Nhu cầu vốn sắp tăng gấp đôi: Ngân hàng thương mại ‘gánh’ không xuể, doanh nghiệp tìm vốn ở đâu?

Khi “kiềng một chân” không còn đủ sức

Tại Talkshow “Làn sóng IPO: Giải pháp vốn cho tăng trưởng kinh tế”, ông Hoàng Việt Anh – Tổng giám đốc LPBS, nhấn mạnh nhu cầu vốn của nền kinh tế đang tăng rất nhanh.

“Nếu Việt Nam duy trì mục tiêu tăng trưởng khoảng 10%/năm, cộng thêm yếu tố lạm phát, tăng trưởng danh nghĩa có thể lên tới 14–15%. Điều đó đồng nghĩa quy mô nền kinh tế trong vòng 5 năm tới có thể tăng gần gấp đôi”, ông Việt Anh nhận định.

Tuy nhiên, nhìn vào thực tế cấu trúc tài chính hiện tại, gánh nặng dẫn vốn đang đè nặng lên vai hệ thống ngân hàng thương mại. Hiện tại, dư địa tín dụng đã chiếm tới 145% GDP. Đây là một con số rất lớn, khiến các tổ chức quốc tế lớn như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) liên tục đưa ra khuyến nghị Việt Nam bắt buộc phải đa dạng hóa thị trường vốn. Nếu tiếp tục phụ thuộc vào dòng vốn vay ngân hàng, nền kinh tế sẽ đối mặt với rủi ro mang tính hệ thống và kìm hãm đà tăng trưởng tiến tới mục tiêu quốc gia có thu nhập cao.

"Chúng ta phải nhìn vào cái "kiềng ba chân" của nền kinh tế. Một doanh nghiệp cơ bản sẽ có hai nguồn vốn: Vốn chủ sở hữu và vốn vay. Muốn có một nền kinh tế khỏe mạnh, chúng ta không thể chỉ dựa dẫm vào một chân duy nhất là tín dụng ngân hàng thương mại", ông Hoàng Việt Anh nói.

Chính phủ cũng đã đặt mục tiêu khá tham vọng: Quy mô thị trường chứng khoán đạt khoảng 120% GDP, trong khi thị trường trái phiếu đạt khoảng 30% GDP.

Đáng chú ý, sau giai đoạn tái cơ cấu mạnh mẽ thị trường trái phiếu doanh nghiệp, những thay đổi về hành lang pháp lý và yêu cầu minh bạch sẽ giúp thị trường này lấy lại vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng cho doanh nghiệp.

“Những bài học vừa qua sẽ giúp thị trường trái phiếu phát triển lành mạnh và minh bạch hơn. Đây sẽ tiếp tục là nguồn vốn quan trọng cho doanh nghiệp trong thời gian tới”, ông nhận định.

Investment Banking mới chỉ chiếm 2–3%, dư địa còn rất lớn

Một điểm đáng chú ý được ông Hoàng Việt Anh đưa ra là sự mất cân đối trong cấu trúc thị trường tài chính Việt Nam. Theo ông, tại các thị trường phát triển như Mỹ hay các nền kinh tế gần Việt Nam như Hàn Quốc, quy mô mảng ngân hàng đầu tư (investment banking) thường tương đương khoảng 1/3 đến 1/2 quy mô của hệ thống ngân hàng thương mại.

Trong khi đó tại Việt Nam, bức tranh hoàn toàn khác. “Riêng nhóm ngân hàng thương mại đã chiếm khoảng 40% tỷ trọng VN-Index. Bên cạnh đó là tỷ trọng lớn của bất động sản. Trong khi đó, mảng ngân hàng đầu tư hiện chỉ chiếm khoảng 2–3% quy mô thị trường”.

Theo ông, đây vừa là khoảng trống vừa là dư địa tăng trưởng lớn trong những năm tới. Bởi để thị trường vốn phát triển, cần có hệ sinh thái trung gian đủ mạnh, đặc biệt là các định chế investment banking với năng lực vốn lớn để hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn qua cổ phiếu, trái phiếu, IPO, M&A hay các giao dịch cấu trúc.

“Muốn kênh dẫn vốn phát triển thì phải có những định chế đủ mạnh để làm đầu tàu”, ông nhấn mạnh.

Làn sóng IPO có thể trở thành lời giải vốn mới?

Trong bối cảnh nhu cầu vốn tăng mạnh, trong khi dư địa tín dụng không còn quá rộng, IPO đang được nhìn nhận như một trong những giải pháp chiến lược. Không chỉ giúp doanh nghiệp tăng vốn chủ sở hữu, IPO còn mở ra khả năng tiếp cận dòng vốn dài hạn, giảm phụ thuộc vào nợ vay và nâng cao tính minh bạch.

Đây cũng là hướng đi mà LPBS xác định trong chiến lược dài hạn. Theo ông Hoàng Việt Anh, công ty đang tái cấu trúc theo mô hình đa trụ cột, gồm các mảng: Nguồn vốn, trái phiếu, investment banking, tự doanh và cho vay margin nhằm đa dạng hóa bảng cân đối kế toán và giảm phụ thuộc vào một nguồn thu duy nhất.

Về dài hạn, LPBS đặt mục tiêu trong vòng 5 năm trở thành doanh nghiệp dẫn đầu ở mảng digital với nhóm khách hàng đại chúng, duy trì tăng trưởng cao và hiệu quả ROE, đồng thời phát triển vai trò ngân hàng đầu tư để thúc đẩy kênh dẫn vốn cho thị trường cổ phiếu và trái phiếu.

“Chúng tôi muốn trở thành một trong những định chế giúp kênh dẫn vốn phát triển mạnh hơn cho nền kinh tế”, ông Việt Anh cho biết.