Phó Tổng Thư ký VCCI nhấn mạnh 6 trụ cột để doanh nghiệp tư nhân dẫn dắt nền kinh tế

Chiều ngày 14/3, Tạp chí Nhà đầu tư đã tổ chức Hội thảo "40 năm Đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế" với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các bộ, ban, ngành, hiệp hội, chuyên gia, cùng lãnh đạo nhiều ngân hàng thương mại, tập đoàn và doanh nghiệp lớn trong nước.

Phát biểu tham luận tại hội thảo, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), đã phác họa bức tranh chuyển mình của khu vực kinh tế tư nhân sau 40 năm Đổi mới.

Ông cho biết, cách đây bốn thập kỷ, khái niệm “doanh nghiệp tư nhân” gần như chưa tồn tại trong hệ thống pháp luật. Việc thành lập doanh nghiệp phải trải qua nhiều cơ quan, kéo dài từ ba đến sáu tháng với chi phí không nhỏ, trong khi quyền kinh doanh bị giới hạn chặt chẽ theo cơ chế “quản được đến đâu, mở đến đó”.

Đến nay, Việt Nam đã có hơn một triệu doanh nghiệp đang hoạt động chính thức cùng khoảng 5 triệu hộ kinh doanh. Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 50% GDP và tạo ra phần lớn việc làm cho nền kinh tế. Nhiều tập đoàn tư nhân đã vươn lên khẳng định vị thế, không chỉ trong nước mà còn từng bước mở rộng ra khu vực và quốc tế. Đặc biệt, Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị năm 2025 đã xác định kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất” của nền kinh tế, đồng thời là lực lượng tiên phong trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, các tập đoàn tư nhân lớn trong nhiều lĩnh vực như công nghiệp, bất động sản, tiêu dùng… với những cái tên tiêu biểu như THACO, Vingroup, Hòa Phát, Vinamilk hay Masan... đã ghi nhận rất nhiều thành tựu đáng ghi nhận.

Tuy nhiên, ông Tuấn cũng nhận định khu vực doanh nghiệp tư nhân Việt Nam vẫn tồn tại một nghịch lý: số lượng đông nhưng chưa thực sự mạnh; năng động nhưng thiếu chiều sâu; đóng góp lớn nhưng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu còn hạn chế. Những điểm nghẽn chủ yếu nằm ở cơ cấu ngành nghề mất cân đối, quy mô doanh nghiệp còn nhỏ và phân mảnh, năng suất lao động thấp và thiếu khả năng tích lũy dài hạn.

Từ thực tiễn đó, ông Đậu Anh Tuấn nhấn mạnh yêu cầu các tập đoàn tư nhân cần chuyển từ vai trò “tham gia tăng trưởng” sang “dẫn dắt tăng trưởng” thông qua 6 mục tiêu.

Trước hết là chuyển dịch mạnh mẽ từ các lĩnh vực như bất động sản, tài chính sang sản xuất và công nghệ. Đây là thách thức lớn nhất và cũng là yêu cầu cấp bách nhất.

Cùng với đó, việc đẩy mạnh đầu tư cho nghiên cứu - phát triển (R&D) và đổi mới sáng tạo được coi là yếu tố then chốt. Việt Nam đặt mục tiêu nâng tỷ lệ chi cho R&D lên 2% GDP vào năm 2030, trong khi hiện tại mới đạt khoảng 0,67%. Theo ông Tuấn, cần có cơ chế khuyến khích mạnh mẽ hơn, bao gồm ưu đãi thuế và các dự án nghiên cứu hợp tác giữa Nhà nước và doanh nghiệp.

Thứ ba là xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa các tập đoàn lớn và doanh nghiệp nhỏ, nhằm hình thành chuỗi cung ứng nội địa, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực quản trị.

Thứ tư là phát triển thị trường vốn theo chiều sâu, minh bạch và có sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức trong và ngoài nước. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn - yếu tố then chốt để đầu tư vào công nghệ lõi.

Bên cạnh đó, ông Đậu Anh Tuấn nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp theo hướng chuyên nghiệp, tách bạch giữa sở hữu và điều hành, đồng thời hướng tới các chuẩn mực quản trị hiện đại, quản trị rủi ro và ESG.

Cuối cùng, Việt Nam cần một cơ quan chuyên trách để hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân mở rộng ra thị trường quốc tế nhằm giúp doanh nghiệp Việt Nam vươn ra toàn cầu một cách bền vững.