Shark Phú: Nếu tôi lao vào bất động sản, giờ cũng ‘số má’, nhưng thấy quá vô nghĩa nên chọn sản xuất

Tôi biết mình nhảy vào BĐS là sẽ có số má

Chia sẻ tại Diễn đàn Hội Doanh nghiệp trẻ Việt Nam chiều 15/5, ông Nguyễn Xuân Phú – Chủ tịch HĐQT Sunhouse, đã kể một câu chuyện rất khác với hình dung quen thuộc về giới doanh nhân Việt Nam: Từ chối lao vào bất động sản dù “đã nhìn thấy trước cơ hội kiếm rất nhiều tiền”, để chọn con đường sản xuất đầy thua lỗ, áp lực và cạnh tranh khốc liệt với Trung Quốc.

“Tôi là người có khả năng dự báo khá chính xác. Nếu ngày đó lao vào bất động sản thì giờ chắc tôi cũng số má rồi”, Shark Phú nói.

Ông kể từng mua rất nhiều nhà từ nhiều năm trước, nhưng đến căn nhà thứ năm thì quyết định dừng lại.

“Nhà thì bỏ không, trong khi rất nhiều người không có nhà ở. Tiền thì có lãi thật, lãi rất lớn, nhưng tôi thấy vô nghĩa. Nhiều tiền mà không tạo ra giá trị thì cuối cùng mình cũng không dùng được”.

Chính suy nghĩ đó khiến ông quyết định dồn toàn lực cho sản xuất – lĩnh vực mà theo ông “khó hơn rất nhiều nhưng tạo ra giá trị thật”.

Tuy nhiên, bước vào sản xuất cũng đồng nghĩa bước vào một cuộc chiến hoàn toàn khác. Theo Chủ tịch Sunhouse, vấn đề lớn nhất của doanh nghiệp sản xuất Việt Nam hiện nay là dung lượng thị trường nội địa quá nhỏ. Ông dẫn ví dụ nhiều doanh nghiệp đầu ngành như Vinamilk nhiều năm qua gần như tăng trưởng rất chậm.

“Sau 5 năm, có doanh nghiệp chỉ tăng khoảng 5%. Sunhouse cũng vậy, từ năm 2020 đến nay doanh số nội địa chỉ tăng khoảng 5-7%/năm”.

Theo Shark Phú, khi doanh nghiệp đạt đến một quy mô nhất định ở thị trường trong nước, sẽ xuất hiện “một cái trần tăng trưởng”. Và muốn đi tiếp, gần như bắt buộc phải ra nước ngoài.

“Go Global không còn là lựa chọn nữa, mà là con đường bắt buộc nếu muốn tăng trưởng”.

Cú sốc lò chiên không dầu: Bán 59 USD vẫn lỗ, Trung Quốc luôn rẻ hơn 10-15%

Ông Phú kể bước ngoặt lớn đến vào năm 2018, khi Tổng thống Mỹ khi đó là Donald Trump áp thuế cao lên hàng hóa Trung Quốc. Làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc bắt đầu hình thành, và Sunhouse là một trong những doanh nghiệp Việt sớm được đối tác quốc tế tìm đến.

Một tập đoàn gia dụng lớn tại Mỹ đã đặt hàng Sunhouse sản xuất lò chiên không dầu. Thế nhưng, cú sốc xảy ra ngay khi bắt đầu.

“Năm 2021 chúng tôi bán một chiếc lò chiên không dầu giá 59 USD mà vẫn lỗ”, ông kể.

Điều khiến Shark Phú ám ảnh hơn là mức độ cạnh tranh khủng khiếp của ngành sản xuất toàn cầu. “Sau 5 năm, giá bán từ 59 USD giảm xuống còn 37 USD, trong khi giá nhựa, nguyên liệu, nhân công đều tăng”.

Theo ông, thời điểm đầu Sunhouse vẫn có lợi thế vì hàng Trung Quốc bị Mỹ áp thuế 25%. Nhưng khi chính sách thay đổi dưới thời Joe Biden, khoảng cách gần như biến mất. “Khi không còn chênh lệch thuế, khách hàng lập tức yêu cầu giá phải ngang Trung Quốc thì họ mới mua”.

Điều khiến ông Phú bất ngờ nhất là năng lực cạnh tranh về giá của doanh nghiệp Trung Quốc. “Tôi bán 59 USD thì họ bán 49 USD. Tôi giảm xuống 52 USD thì họ xuống 46 USD. Lúc nào họ cũng rẻ hơn mình 10-15%”.

Theo ông, đáng sợ hơn là đối thủ gần như nắm được toàn bộ dữ liệu thị trường. “Họ biết mình bán cho ai, giá bao nhiêu, model gì. Gần như dữ liệu bị lộ hết”.

Sau nhiều năm “đấu đầu” và liên tục thua trên mặt trận giá, Shark Phú quyết định thay đổi chiến lược: không cạnh tranh trực diện nữa mà chuyển sang hợp tác với chính doanh nghiệp Trung Quốc. Đây được ông gọi là bước ngoặt lớn nhất.

“Hai bên ngồi lại, mở toàn bộ cấu trúc chi phí, chuỗi cung ứng, cách tính giá. Cái gì rẻ nhất ở Việt Nam thì dùng Việt Nam, cái gì rẻ nhất ở Trung Quốc thì dùng Trung Quốc”.

Kết quả là sau 5 năm lỗ liên tục, dự án lò chiên không dầu của Sunhouse bắt đầu có lãi trong năm nay.

Đáng chú ý hơn, doanh số nhà máy tăng bùng nổ. “Nhiều năm chỉ quanh quẩn khoảng 300 tỷ đồng doanh thu/năm. Nhưng sau khi hợp tác, năm nay đã lên khoảng 2.500 tỷ đồng”.

Doanh nghiệp Việt chỉ còn khoảng 2 năm cơ hội

Theo Shark Phú, làn sóng dịch chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc đang mở ra cơ hội vàng cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, cơ hội này không kéo dài mãi mãi.

“Nó chỉ diễn ra khoảng thêm 2 năm nữa thôi”.

Ông cho rằng doanh nghiệp Việt cần nhanh chóng tận dụng hai dòng dịch chuyển lớn: Các tập đoàn Mỹ - châu Âu muốn tìm nhà sản xuất ngoài Trung Quốc và các doanh nghiệp Trung Quốc trực tiếp sang Việt Nam đầu tư.

“Nếu không tìm mọi cách chen chân vào chuỗi cung ứng lúc này thì sẽ rất khó có cơ hội lần nữa”.

Theo ông, điều quan trọng nhất là sự bền bỉ. Ban đầu lỗ vì mình làm chưa bằng họ. Phải tìm mọi cách học năng suất lao động, định mức chi phí, cách vận hành của họ. Đầu tiên là làm giống họ, sau đó mới vượt họ.

Shark Phú kể thời điểm đầu, một dây chuyền của Trung Quốc lắp được 1.200 lò chiên/ngày, còn Sunhouse chỉ đạt 600 sản phẩm.“Đến bây giờ chúng tôi cải tiến lên 1.700 sản phẩm/ngày, trong khi phía Trung Quốc vẫn khoảng 1.200”.

Theo ông, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể cạnh tranh nếu đủ kiên trì và liên tục tối ưu.

“Không có gì người Trung Quốc làm được mà mình không làm được. Vấn đề là có đủ bền bỉ để học và giải quyết đến cùng hay không”.