tự nhiên, tính khả thi và lập hồ sơ đầu tư. Thông qua đó, cơ quan quản lý nhà nước có điều kiện kiểm soát chặt chẽ không gian biển, hạn chế tình trạng chồng lấn, xung đột với các hoạt động khai thác, sử dụng biển khác.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu EVN và PVN sử dụng khu vực biển đúng mục đích, đúng ranh giới, diện tích, độ sâu, độ cao và thời hạn được giao; không lấn chiếm biển, không vi phạm quy hoạch đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Các hoạt động khảo sát không được ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia trên biển, không gây ô nhiễm môi trường, hủy hoại hệ sinh thái biển, không cản trở giao thông hàng hải và các hoạt động hợp pháp khác.

Đáng chú ý, các quyết định nêu rõ EVN và PVN không được chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng khu vực biển được giao; không được lợi dụng hoạt động khảo sát để thu thập thông tin trái quy định pháp luật. Việc sử dụng phương tiện, thiết bị khảo sát phải đáp ứng đầy đủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, được kiểm định và cho phép lưu hành hợp pháp.

Trong quá trình triển khai, hai tập đoàn phải phối hợp chặt chẽ với các lực lượng quốc phòng, an ninh, cảnh sát biển, bộ đội biên phòng và các cơ quan liên quan để bảo đảm an toàn, an ninh trên biển, đồng thời tránh chồng lấn, xung đột với các hoạt động dầu khí hiện hữu và dự kiến trong tương lai.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng nhấn mạnh, trường hợp xảy ra ô nhiễm môi trường hoặc sạt lở bờ biển, hoạt động sử dụng khu vực biển phải dừng ngay cho đến khi khắc phục xong.

Nếu trong quá trình khảo sát phát hiện di sản văn hóa, doanh nghiệp có trách nhiệm thông báo cho chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn để xử lý theo đúng quy định pháp luật. Cục Biển và Hải đảo Việt Nam cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường các địa phương liên quan được giao nhiệm vụ kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quyết định này.

Trong bối cảnh đó, việc triển khai khảo sát điện gió ngoài khơi diễn ra song song với những thảo luận chính sách về tiến độ phát triển loại hình năng lượng này.

Trước đây, Bộ Công Thương từng đề xuất lùi tiến độ phát triển điện gió ngoài khơi sang sau năm 2030 do chi phí đầu tư ban đầu lớn, ước tính khoảng 60-70 tỉ USD. Tuy nhiên, Thường trực Chính phủ đã yêu cầu không điều chỉnh lùi tiến độ đối với nguồn điện gió ngoài khơi.

Theo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh, Việt Nam đặt mục tiêu đạt 6.000 MW điện gió ngoài khơi vào năm 2030, tăng lên 17.500 MW vào năm 2035 và đến năm 2050, công suất điện gió ngoài khơi có thể đạt từ 113.000 đến 139.000 MW. Việc giao khu vực biển cho EVN và PVN khảo sát được xem là bước đi cụ thể, đặt nền móng cho quá trình hiện thực hóa các mục tiêu dài hạn này.