Quốc hội thông qua chính sách quan trọng với xe điện

Quốc hội vừa thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc sửa đổi Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt theo hướng quy định rõ lộ trình áp dụng thuế suất đối với ô tô điện chở người dưới 24 chỗ, đồng thời duy trì mức ưu đãi đến hết năm 2030.

Theo quy định mới, xe ô tô chạy bằng pin dưới 24 chỗ được phân loại và áp dụng mức thuế tiêu thụ đặc biệt theo từng nhóm, gắn với các mốc thời gian cụ thể.

Cụ thể, ô tô chở người dưới 9 chỗ và xe pick-up chở người áp dụng thuế suất 3% từ ngày 1/1/2026, sau đó tăng lên 11% kể từ ngày 1/1/2031.

Đối với ô tô chở người từ 10 đến dưới 16 chỗ, thuế suất là 2% từ ngày 1/1/2026 và tăng lên 7% từ ngày 1/1/2031. Trong khi đó, ô tô chở người từ 16 đến dưới 24 chỗ chịu mức thuế 1% từ ngày 1/1/2026 và 4% từ ngày 1/1/2031.

Như vậy, chính sách mới tiếp tục duy trì mức thuế tiêu thụ đặc biệt ưu đãi thấp trong giai đoạn từ năm 2026 đến hết năm 2030 đối với toàn bộ nhóm xe điện dưới 24 chỗ, trước khi điều chỉnh lên mức cao hơn từ năm 2031.

Làm rõ nội dung này, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết việc Quốc hội thông qua quy định kéo dài thời gian áp dụng chính sách ưu đãi (đến hết năm 2030, thay vì đến hết tháng 2/2027 như trước đây) là hết sức có ý nghĩa.

Theo đó, chính sách thể hiện sự nhất quán, giúp người dân chủ động trong kế hoạch tiêu dùng và chuyển đổi phương tiện, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp xây dựng chiến lược đầu tư trung và dài hạn, bao gồm phát triển dây chuyền sản xuất, mở rộng mạng lưới phân phối, dịch vụ bảo hành – bảo dưỡng, đầu tư hạ tầng trạm sạc và từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.

Chính phủ cũng cho biết, việc chuyển đổi sang xe điện là xu hướng tất yếu trên thế giới. Nhiều quốc gia đã triển khai các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ, từ nghiên cứu – phát triển, đầu tư hạ tầng đến trợ giá cho người tiêu dùng, nhằm thúc đẩy mục tiêu bảo vệ môi trường.

Đơn cử, Trung Quốc đã phát triển ngành công nghiệp xe điện mạnh mẽ khi hỗ trợ tới 903 tỷ USD trong vòng 3 năm, đồng thời áp dụng các chính sách ưu đãi về hạ tầng trạm sạc, nghiên cứu – phát triển và hỗ trợ người mua.

Trong khi đó, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) cũng có chính sách hỗ trợ trực tiếp, với mức ưu đãi khoảng 5.000 USD cho mỗi xe điện. Tuy nhiên, tại Việt Nam, đến nay vẫn chưa có cơ chế hỗ trợ toàn diện cho thị trường này.

Thị trường ô tô điện Việt Nam đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh, với tỷ lệ xe điện chiếm khoảng 40% tổng doanh số xe mới trong năm 2025, thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á. Riêng VinFast đã bàn giao hơn 175.000 xe trong năm 2025, thiết lập kỷ lục doanh số và duy trì vị thế dẫn đầu thị trường nội địa.

Bước sang năm 2026, doanh nghiệp này tiếp tục đặt mục tiêu bàn giao khoảng 300.000 xe, trong khi riêng quý I đã đạt hơn 53.000 xe, cho thấy đà mở rộng mạnh mẽ của thị trường.

Xét về cấu trúc, thị trường hiện có mức độ tập trung cao khi VinFast chiếm khoảng 36% thị phần ô tô điện, trong khi các hãng nước ngoài vẫn trong giai đoạn thăm dò. Động lực tăng trưởng đến từ chính sách chuyển đổi xanh, chi phí vận hành thấp hơn so với xe xăng và sự cải thiện nhanh của hạ tầng sạc.

Tuy nhiên, thị trường vẫn đang ở giai đoạn đầu, phụ thuộc lớn vào một doanh nghiệp nội địa và dự kiến sẽ bước vào giai đoạn cạnh tranh rõ nét hơn trong giai đoạn 2026–2028, khi các hãng quốc tế như BYD, Geely hay Chery tăng tốc gia nhập.