Phí qua kênh đào Panama tăng gấp hơn 30 lần, doanh nghiệp tranh nhau 'mua đường'

Nhu cầu đi qua kênh đào này tăng mạnh kể từ khi Mỹ và Israel mở các cuộc tấn công nhằm vào Iran từ 28/2, kéo theo việc eo biển Hormuz bị phong tỏa, tuyến hàng hải chiến lược vốn vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí xuất khẩu toàn cầu từ khu vực Vịnh.

Trong bối cảnh đó, các nhà máy lọc dầu châu Á đang chuyển hướng sang nhập khẩu dầu khí từ Mỹ, thay vì phụ thuộc nguồn cung Trung Đông. Tuyến vận chuyển qua kênh đào Panama vì thế trở thành lựa chọn thay thế, dù chi phí cao hơn đáng kể.

Thông thường, tàu thuyền phải đặt lịch qua kênh từ sớm, còn các tàu không có lịch sẵn sẽ phải chờ trung bình khoảng 5 ngày. Tuy nhiên, Panama cũng vận hành cơ chế đấu giá để cấp suất đi gấp vào phút chót.

Chính cơ chế này đã đẩy chi phí lên mức kỷ lục: trong phiên gần nhất, một tàu LNG trả tới 4 triệu USD , trong khi vài tuần trước đó cũng đã xuất hiện các mức giá vượt 3 triệu USD.

So với giai đoạn từ 10/2025 đến 2/2026, khi giá đấu trung bình chỉ khoảng 130.000 USD mỗi suất, mức tăng hiện tại là đột biến, tương đương gấp hơn 30 lần. Ngay cả trong tháng 3 và 4, giá cũng mới chỉ nhích lên khoảng 385.000 USD, cho thấy áp lực gần đây đã vượt xa mọi biến động trước đó.

Dữ liệu từ Cơ quan Quản lý kênh đào Panama cho thấy trung bình có 34 chuyến/ngày trong tháng 1, tăng lên 37 chuyến/ngày vào tháng 3, thậm chí có ngày chạm mốc 40 chuyến.

Cơ quan này nhận định xu hướng trên phản ánh sự tái cấu trúc của các dòng thương mại toàn cầu dưới tác động của yếu tố địa chính trị, đặc biệt là những biến động tại các tuyến vận tải chiến lược.

Hiện khoảng 5% thương mại hàng hải toàn cầu đi qua kênh đào Panama, với hai nhóm khách hàng lớn nhất là Mỹ và Trung Quốc. Tuyến đường này đóng vai trò kết nối bờ Đông nước Mỹ với các trung tâm công nghiệp châu Á như Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản, vì vậy bất kỳ sự tắc nghẽn hay tăng chi phí nào cũng có thể lan rộng thành tác động toàn cầu.