Sacombank (STB) chuyển mình với dấu ấn bầu Thụy: Thời điểm chín muồi cho một thương vụ đã ấp ủ nhiều năm?

Sacombank (STB) vừa chính thức bước sang một trang mới sau hơn một thập kỷ tái cấu trúc với những thay đổi lớn trong bộ máy lãnh đạo. Sự xuất hiện của ông Nguyễn Đức Thụy (bầu Thụy) trong vai trò Tổng Giám đốc được kỳ vọng sẽ mở ra một chu kỳ chuyển biến mạnh mẽ hơn cho nhà băng này.

Bên cạnh việc tháo gỡ nút thắt cuối cùng liên quan đến cổ phần của nhóm ông Trầm Bê - yếu tố then chốt để Sacombank có thể chia cổ tức trở lại - thị trường cũng bắt đầu nhắc nhiều hơn đến những câu chuyện tăng trưởng mới, trong đó có kế hoạch ấp ủ mua lại một công ty chứng khoán, dù vẫn còn dang dở.

Thương vụ ấp ủ từ nhiều năm trước

Thực tế, tham vọng sở hữu một công ty chứng khoán không phải câu chuyện mới tại Sacombank. Theo chia sẻ của ban lãnh đạo, ngân hàng này đã sớm tham gia sâu vào lĩnh vực chứng khoán từ những năm đầu thị trường bùng nổ.

Tiêu biểu là Chứng khoán SBS khi thành lập vào năm 2006 với tên gọi là Công ty Chứng khoán Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín, hoạt động như một công ty chứng khoán trực thuộc Sacombank.

Dưới sự hậu thuẫn của ngân hàng mẹ và hưởng lợi từ giai đoạn thị trường tăng trưởng nóng, SBS nhanh chóng tạo dựng vị thế vững chắc, từng nằm trong top 5 công ty chứng khoán có thị phần môi giới lớn nhất trên HoSE, cả về quy mô giao dịch lẫn số lượng tài khoản khách hàng.

Tuy nhiên, sau khi đạt đỉnh vào năm 2008, SBS bắt đầu lao dốc cùng với chu kỳ suy giảm của thị trường. Nếu như năm 2009 công ty vẫn ghi nhận lãi trước thuế 280 tỷ đồng thì sang năm 2010 con số này giảm còn 101 tỷ đồng, trước khi rơi vào khoản lỗ gần 800 tỷ đồng trong năm 2011 do trích lập dự phòng giảm giá các tài sản tài chính.

Diễn biến tiêu cực này buộc Sacombank phải tính đến việc thoái vốn nhằm tái cơ cấu danh mục đầu tư. Từ đầu năm 2010, ngân hàng bắt đầu chào bán cổ phần tại SBS, kéo tỷ lệ sở hữu từ mức chi phối xuống còn 64,9%, rồi tiếp tục giảm mạnh qua các đợt bán vào cuối năm 2010, năm 2011 và những giai đoạn sau đó. Đến năm 2021, Sacombank chính thức thoái toàn bộ vốn tại SBS, khép lại một chương gắn bó dài nhưng nhiều thăng trầm.

Không ít lần, thị trường rộ lên đồn đoán về khả năng Sacombank “gom lại” SBS trong bối cảnh ngân hàng dần phục hồi. Tuy nhiên, tại ĐHĐCĐ năm 2025, lãnh đạo STB đã dập tắt mọi suy đoán khi khẳng định không có kế hoạch mua lại SBS, dù đây từng là công ty chứng khoán do Sacombank nắm quyền chi phối.

Dẫu nói “không” với SBS, nhưng điều đó không đồng nghĩa Sacombank từ bỏ tham vọng quay lại lĩnh vực chứng khoán. Ngược lại, định hướng đẩy mạnh ngân hàng đầu tư trong trung và dài hạn vẫn được giữ nguyên, với phương án tìm kiếm một công ty chứng khoán khác phù hợp hơn.

Tại sao lại là thời điểm này?

Kế hoạch mua lại công ty chứng khoán chỉ thực sự nhen nhóm trở lại khi Sacombank đi đến chặng cuối của hành trình tái cấu trúc kéo dài gần một thập kỷ. Tính đến ngày 30/9/2025, tổng tài sản của ngân hàng đạt khoảng 848.900 tỷ đồng, tăng hơn 558.000 tỷ đồng so với giai đoạn đầu tái cơ cấu. Chất lượng tài sản được cải thiện rõ rệt, nhiều khoản nợ xấu tồn đọng đã được xử lý, trong đó có khu công nghiệp Phong Phú.

