Siêu đô thị lớn nhất Việt Nam sắp có thêm 11 khu công nghệ số, hướng đến những ngành công nghiệp chưa từng có

TP.HCM mở rộng không gian phát triển công nghệ số

TP.HCM đang chuẩn bị các điều kiện cần thiết để phát triển những ngành công nghiệp thế hệ mới, lấy công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng trong giai đoạn tới. Thành phố định hướng phát triển 11 khu công nghệ số, mở rộng không gian công nghiệp công nghệ cao và hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Thông tin được ông Trương Minh Huy Vũ, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, đưa ra tại Ngày Đổi mới sáng tạo mở 2026 (Open Innovation Day 2026), diễn ra sáng 26/10 với chủ đề “Kiến tạo thành phố công nghiệp thế hệ mới”. Sự kiện mở đầu chuỗi hoạt động của Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 (AEF 2026), năm đầu tiên diễn đàn được đồng thương hiệu với Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF).

Theo ông Trương Minh Huy Vũ, công nghiệp thế hệ mới bao gồm những lĩnh vực trọng tâm như trí tuệ nhân tạo (AI), hạ tầng công nghệ số, năng lượng thế hệ mới, sản xuất thông minh và các ngành công nghiệp có tiềm năng tạo ra động lực tăng trưởng mới.

TP.HCM hiện có nền tảng phát triển từ Khu Công nghệ cao với hơn 26 năm hoạt động, Công viên phần mềm Quang Trung, hệ thống hơn 80 trường đại học cùng hơn 40 vườn ươm, trung tâm đổi mới sáng tạo và cơ sở ươm tạo công nghệ. Nhiều mô hình đang phát triển theo hướng hợp tác trực tiếp với các tập đoàn, doanh nghiệp và đối tác quốc tế, tạo điều kiện kết nối hoạt động nghiên cứu với nhu cầu thị trường.

Đặc biệt, việc hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu tạo thêm dư địa để thành phố tổ chức lại không gian sản xuất, phát triển các khu công nghiệp công nghệ cao, khu công nghệ số và những ngành công nghiệp mới.

Trong định hướng này, Bắc Tân Uyên và Châu Đức được đánh giá có tiềm năng phát triển không gian công nghiệp quy mô lớn, gắn với hạ tầng năng lượng, trong đó có điện mặt trời, điện gió ngoài khơi và các hệ thống kết nối năng lượng. Thành phố dự kiến kết hợp nguồn lực đầu tư công, hợp tác công tư và khu vực tư nhân để chuẩn bị hạ tầng, tạo điều kiện thu hút các nhà đầu tư công nghiệp.

Tuy nhiên, theo ông Trương Minh Huy Vũ, phát triển công nghiệp thế hệ mới không chỉ dừng ở việc mở rộng quỹ đất hay xây dựng các khu công nghiệp. Yếu tố cốt lõi là hình thành hệ sinh thái liên kết giữa nguồn nhân lực, trường đại học, viện nghiên cứu, vườn ươm, doanh nghiệp, nhà đầu tư và cơ chế, chính sách.

“Bản chất khi chúng ta bước vào câu chuyện công nghiệp thế hệ mới không chỉ là hạ tầng, các khu công nghiệp mà quan trọng nhất là hệ sinh thái”, ông Vũ nhấn mạnh.

Để thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu và thương mại hóa công nghệ, TP.HCM đã thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm với vốn ban đầu 500 tỷ đồng, đồng thời nghiên cứu phương án bổ sung nguồn lực. Theo ông Vũ, thành phố cần tạo điều kiện để các ý tưởng được thử nghiệm, phát triển thành sản phẩm thực tế, đi cùng cơ chế chấp nhận rủi ro có kiểm soát.

Hoàn thiện chính sách, thúc đẩy AI và sản xuất thông minh

Bên cạnh hạ tầng và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, việc hoàn thiện thể chế, tạo điều kiện thử nghiệm và phát triển các công nghệ chiến lược cũng là yêu cầu quan trọng để hiện thực hóa định hướng công nghiệp thế hệ mới.

Ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho biết Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những đột phá quan trọng hàng đầu, tạo động lực tăng trưởng mới.

Các luật liên quan đến khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, công nghiệp công nghệ số, trí tuệ nhân tạo cùng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động nghiên cứu, đầu tư và phát triển công nghệ.

