Tái thiết đô thị Vĩnh Hưng: Chuyên gia lưu ý bài toán dân số, nhà ở và hạ tầng

Tái thiết tổng thể để khai thác dư địa phát triển

Tại tọa đàm “Tái thiết đô thị Vĩnh Hưng: Hài hòa lợi ích trong tái cấu trúc không gian đô thị” do Báo Xây dựng tổ chức ngày 23/10, TS.KTS Phan Đăng Sơn - Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho rằng, tái cấu trúc các khu vực đô thị như Vĩnh Hưng là yêu cầu cần thiết trong quá trình phát triển đô thị hiện đại, phù hợp với xu hướng quy hoạch tại nhiều thành phố trên thế giới.

Theo KTS, việc tái thiết không chỉ nhằm cải thiện chất lượng sống và đáp ứng nhu cầu dân sinh bền vững mà còn tạo lập diện mạo đô thị mới, đáp ứng các yêu cầu về văn hóa, kỹ thuật và khoa học công nghệ trong tương lai.

Đối với Hà Nội, trong bối cảnh thành phố quyết tâm triển khai Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, tái thiết các khu vực đô thị được xác định là một trong những nhiệm vụ cần ưu tiên.

Vĩnh Hưng được lựa chọn bởi khu vực còn nhiều dư địa phát triển. Bên cạnh các khu làng xóm cũ cần chỉnh trang, địa bàn vẫn còn những khu đất trống và không gian công cộng như công viên, hồ nước chưa được khai thác hiệu quả. Đây là điều kiện thuận lợi để tổ chức lại không gian đô thị theo hướng đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển trong dài hạn.

Một lợi thế khác của Vĩnh Hưng là tiềm năng phát triển theo mô hình TOD, tức đô thị gắn với giao thông công cộng. Theo TS.KTS Phan Đăng Sơn, quy hoạch khu vực có bốn tuyến đường sắt đi qua. Khi kết hợp với việc cải tạo hệ thống giao thông, Vĩnh Hưng có khả năng tăng cường kết nối với các trục giao thông chính của thành phố và trục cảnh quan sông Hồng.

Từ đó, ông cho rằng việc tái thiết cần được thực hiện theo hướng tổng thể, xác định rõ khu vực cần tái thiết và khu vực phù hợp để chỉnh trang, cải tạo. Cách tiếp cận này giúp phát huy hiệu quả của việc tổ chức lại không gian đô thị, đồng thời bảo đảm sự hài hòa giữa việc kế thừa các giá trị văn hóa truyền thống với yêu cầu phát triển mới.

Cân đối quy mô dân số, đa dạng hóa loại hình nhà ở

Bên cạnh định hướng phát triển tổng thể, bài toán quy mô dân số và khả năng đáp ứng của hạ tầng là những vấn đề cần được tính toán kỹ trong quá trình hoàn thiện đồ án.

Tại tọa đàm “Tái thiết đô thị Vĩnh Hưng: Từ quy hoạch đến nâng cao chất lượng đời sống người dân” do Báo Thanh Niên tổ chức ngày 23/10, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, cho rằng việc lựa chọn Vĩnh Hưng để triển khai tái thiết trước hết gắn với vị trí của khu vực trong định hướng phát triển mới của Thủ đô, cũng như quy hoạch cảnh quan sông Hồng.

Tuy nhiên, ông lưu ý đồ án cần rà soát kỹ phương án tổ chức dân cư, đặc biệt trong bối cảnh dân số dự kiến tăng từ 80.000 lên 190.000 người. Trong khi đó, chỉ tiêu đất xây dựng đô thị dân dụng khoảng 28m2/người được đánh giá là tương đối thấp nếu đặt cạnh đặc điểm không gian sống rộng rãi của các khu nhà vườn trước đây tại địa phương.

Theo TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, cơ cấu nhà ở cần được tính toán đa dạng, bao gồm nhà ở xã hội, chung cư cao tầng, nhà liền kề và nhà vườn với tỷ lệ phù hợp. Phương án quy hoạch cần đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị, đồng thời tính đến nhu cầu và điều kiện sinh sống của người dân hiện hữu để tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai.

Đối với hạ tầng xã hội, ông Nghiêm cho biết quy hoạch hiện dành hơn 30ha đất cho trường học, song đề xuất nghiên cứu nâng diện tích này lên gần 40ha, hướng tới xây dựng hệ thống trường liên cấp hiện đại. Quỹ đất dành cho các công trình văn hóa cũng cần được quan tâm nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng khi quy mô dân số gia tăng.

Những vấn đề này cho thấy việc tái thiết không chỉ dừng ở tổ chức lại không gian xây dựng mà còn đòi hỏi sự cân đối giữa dân số, nhà ở và năng lực cung cấp dịch vụ công, bảo đảm chất lượng sống lâu dài cho cư dân.

Ưu tiên tái định cư tại chỗ, phát triển không gian xanh ven sông

Một trong những nội dung được TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm nhấn mạnh là công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư. Theo ông, đây là khâu then chốt, có ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai dự án cũng như sự đồng thuận của người dân.

Vì vậy, phương án thực hiện cần ưu tiên tái định cư tại chỗ, đa dạng hóa loại hình nhà ở và xây dựng chính sách phù hợp để bảo đảm quyền lợi chính đáng của các hộ dân bị ảnh hưởng. Việc tính toán phương án tái định cư cần gắn với cơ cấu nhà ở trong đồ án, qua đó tạo điều kiện để người dân ổn định cuộc sống khi không gian đô thị được tổ chức lại.

Với lợi thế tiếp giáp sông Hồng, KTS cũng đề xuất quy hoạch dải cây xanh mở, kết nối liên tục từ khu vực ven sông vào sâu trong đô thị. Theo định hướng này, không gian xanh cần được tính toán ngay từ đầu, thay vì chỉ bố trí như các khu vực riêng lẻ, nhằm tăng khả năng tiếp cận cảnh quan và nâng cao chất lượng môi trường sống.

Đối với phương án phát triển giao thông ngầm, chuyên gia lưu ý cần khảo sát cẩn trọng điều kiện địa chất và thủy văn trước khi đưa ra quyết định, bảo đảm tính khả thi trong quá trình đầu tư xây dựng.

Tái thiết đô thị Vĩnh Hưng đặt ra yêu cầu kết hợp giữa tầm nhìn quy hoạch dài hạn và những giải pháp cụ thể gắn với đời sống dân cư. Việc khai thác dư địa phát triển, tăng cường kết nối giao thông và tổ chức lại không gian đô thị cần đi cùng với đầu tư hạ tầng xã hội, phát triển không gian xanh và bảo đảm quyền lợi của người dân. Đây là những yếu tố quan trọng để quá trình tái thiết đạt hiệu quả thực chất, hướng tới một đô thị phát triển đồng bộ và bền vững.