Phó Thủ tướng ra chỉ đạo nóng 'đánh thức' mỏ quặng sắt lớn nhất Đông Nam Á mà Hòa Phát sốt ruột xin khai thác

Sáng ngày 7/5/2026, đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ chủ trì cuộc họp với tỉnh Hà Tĩnh, các bộ, ngành cùng Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) về thực trạng, khó khăn và vướng mắc của dự án khai thác, tuyển quặng sắt mỏ Thạch Khê.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết dự án đã dừng trong thời gian quá dài, càng kéo dài càng gây thiệt hại và lãng phí, trong đó có phần vốn nhà nước tại TKV. Do đó, “thời điểm bây giờ là thời điểm chậm nhất rồi”, không thể tiếp tục trì hoãn.

Ông cho biết qua nhiều cuộc họp và chỉ đạo của Chính phủ, quan điểm của tỉnh Hà Tĩnh, TKV, Bộ Tài chính cùng các bộ, ngành liên quan đến nay đã khá rõ ràng, hồ sơ và tài liệu cũng cơ bản đầy đủ. Các cơ quan, đơn vị liên quan cần khẩn trương gửi ý kiến để Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định trước ngày 15/5.

Phó Thủ tướng Thường trực cũng cho rằng, nếu lựa chọn phương án dừng dự án hiện tại để tìm nhà đầu tư mới thì cần đáp ứng đầy đủ các yêu cầu như: có năng lực tài chính, sở hữu nhà máy chế biến sâu, áp dụng công nghệ hiện đại, đảm bảo tiêu chuẩn môi trường, xử lý được các tồn tại cũ của dự án, hài hòa lợi ích các bên liên quan và nâng cao hiệu quả khai thác, đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Hàng tỷ USD tài nguyên chưa thể khai thác

Mỏ quặng sắt Thạch Khê được phát hiện từ năm 1960, nằm cách bờ biển Hà Tĩnh khoảng 7km. Với trữ lượng khoảng 500 triệu tấn, đây không chỉ là mỏ quặng sắt lớn nhất Việt Nam mà còn được đánh giá là mỏ sắt phục vụ xây dựng lớn nhất Đông Nam Á.

Dự án chính thức khởi động năm 2008 do CTCP Sắt Thạch Khê (TIC) làm chủ đầu tư, với tổng vốn khoảng 14.500 tỷ đồng. Đến năm 2009, TIC triển khai bóc đất tầng phủ và thử nghiệm công nghệ khai thác, tuyển quặng. Tuy nhiên, sau 3 năm thực hiện, khối lượng bóc đất chỉ đạt khoảng 12,7 triệu m3, độ sâu khai thác mới ở mức âm 34m và sản lượng quặng thu hồi chỉ khoảng 3.000 tấn.

Từ năm 2011, dự án phải tạm dừng do nhiều rủi ro tiềm ẩn như công nghệ và kỹ thuật khai thác chưa phù hợp với điều kiện địa chất; phương án vận chuyển quặng thiếu tính khả thi, hiệu quả thấp; đồng thời tiềm ẩn nguy cơ tác động lớn tới môi trường.

Liên quan vấn đề này, tại cuộc họp góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản diễn ra gần đây, đại biểu Nguyễn Văn Thân (Hưng Yên) cho rằng đây là nguồn tài nguyên rất lớn, tương đương hàng tỷ USD nhưng chưa được khai thác hiệu quả.

“Hiện nay hàng tỷ USD nằm trong lòng đất nhưng chưa khai thác được. Khoa học công nghệ hiện nay đã phát triển, nhiều vấn đề môi trường trên thế giới đã có giải pháp khắc phục. Vì vậy cần có phương án vừa khai thác tài nguyên, vừa đảm bảo môi trường”, ông Thân nêu ý kiến.

Hòa Phát nhiều lần kiến nghị

Tập đoàn Hòa Phát (HoSE: HPG) của tỷ phú Trần Đình Long từng gây chú ý với đề xuất liên quan đến mỏ sắt Thạch Khê.

“Việt Nam hiện có hai mỏ sắt lớn là Quý Xa và Thạch Khê. Trong đó, mỏ Thạch Khê tại Hà Tĩnh là mỏ lớn nhất Đông Nam Á với trữ lượng khoảng 500 triệu tấn. Việc đưa mỏ này vào khai thác không chỉ giúp chủ động nguồn nguyên liệu cho ngành thép trong nước mà còn tiết kiệm đáng kể ngoại tệ nhập khẩu quặng sắt mỗi năm”, ông Trần Đình Long nêu kiến nghị tại cuộc họp với Chính phủ hồi tháng 2/2025.

Hay trong buổi họp với đoàn công tác Bộ Công Thương, ông Mai Văn Hà, Giám đốc CTCP Thép Hòa Phát Dung Quất cũng kiến nghị Trung ương có chủ trương sớm khai thác 2 mỏ trên. Đối với việc xử lý hàm lượng kẽm tại mỏ sắt Thạch Khê, Hòa Phát có dây chuyền công nghệ hiện đại đảm bảo tách, thu hồi kẽm tại quặng.

Hiện tại, Tập đoàn đang triển khai các dự án lớn như Dung Quất 2 (công suất 5,6 triệu tấn/năm), nhà máy ray đường sắt (700.000 tấn/năm) tại Quảng Ngãi và sắp tới là khu liên hợp thép ở Phú Yên (6 triệu tấn/năm). Việc tự chủ được nguồn nguyên liệu đầu vào là điều kiện then chốt để Hòa Phát mở rộng công suất, nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.