Phó chủ tịch Quốc hội nói thẳng về thực trạng ‘chân gỗ’ trong đấu thầu và nỗi lo ‘vùi tiền vào đất’

Khoảng cách pháp lý và bóng dáng “ông chân gỗ”

Tại phiên thảo luận tổ, ngày 10/4, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên thẳng thắn chỉ ra một nghịch lý đang kìm hãm sức bật của nền kinh tế lớn thứ 32 thế giới. Dù độ mở kinh tế của Việt Nam đã gấp 2 lần GDP, nhưng hệ thống luật pháp vẫn đang tồn tại những khoảng cách đáng ngại so với thông lệ quốc tế.

Dẫn chứng về việc mua bán hàng hóa chiến lược, ông Diên phân tích: Trong khi thế giới giao dịch linh hoạt trên sàn với giá trần - giá sàn rõ ràng, thì tại Việt Nam vẫn "đóng khung" trong cơ chế phải đấu thầu.

"Chính sự xơ cứng này đã tạo đất diễn cho những “ông chân gỗ” xuất hiện. Hệ quả không chỉ là câu chuyện tiền bạc, mà là sự lãng phí khủng khiếp về thời gian và chi phí cơ hội – những thứ không thể lấy lại được trong bài toán tăng trưởng", Phó chủ tịch Quốc hội chỉ rõ.

Từng giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Công thương, ông Diên nhìn thấu bức tranh thu hút đầu tư nước ngoài với một sự thận trọng cần thiết. Dòng vốn FDI vẫn đổ vào Việt Nam nhờ sự ổn định chính trị và đặc biệt là giá năng lượng thấp, do chưa tính đúng, tính đủ.

Tuy nhiên, con số 72-74% giá trị xuất khẩu nằm trong tay khối FDI là một thực tế cần chấn chỉnh. Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, doanh nghiệp ngoại đang hưởng lợi lớn từ nhân công rẻ, năng lượng rẻ và các hiệp định FTA của Việt Nam, nhưng sự lan tỏa công nghệ và quản trị cho cộng đồng doanh nghiệp trong nước vẫn còn hạn chế.

“Phải thiết lập lại môi trường đầu tư để doanh nghiệp FDI có nghĩa vụ mang đến công nghệ mới, quản trị mới và khai thác nguyên liệu tại chỗ, thay vì chỉ đến để tận dụng lợi thế giá rẻ”, ông Diên nhấn mạnh.

“Vùi tiền vào đất, ném tiền ra nước ngoài”

Một trong những nội dung gây chú ý nhất là cái nhìn trực diện vào nội lực doanh nghiệp trong nước. Phó Chủ tịch Quốc hội không ngần ngại chỉ ra thực trạng: Các doanh nghiệp nội lớn mạnh chủ yếu dựa vào bất động sản, thích “làm ăn ngay” thay vì dấn thân vào sản xuất công nghệ cao.

Hệ quả của tư duy này là hàng trăm, hàng nghìn dự án bất động sản đang "đắp chiếu" khắp cả nước, gợi nhắc đến những "thành phố ma" tại Trung Quốc. Khi hàng trăm nghìn tỷ đồng không được đưa vào sử dụng, mỗi ngày trôi qua, số vốn đó lại “bốc hơi” hàng chục tỷ vì lãi mẹ đẻ lãi con.

Nỗi lo lớn nhất được ông đặt ra là: Làm sao để người dân yên tâm đầu tư sản xuất, thay vì chỉ biết "vùi tiền" vào đất, vào vàng hay tìm cách ném tiền ra nước ngoài?

Để giải bài toán tăng trưởng, ông Diên đề nghị Chính phủ cần tập trung tháo gỡ quyết liệt các dự án dở dang. Chỉ riêng 173 dự án năng lượng tái tạo đang vướng mắc đã có tổng mức đầu tư lên tới 13 tỷ USD.

Nếu gỡ được nút thắt này, nguồn lực khổng lồ đang nằm im sẽ được giải phóng, tạo ra sức bật mạnh mẽ cho kinh tế giai đoạn tới. Đồng thời, việc siết thuế cũng cần được tính toán lại theo hướng nuôi dưỡng nguồn thu, dưỡng sức cho dân và doanh nghiệp thay vì siết quá chặt ngay từ đầu khiến hộ kinh doanh kiệt quệ.

“Vấn đề thể chế là quan trọng nhất hiện nay, cần làm theo từng tuần, từng tháng để gỡ khó”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh.