PMI tháng 4 rơi xuống 50,5 điểm, đơn hàng sản xuất lần đầu đứt gãy sau 8 tháng

"Đứt gãy" chuỗi đơn hàng mới sau 8 tháng tăng trưởng

Theo báo cáo chỉ số Nhà Quản trị mua hàng (PMI) vừa được S&P Global công bố sáng 4/5, bức tranh công nghiệp tháng 4/2026 hiện lên với những mảng màu đối lập đầy lo ngại. Chỉ số PMI toàn phần đã lùi sát vạch ranh giới mong manh, đạt 50,5 điểm (so với 51,2 điểm của tháng 3). Tuy vẫn đánh dấu tháng thứ 10 cải thiện liên tiếp, nhưng tốc độ này đã chậm lại đáng kể, phản ánh một nền sản xuất đang "hụt hơi".

Điểm đáng quan ngại nhất trong báo cáo lần này chính là số lượng đơn đặt hàng mới đã chính thức sụt giảm lần đầu tiên kể từ tháng 8/2025. Sau một giai đoạn phục hồi dài hơi, các nhà sản xuất đang phải đối mặt với thực trạng phũ phàng: khách hàng bắt đầu "thắt lưng buộc bụng" do giá cả tăng cao.

Đơn hàng xuất khẩu chịu đòn kép từ chi phí vận tải biển phi mã và nhu cầu quốc tế suy yếu. Đây là tháng thứ hai liên tiếp đơn hàng từ nước ngoài sụt giảm mạnh; đơn hàng mới bốc hơi khiến lượng công việc tồn đọng giảm với tốc độ nhanh nhất trong vòng 7 tháng.

"Cơn lốc" lạm phát quét qua các nhà máy

Lạm phát không còn là dự báo, nó đã trở thành hiện thực khốc liệt. Chi phí nhiên liệu, dầu hỏa và cước phí vận chuyển tăng phi mã do bất ổn địa chính trị tại Trung Đông đã đẩy chi phí đầu vào lên mức cao nhất kể từ tháng 4/2011.

"Hơn một nửa số doanh nghiệp được khảo sát xác nhận giá đầu vào tăng. Để bảo vệ biên lợi nhuận vốn đã mỏng manh, các công ty buộc phải tăng giá bán ra với tốc độ nhanh nhất trong vòng 15 năm qua," báo cáo S&P Global nêu rõ.

Việc tăng giá đầu ra này vô hình trung tạo thành một vòng xoáy phản tác dụng, trực tiếp làm xói mòn khả năng tiếp cận đơn hàng mới của doanh nghiệp.

Trước áp lực thiếu hụt đơn hàng và chi phí vận hành đắt đỏ, các doanh nghiệp sản xuất đã chuyển sang chế độ "phòng thủ". Làn sóng cắt giảm nhân lực đã xuất hiện tháng thứ hai liên tiếp dưới nhiều hình thức: giảm số lượng nhân viên chính thức, cắt bớt giờ làm để giảm chi phí nhân công, không tuyển mới khi có nhân sự nghỉ việc.

Cùng với đó, hoạt động mua sắm nguyên vật liệu và tồn kho cũng được siết chặt tối đa để bảo toàn dòng tiền.

Nguy cơ rơi vào vùng suy thoái?

Bình luận về diễn biến này, ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, đưa ra nhận định khá thận trọng:

"Sản lượng dù vẫn tăng nhờ các dự án hiện có, nhưng đang ở mức thấp nhất trong 10 tháng. Với việc đơn hàng mới đã rơi vào vùng suy thoái, sản lượng sản xuất khó có thể duy trì đà tăng trong những tháng tới trừ khi áp lực giá cả và nguồn cung từ Trung Đông hạ nhiệt sớm".

Dù chỉ số tâm lý kinh doanh xuống mức thấp nhất kể từ tháng 9/2025, các nhà sản xuất Việt Nam vẫn giữ một tia hy vọng mong manh. Đa số vẫn dự báo sản lượng sẽ tăng trong năm tới dựa trên niềm tin vào sự phục hồi của nhu cầu cơ bản và khả năng bình ổn thị trường nếu các xung đột địa chính trị được kiểm soát.