Theo ông Lịch, yêu cầu hiện nay là đưa chính sách vào thực tiễn, tập trung vào việc làm chủ công nghệ chiến lược, thúc đẩy AI và sản xuất thông minh, đồng thời mở rộng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để doanh nghiệp kiểm chứng công nghệ, sản phẩm và mô hình kinh doanh mới.

Trong đó, AI, bán dẫn và phương tiện bay không người lái (UAV) là những lĩnh vực trọng tâm. Với ngành bán dẫn, Việt Nam định hướng phát triển năng lực thiết kế, chế tạo, đóng gói, kiểm thử chip, từng bước hình thành hệ sinh thái bán dẫn trong nước.

Đối với UAV, mục tiêu đến năm 2030 là vận hành ba khu thử nghiệm bay cấp quốc gia và ít nhất một trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm quốc gia, gắn phát triển thị trường với yêu cầu an toàn, quốc phòng và an ninh.

Cùng với đó, Việt Nam cần phát triển hạ tầng tính toán, trung tâm dữ liệu AI, xây dựng ba trung tâm xuất sắc về AI tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM. Công tác đào tạo nhân lực chất lượng cao, phổ cập kỹ năng AI cho người lao động và thu hút chuyên gia công nghệ cũng được đặt ra nhằm nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ trong sản xuất và kinh doanh.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị TP.HCM chủ động nghiên cứu, triển khai cơ chế thử nghiệm đối với AI, UAV, hệ thống tự hành và sản xuất thông minh, đồng thời xây dựng trung tâm AI xuất sắc. Việc thử nghiệm cần tạo thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển công nghệ, sản phẩm và mô hình kinh doanh mới, nhưng vẫn bảo đảm an toàn và kiểm soát rủi ro.

Ông Nguyễn Khắc Lịch kỳ vọng các kết nối tại diễn đàn sớm chuyển thành những dự án cụ thể, có đối tác, sản phẩm đầu ra và thời hạn thực hiện rõ ràng. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục phối hợp với TP.HCM, các bộ, ngành và doanh nghiệp trong triển khai chính sách, tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy ứng dụng công nghệ.

Để các định hướng về công nghiệp thế hệ mới đi vào thực tiễn, việc kết nối nghiên cứu, công nghệ với nhu cầu thị trường và năng lực sản xuất của doanh nghiệp được xem là một mắt xích quan trọng.

Bà Bùi Thanh Hằng, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo mở - SoiHub, cho biết trung tâm được hình thành từ năm 2023, lấy doanh nghiệp, tập đoàn và ngành công nghiệp làm trọng tâm, xuất phát từ nhu cầu thị trường để kết nối các nguồn lực công nghệ.

Theo mô hình hoạt động này, SoiHub tiếp nhận những bài toán thực tế của doanh nghiệp và địa phương, sau đó kết nối chuyên gia, nhà khoa học và đối tác công nghệ để thiết kế giải pháp phù hợp.

Đến nay, trung tâm đã và đang kết nối, hợp tác, phát triển 50 công nghệ trong nước và quốc tế; tiếp nhận, giải quyết 15 đơn đặt hàng từ thị trường; đồng thời thiết lập 20 thỏa thuận hợp tác chiến lược với các đối tác công nghệ trong khu vực và trên thế giới.

Các hoạt động hợp tác tập trung vào những lĩnh vực như AI, bán dẫn, kinh tế tầm thấp, công nghiệp chế tạo và vật liệu mới. TP.HCM được lựa chọn làm nơi đặt nền móng đầu tiên cho mô hình SoiHub nhờ lợi thế là trung tâm kinh tế lớn, hội tụ năng lực công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và cộng đồng doanh nghiệp năng động.

Bà Bùi Thanh Hằng cho rằng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh, Việt Nam không thể chỉ dừng lại ở việc thu hút đầu tư hay tiếp nhận công nghệ. Thay vào đó, cần từng bước làm chủ công nghệ, phát triển năng lực sản xuất, hình thành đội ngũ nhân lực chất lượng cao và nâng cao vị thế của doanh nghiệp trong nước.

Định hướng này cũng cho thấy yêu cầu gắn thu hút đầu tư với việc nâng cao năng lực công nghệ và sản xuất của doanh nghiệp Việt Nam, qua đó tạo điều kiện để kết quả nghiên cứu được đưa vào sản xuất, kinh doanh.