Bức tranh kết quả kinh doanh cũng cho thấy sự chuyển mình rõ nét. Giai đoạn 2016 - 2024, Sacombank duy trì mức lợi nhuận hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm, thậm chí đạt đỉnh hơn 12.700 tỷ đồng vào năm 2024. Dù lợi nhuận ước tính năm 2025 chưa đạt kỳ vọng song những bước tiến trên cũng cho thấy những nỗ lực của nhà băng này.

Đáng chú ý, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối lũy kế đến hết năm 2024 đã vượt 28.400 tỷ đồng và dự kiến tiếp tục nới rộng trong năm 2025 khi ngân hàng chưa thực hiện chia cổ tức. Đây được xem là “của để dành” quan trọng, tạo dư địa tài chính để Sacombank mở rộng hoạt động đầu tư, từng bước chuyển mình từ một “ngân hàng tái cấu trúc” sang mô hình tăng trưởng bền vững thực sự.

Trong bối cảnh đó, việc mua lại một công ty chứng khoán được kỳ vọng sẽ trở thành bệ phóng chiến lược cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Cơ hội gì đang chờ phía trước?

Theo định hướng được ban lãnh đạo Sacombank chia sẻ, ngân hàng đang cân nhắc góp vốn hoặc mua cổ phần chi phối tại một công ty chứng khoán, với tỷ lệ sở hữu dự kiến trên 50% và tổng mức đầu tư tối đa khoảng 1.500 tỷ đồng.

Các tiêu chí lựa chọn khá rõ ràng như báo cáo tài chính minh bạch, chất lượng tài sản sạch, đầy đủ các nghiệp vụ phục vụ nhà đầu tư, quy mô vốn phù hợp, hệ thống vận hành ổn định, khả năng kết nối tốt với đối tác, đồng thời ưu tiên các công ty đã niêm yết.

Nhìn ra thị trường, các công ty chứng khoán có “bệ đỡ” từ ngân hàng mẹ đang cho thấy khả năng bứt phá vượt trội. Điển hình là 2 “bom tấn” IPO trong năm 2025: TCBS (TCX) và VPBankS (VPX).

Với TCBS, Techcombank đã kiến tạo nên một “gã khổng lồ” WealthTech, nổi bật về năng lực công nghệ và mô hình kinh doanh. Nhờ đó, TCBS liên tục dẫn đầu thị trường về lợi nhuận suốt 6 năm liền, đồng thời đóng góp đáng kể vào kết quả kinh doanh hợp nhất của ngân hàng mẹ.

Trong khi đó, VPBankS được VPBank mua lại từ năm 2022 cũng cho thấy tốc độ tăng trưởng ấn tượng. Chỉ sau 3 năm, vốn điều lệ của công ty đã tăng từ 270 tỷ đồng lên 18.750 tỷ đồng, nhanh chóng vươn lên nhóm các công ty chứng khoán lớn nhất thị trường. Tận dụng lợi thế về tệp khách hàng, vốn và công nghệ từ ngân hàng mẹ, VPBankS mở rộng mạnh mẽ và trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng.

Từ những tiền lệ đó, thị trường có cơ sở để kỳ vọng câu chuyện tương tự sẽ diễn ra tại Sacombank. Việc xem xét mua lại một công ty chứng khoán ở thời điểm hiện tại không chỉ nhằm hoàn thiện hệ sinh thái tài chính - ngân hàng, mà còn mang hàm ý đón đầu chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường vốn.

Khi thị trường chứng khoán Việt Nam vừa được nâng hạng, dòng vốn ngoại tỷ USD được kỳ vọng quay trở lại mạnh mẽ, kéo theo nhu cầu ngày càng lớn đối với các dịch vụ môi giới, ngân hàng đầu tư, quản lý tài sản. Sở hữu một công ty chứng khoán lúc này giúp STB chủ động “bắt sóng” làn sóng cơ hội mới, khai thác hiệu quả tệp khách hàng sẵn có và mở rộng dư địa tăng trưởng ngoài mảng tín dụng truyền thống, qua đó tái định vị vai trò của mình trong bức tranh tài chính - đầu tư đang chuyển động nhanh chóng.