Tại sao càng xuất siêu, doanh nghiệp Việt càng ‘lo lắng’?

Theo số liệu từ Cục Hải quan Việt Nam, năm 2025 và đầu năm 2026, hàng hóa Việt Nam đang chiếm lĩnh thị trường Anh tăng vọt ấn tượng.

Năm 2025 đánh dấu cột mốc ấn tượng khi kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 9,3 tỷ USD, tăng 10% so với năm 2024. Trong đó, cán cân thương mại nghiêng mạnh về phía Việt Nam với giá trị xuất khẩu đạt 8,4 tỷ USD, trong khi nhập khẩu từ Anh chỉ khoảng 991 triệu USD.

Đà tăng trưởng này không có dấu hiệu hạ nhiệt khi chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026, kim ngạch hai chiều đã chạm mốc 2,36 tỷ USD.

Thậm chí, theo Factsheet của Bộ Kinh doanh và Thương mại Anh (công bố 26/3/2026), con số còn ấn tượng hơn: Tổng thương mại hàng hóa và dịch vụ tính đến hết quý III/2025 đạt 10,4 tỷ Bảng, tăng gần 40% so với cùng kỳ. Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 31 của Vương quốc Anh, chiếm 0,5% tổng quy mô thương mại của quốc gia này.

Nghịch lý xuất siêu

Tại hội thảo về xuất nhập khẩu diễn ra chiều 11/5, ông Lê Đình Bá - Tham tán, Trưởng đại diện thương mại Việt Nam tại Vương quốc Anh đã đưa ra một cảnh báo sắc sảo: "Khi xuất siêu lớn, khả năng bị soi kỹ hơn về tiêu chuẩn là tất yếu."

Vương quốc Anh, với GDP danh nghĩa khoảng 4,26 nghìn tỷ USD, là một thị trường có sức mua khổng lồ nhưng cũng thuộc hàng "khó tính" nhất thế giới.

Theo ông Bá, doanh nghiệp Việt cần tỉnh táo trước những áp lực mới: Tiêu chuẩn kỹ thuật ngặt nghèo, không chỉ là chất lượng sản phẩm, mà là chi phí tuân thủ cực lớn. Khi hàng Việt hiện diện dày đặc, các cơ quan sở tại sẽ quản trị rủi ro chặt chẽ hơn về quy tắc xuất xứ. Các tiêu chuẩn về môi trường, lao động (ESG) không còn là lựa chọn mà là tấm vé bắt buộc để được "lên kệ".

“Cơ hội lớn nhất của Việt Nam tại thị trường Anh hiện nay là phải chuyển dịch từ ‘xuất khẩu hàng hóa’ sang ‘phát triển thị trường’. Càng tăng nhanh, càng cần đi bền vững,” ông Bá nhấn mạnh.

Chiến lược "chuẩn hóa trước khi bán"

Để không bị "hụt hơi" trước những đòi hỏi khắt khe, các chuyên gia và doanh nghiệp thực chiến đã đưa ra lộ trình cụ thể:

-Đừng chờ đơn hàng mới làm chứng nhận: Khuyến nghị từ phía Tham tán thương mại là doanh nghiệp phải chuẩn bị sẵn sàng mọi thứ như chứng nhận, nhãn mác, hồ sơ truy xuất đến kết quả kiểm nghiệm. Thị trường Anh không chấp nhận cách làm ngắn hạn, thiếu cam kết hoặc thiếu dịch vụ hậu mãi.

-Tận dụng "đòn bẩy" UKVFTA: Hiệp định UKVFTA là nền tảng giúp hàng Việt cạnh tranh về giá thông qua ưu đãi thuế quan. Tuy nhiên, thuế thấp chỉ là điều kiện cần, điều kiện đủ là năng lực đáp ứng các rào cản kỹ thuật ngày càng cao hậu Brexit.

-Hiểu sâu để báo giá sát: Ông Thái Trần, Giám đốc điều hành TT Meridian Ltd, chia sẻ một góc nhìn thực tế: “Người Anh cần thông tin cụ thể và chi tiết ngay từ bước chào hàng đầu tiên. Đây là khác biệt lớn trong văn hóa kinh doanh. Doanh nghiệp cần tối ưu vận hành để có mức giá hấp dẫn nhất trong bối cảnh nhiều quốc gia khác cũng đang được hưởng lợi thuế tương đương.”