‘Ông lớn’ logistics Việt kêu khó: Muốn chuyển đổi xanh nhưng không biết mình có đủ điều kiện tiếp cận vốn hay không

Tại tọa đàm “Xây dựng trung tâm logistics hiện đại: Tạo lực đẩy cho sản xuất và xuất nhập khẩu”, ông Trần Ngọc Khánh - Tổng giám đốc Công ty CP OPL Logistics, cho hay áp lực lớn nhất hiện nay không còn nằm ở chuyện mở rộng quy mô đơn thuần mà là khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xanh và tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe từ khách hàng quốc tế.

OPL Logistics hiện sở hữu hơn 120.000m2 kho vận, sử dụng 100% hệ thống điện năng lượng mặt trời áp mái và đang vận hành đội xe tiêu chuẩn Euro 5. Trong giai đoạn tới, doanh nghiệp dự kiến tiếp tục đầu tư xe chạy LNG và xe điện nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu diesel.

Tuy nhiên, theo ông Khánh, bài toán chuyển đổi xanh hiện nay không còn là khuyến nghị. “Với tốc độ tăng trưởng của Việt Nam và yêu cầu ngày càng cao từ khách hàng, chuyển đổi xanh là yếu tố bắt buộc. Nếu doanh nghiệp đầu tư chậm thì rất khó đáp ứng được yêu cầu của thị trường”, ông nhấn mạnh.

Áp lực này càng lớn hơn trong bối cảnh biến động địa chính trị toàn cầu khiến giá nhiên liệu liên tục tăng mạnh, tạo gánh nặng lớn lên các doanh nghiệp vận tải có quy mô đội xe lớn.

“Muốn vay vốn xanh nhưng không biết ai chịu trách nhiệm”

Dù Chính phủ đã có chủ trương thúc đẩy tín dụng xanh và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi bền vững, song theo phản ánh từ OPL Logistics, quá trình tiếp cận nguồn vốn trên thực tế vẫn rất khó khăn.

Ông Trần Ngọc Khánh cho biết doanh nghiệp đang gặp tình trạng “không biết gõ cửa ai” khi muốn tiếp cận các gói vốn xanh.

“Theo chủ trương thì đã có, nhưng khi doanh nghiệp tìm đến thì thủ tục và đầu mối liên hệ vẫn rất mơ hồ. Chưa có đơn vị nào đứng ra chịu trách nhiệm chính hoặc công bố rõ bộ tiêu chí để doanh nghiệp biết mình có đủ điều kiện tiếp cận vốn hay không”, ông nói.

Trong bối cảnh lãi suất thương mại vẫn ở mức cao, chi phí đầu tư cho xe LNG, xe điện, kho bãi xanh hay hệ thống vận hành thông minh lại rất lớn, doanh nghiệp logistics tư nhân gần như buộc phải “tự bơi” nếu không tiếp cận được nguồn vốn ưu đãi.

Theo ông Khánh, đây là một trong những điểm nghẽn lớn nhất đối với tiến trình xanh hóa logistics tại Việt Nam hiện nay.

Thiếu quy hoạch cụ thể

Một vấn đề khác được OPL Logistics nhắc tới là quy hoạch hệ thống trung tâm logistics vẫn chưa đủ cụ thể để doanh nghiệp tư nhân mạnh dạn tham gia.

Theo chiến lược của Chính phủ, các trung tâm logistics sẽ được quy hoạch gần cảng biển, cảng cạn, ga đường sắt liên vận quốc tế nhằm hình thành các hành lang logistics hiện đại. Tuy nhiên, theo phản ánh từ doanh nghiệp, lộ trình triển khai và quy hoạch chi tiết vẫn chưa được công khai đầy đủ.

“Doanh nghiệp muốn tham gia đầu tư nhưng cần biết quy hoạch cụ thể ở đâu, tiêu chí ra sao, cơ chế phối hợp như thế nào để có thể chuẩn bị nguồn lực”, ông Khánh nói.

OPL Logistics cho biết doanh nghiệp đang phối hợp với ngành đường sắt để tham gia phát triển các trung tâm logistics hỗ trợ, song rất cần thêm cơ chế minh bạch và chính sách ưu tiên cho doanh nghiệp logistics thuần Việt.

Theo ông, nếu không có chính sách đủ mạnh, doanh nghiệp trong nước sẽ rất khó cạnh tranh với các tập đoàn logistics nước ngoài vốn có ưu thế lớn về vốn, công nghệ và hạ tầng.

Ngoài bài toán vốn và hạ tầng, lãnh đạo OPL Logistics cho rằng ngành logistics Việt Nam đang đứng trước một cuộc chuyển đổi lớn hơn: ứng dụng AI và dữ liệu số. “Nói logistics thông minh bây giờ không chỉ là trao đổi dữ liệu hay báo cáo quy trình nữa. AI đang thay đổi toàn bộ chuỗi vận hành logistics”, ông Khánh nhận định.

Theo ông, vấn đề hiện nay là mỗi doanh nghiệp đang sử dụng một nền tảng công nghệ khác nhau, dẫn đến khó kết nối dữ liệu toàn chuỗi. Điều này làm giảm hiệu quả vận hành và cản trở khả năng hình thành chuỗi cung ứng thông suốt.

Do đó, OPL Logistics đề xuất cơ quan quản lý cần sớm xây dựng bộ tiêu chuẩn kỹ thuật số cơ bản cho ngành logistics, giúp các doanh nghiệp có thể liên thông dữ liệu với nhau cũng như kết nối đồng bộ với hệ thống hải quan, xuất nhập khẩu và các cơ quan quản lý Nhà nước.

Đặc biệt, doanh nghiệp cho rằng quá trình số hóa cần được triển khai đồng loạt tại tất cả cửa khẩu, không chỉ tập trung ở cảng biển hay sân bay lớn mà cả tại các cửa khẩu phụ, trung tâm logistics biên giới.

“Chỉ khi dữ liệu được kết nối xuyên suốt thì logistics mới thực sự vận hành hiệu quả”, ông Khánh nói.