Ông lớn Vinasun thua đau trước Grab, Xanh SM, cổ đông lớn vội thoái sạch vốn, lãnh đạo phải ra tay 'ứng cứu'

CTCP Ánh Dương Việt Nam (Vinasun, mã: VNS) vừa công bố thông tin về việc ông Lê Hải Đoàn - Thành viên HĐQT đăng ký mua 4,9 triệu cổ phiếu VNS. Giao dịch dự kiến thực hiện theo phương thức thỏa thuận hoặc khớp lệnh, trong khoảng thời gian từ ngày 8/4 đến 7/5.

Hiện tại, ông Lê Hải Đoàn đang sở hữu gần 4,3 triệu cổ phiếu, tương đương 6,33% vốn điều lệ. Nếu giao dịch hoàn tất, lượng cổ phần nắm giữ sẽ tăng lên gần 9,2 triệu đơn vị, tương ứng tỷ lệ 13,56%. Qua đó, ông sẽ trở thành cổ đông lớn thứ ba tại Vinasun.

Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu VNS hiện giao dịch quanh mức 8.200 đồng/cổ phiếu. Ước tính, để hoàn tất thương vụ, ông Đoàn sẽ cần chi khoảng 40 tỷ đồng.

Động thái của ông Lê Hải Đoàn diễn ra trong bối cảnh một cổ đông lớn khác là Công ty TNHH Tư vấn Kim Ngưu vừa đăng ký bán toàn bộ gần 8,3 triệu cổ phiếu VNS đang nắm giữ nhằm cơ cấu danh mục đầu tư. Nếu hoàn tất, tỷ lệ sở hữu của Kim Ngưu tại Vinasun sẽ giảm từ 12,22% xuống 0%, đồng nghĩa với việc rút hoàn toàn khỏi doanh nghiệp.

Vinasun được thành lập năm 2003 và từng là một trong những doanh nghiệp taxi lớn nhất tại TP. HCM. Giai đoạn đỉnh cao, doanh nghiệp chiếm hơn 45% thị phần với khoảng 4.300 xe vào năm 2012. Trong giai đoạn 2015-2016, lợi nhuận sau thuế hàng năm của công ty thường vượt mốc 300 tỷ đồng. Tuy nhiên, những năm qua, sự trỗi dậy của các nền tảng gọi xe công nghệ như Grab, Be và đặc biệt là Xanh SM đã khiến thị phần của Vinasun thu hẹp đáng kể.

Đến cuối năm 2025, Xanh SM chiếm tới 51,5% thị phần gọi xe công nghệ, bỏ xa Grab ở mức 42%, trong khi thị phần của Vinasun gần như không đáng kể. Quy mô nhân sự của doanh nghiệp cũng sụt giảm mạnh. Nếu như cuối năm 2016, Vinasun có tới 17.160 lao động thì đến cuối năm 2025, con số này chỉ còn 1.407 người, giảm gần 15.800 nhân sự sau chưa đầy một thập kỷ.

Từ mức doanh thu hơn 4.500 tỷ đồng mỗi năm trong giai đoạn trước, hiện Vinasun chỉ duy trì doanh thu quanh ngưỡng hơn 1.000 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận ngày càng thu hẹp.

Bước sang năm 2026, công ty đặt mục tiêu doanh thu đạt 902,7 tỷ đồng, tăng nhẹ 2,3% so với năm 2025. Tuy nhiên, lợi nhuận trước thuế dự kiến chỉ đạt 40,2 tỷ đồng, giảm 17,4% so với cùng kỳ. Về kế hoạch đầu tư, Vinasun dự kiến bổ sung khoảng 310 xe mới trong năm 2026, chủ yếu là các dòng xe hybrid của Toyota nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và tối ưu chi phí vận hành.

Đồng thời, doanh nghiệp sẽ thanh lý và bàn giao khoảng 150 xe, chủ yếu thuộc nhóm phương tiện kinh doanh theo hình thức thương quyền. Ban lãnh đạo cho biết sẽ linh hoạt điều chỉnh quy mô đội xe theo diễn biến thị trường, nhằm cân đối giữa các mô hình kinh doanh và tối ưu hiệu quả khai thác.