Tập đoàn Trung Quốc được yêu cầu nghiên cứu 2 dự án đường sắt hàng tỷ USD tại Việt Nam

Ngày 9/4/2026, Bộ Xây dựng tổ chức cuộc họp về báo cáo đầu kỳ quy hoạch các tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn kết nối Trung Quốc, gồm tuyến Đồng Đăng – Hà Nội và tuyến Móng Cái – Hạ Long – Hải Phòng.

Báo cáo thuộc dự án hỗ trợ kỹ thuật do phía Trung Quốc viện trợ, do Công ty Hữu hạn Tập đoàn Viện Khảo sát Thiết kế số 4 đường sắt Trung Quốc (Viện 4) thực hiện.

Trình bày báo cáo nghiên cứu, đại diện Viện 4 cho biết quy hoạch hai tuyến được nghiên cứu theo hai giai đoạn: Ngắn hạn đến năm 2040 và dài hạn đến năm 2050.

Đối với tuyến Đồng Đăng – Hà Nội, tại đoạn có lưu lượng lớn nhất của hành lang, dự báo mật độ luồng hàng theo chiều tàu nặng trong giai đoạn ngắn hạn và dài hạn lần lượt đạt 4,36 triệu tấn và 5,45 triệu tấn; số đôi tàu khách tương ứng là 10 đôi và 15 đôi/ngày.

Trên cơ sở phân tích, so sánh các phương án, đơn vị tư vấn đề xuất tuyến Đồng Đăng – Hà Nội có chiều dài chính tuyến 145,1km trên lãnh thổ Việt Nam. Điểm đầu tại khu vực kiểm soát biên phòng ga Nam Đồng Đăng (biên giới Việt – Trung), điểm cuối tại ga Gia Lâm (Hà Nội). Nếu tính cả đoạn kết nối với phía Trung Quốc, tổng chiều dài toàn dự án là 166,2km.

Tuyến đi dọc hành lang đường sắt hiện hữu với 11 nhà ga. Trên địa bàn Lạng Sơn bố trí các ga: Nam Đồng Đăng, Tây Lạng Sơn, Bắc Bắc Thủy, Nam Đồng Mỏ, Đông Bắc Lệ; sau đó kết nối vào ga Kép (Bắc Giang), rồi tách tuyến về phía Tây Nam qua các ga Bắc Bắc Giang, Sen Hồ, Tây Bắc Ninh trước khi về ga Gia Lâm.

Đối với tuyến Móng Cái – Hạ Long – Hải Phòng, tại đoạn có lưu lượng lớn nhất, dự báo mật độ luồng hàng giai đoạn ngắn hạn và dài hạn lần lượt là 0,72 triệu tấn và 1,02 triệu tấn. Số đôi tàu khách trong mùa cao điểm đạt 13 đôi và 20 đôi, mùa thấp điểm là 10 đôi và 17 đôi/ngày.

Tuyến có chiều dài chính tuyến 174,9km (trong lãnh thổ Việt Nam), bố trí 14 ga. Điểm đầu kết nối với tuyến Phòng Thành Cảng – Đông Hưng (Trung Quốc) tại khu vực biên giới, điểm cuối tại ga Nam Hải Phòng.

Theo đơn vị tư vấn, đây mới là kết quả nghiên cứu ban đầu, cần tiếp tục bổ sung số liệu và cập nhật thông tin từ các bộ, ngành, địa phương để hoàn thiện.

Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy đề nghị các bộ, ngành, địa phương và cơ quan liên quan tập trung làm rõ những vấn đề do Viện 4 kiến nghị như: Ảnh hưởng của đất quốc phòng, an ninh đến phương án tuyến và ga; tác động của nhiễu điện từ trường từ tuyến đường sắt điện khí hóa tới các sân bay như Kép, Vân Đồn, Cát Bi; quy hoạch địa phương và quỹ đất dự phòng dọc tuyến; kết nối cửa khẩu đường sắt Trung – Việt; cũng như ảnh hưởng đến vận hành khi tuyến đường sắt bố trí gần đường bộ cao tốc.

Đối với đơn vị tư vấn, Thứ trưởng yêu cầu nghiên cứu kỹ dự báo nhu cầu vận tải và sự phân bổ giữa các phương thức, đặc biệt trên hành lang ven biển tuyến Móng Cái – Hạ Long – Hải Phòng, nơi có nhiều loại hình vận tải cạnh tranh như đường bộ cao tốc với ưu thế “door-to-door”, đường thủy và đường ven biển có chi phí thấp.

Theo Quy hoạch mạng lưới đường sắt Việt Nam, nếu đầu tư phân kỳ theo đường đơn, tổng mức đầu tư tuyến đường sắt Móng Cái – Hạ Long – Hải Phòng vào khoảng 4 tỷ USD. Khi hoàn thành, tuyến sẽ góp phần hình thành mạng lưới đường sắt liên thông, khép kín từ Hà Khẩu (Trung Quốc) – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh – Đông Hưng (Trung Quốc) và ngược lại, tạo hành lang vận tải xuyên biên giới thông suốt, hiệu quả.

Trước đó, vào tháng 12/2024, Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Trung Quốc đã đạt thỏa thuận hợp tác xây dựng 3 tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn, gồm: Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; Lạng Sơn – Hà Nội; Móng Cái – Hạ Long – Hải Phòng.

Đầu tháng 4/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 163/TB-VPCP ngày 1/4/2026, kết luận của Thường trực Chính phủ tại cuộc họp về tình hình triển khai các tuyến đường sắt trọng điểm.

Đối với các tuyến Hà Nội – Đồng Đăng và Móng Cái – Quảng Ninh – Hải Phòng, Bộ Xây dựng tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan hoàn thiện thủ tục, bảo đảm hoàn thành quy hoạch trong năm 2026.

Về dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Bộ Xây dựng cần chỉ đạo các đơn vị liên quan hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi giai đoạn đầu, đồng thời bàn giao mốc giải phóng mặt bằng cho các địa phương.

TP. Hải Phòng được giao chủ động huy động nguồn lực, phối hợp nghiên cứu và triển khai tuyến nhánh kết nối ga Nam Hải Phòng với ga Nam Đồ Sơn, bảo đảm khai thác đồng bộ toàn tuyến.

Bộ Xây dựng, Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính tiếp tục làm việc với phía Trung Quốc nhằm thúc đẩy dự án, bao gồm đàm phán kỹ thuật và tiến tới ký kết hiệp định kết nối đường sắt qua biên giới.

Tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng có tổng chiều dài khoảng 391km, bao gồm 3 tuyến nhánh với tổng chiều dài khoảng 27,9km. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 203.231 tỷ đồng (tương đương 8 tỷ USD), gồm 18 nhà ga và 13 trạm kỹ thuật. Tuyến đường sắt này sẽ kết nối trực tiếp với khu vực Tây Nam Trung Quốc – nơi có quy mô dân số hơn 500 triệu người – đồng thời mở rộng liên kết với mạng lưới đường sắt Á – Âu.

Tại hội thảo “Doanh nghiệp Việt với chương trình phát triển công nghiệp đường sắt Việt Nam” diễn ra vào tháng 3/2025, nhiều doanh nghiệp lớn trong các lĩnh vực xây lắp, viễn thông, thép và công nghiệp ô tô như Đèo Cả, Viettel, Tập đoàn Hòa Phát, Tập đoàn Trường Hải (THACO), Công ty Trung Chính… đã khẳng định sẵn sàng về nguồn lực để tham gia các dự án đường sắt trọng điểm, trong đó gần nhất là tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.