Siêu dự án sân bay Long Thành tăng tốc: Dòng tiền 'khổng lồ' đang thực sự đổ về đâu?

Từ một đại công trường ngổn ngang, sân bay Long Thành đang chuyển mình thành tâm điểm của cuộc phát triển hạ tầng quy mô lớn chưa từng có tại Việt Nam. Không chỉ là dự án giao thông trọng điểm, sân bay Long Thành được kỳ vọng trở thành động lực mới cho nền kinh tế, thu hút dòng vốn, kết nối các trục giao thông chiến lược và mở ra cơ hội bứt phá tầm quốc tế.

Một trong những mảnh ghép quan trọng nhất để hoàn thiện bức tranh hạ tầng này chính là sự kết nối đồng bộ giữa các phương thức giao thông. Hiện nay, tỉnh Đồng Nai đang khẩn trương triển khai công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng cho dự án kéo dài tuyến Metro Bến Thành - Suối Tiên đến Trung tâm hành chính tỉnh và Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Đây là dự án hạ tầng giao thông trọng điểm đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận triển khai theo cơ chế khẩn cấp, cho phép tách riêng phần bồi thường giải phóng mặt bằng thành một dự án thành phần độc lập để đảm bảo tính chủ động và đẩy nhanh tiến độ thực hiện. Việc khảo sát thực địa và thu thập thông tin về hiện trạng đất đai, tài sản liên quan đang được tiến hành ráo riết nhằm xây dựng phương án hỗ trợ tái định cư sát với thực tế, bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người dân trong vùng ảnh hưởng.

Tuy nhiên, sự bùng nổ về hạ tầng cũng đặt ra những bài toán hóc búa về quản lý quy hoạch và kiểm soát giá trị đất đai. Phân tích về vấn đề này, trong talkshow mới đây do VTC News thực hiện, GS. Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh rằng quy hoạch chính là kịch bản phát triển, nhưng nếu Nhà nước không nắm giữ được "chiếc chìa khóa" để chế ngự nó, dự án sẽ dễ rơi vào tình trạng phát triển tự phát.

Theo ông, khi thông tin quy hoạch được công bố, giá đất tại khu vực xung quanh sân bay đã bắt đầu tăng vọt do sự xuất hiện của các trung tâm logistics và động lực kinh tế mới.

GS. Đặng Hùng Võ cảnh báo rằng nếu không có cơ chế kỹ thuật hiệu quả để thu lại phần giá trị tăng thêm của đất đai do đầu tư hạ tầng mang lại, nguồn lợi này sẽ dễ dàng rơi vào tay các nhà đầu tư tư nhân một cách không tương xứng. Ông đề xuất cần một hệ thống giám sát, đánh giá hiện đại dựa trên công nghệ để theo dõi mọi biến động giao dịch, từ đó giúp Nhà nước điều tiết thị trường một cách căn cơ và hiệu quả hơn.

Tầm nhìn xa hơn cho Long Thành không chỉ dừng lại ở một sân bay mà là sự hình thành của một mô hình phát triển đô thị dựa trên giao thông công cộng (TOD).

Theo quan điểm của GS. Đặng Hùng Võ, việc phát triển các điểm nút đô thị tại các đầu mối giao thông như sân bay, bến cảng sẽ tạo ra tốc độ phát triển vượt trội bởi tốc độ là yếu tố then chốt tạo ra giá trị kinh tế trong kỷ nguyên hiện đại.

Ông khẳng định rằng một đô thị thành công phải là nơi "tụ được dân", tạo ra nhiều việc làm từ các dịch vụ cao cấp như tài chính, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ, thay vì trở thành những "đô thị ma" không có sức sống kinh tế.

Mối liên kết giữa công nghiệp hóa và đô thị hóa là cực kỳ chặt chẽ, và sân bay Long Thành chính là đòn bẩy để đẩy mạnh tỷ lệ dân cư sống tại đô thị, tiến tới hoàn thành mục tiêu công nghiệp hóa đất nước.

Về quy mô và lộ trình thực hiện, dự án sân bay Long Thành được triển khai trên diện tích hơn 5.000 ha với tổng mức đầu tư dự kiến lên tới hơn 336.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 16,03 tỷ USD).

Dự án chia làm ba giai đoạn, trong đó giai đoạn 1 với công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm đang được đẩy nhanh để vận hành vào năm 2026.

Khi hoàn thành toàn bộ 3 giai đoạn, siêu dự án này sẽ đạt công suất khổng lồ 100 triệu hành khách một năm, giúp Việt Nam trở thành trung tâm trung chuyển hàng không hàng đầu khu vực, cạnh tranh trực tiếp với các cường quốc như Thái Lan hay Singapore. Sự tham gia mạnh mẽ của ACV với khoản đầu tư hơn 34.000 tỷ đồng vào riêng giai đoạn 1 đã cho thấy một bước chuyển dịch chiến lược rõ nét, ưu tiên nguồn lực dài hạn cho hạ tầng cốt lõi.

Việc tăng tốc triển khai hạ tầng kết nối, áp dụng các mô hình đô thị hiện đại và sự giám sát chặt chẽ từ Chính phủ sẽ là những nhân tố quyết định thành công của dự án. Khi những chuyến bay thương mại đầu tiên cất cánh, Long Thành không chỉ giải quyết bài toán quá tải hạ tầng hàng không mà còn là minh chứng cho quyết tâm của Việt Nam trong việc xây dựng một nền kinh tế năng động, hội nhập và minh bạch trong kỷ nguyên mới.