TGĐ Mebi Farm: Giá thành trứng gà sạch đã hơn 2.200 đồng/quả, ở đâu ra trứng bán 1.000 đồng?

Giữa lúc nhiều doanh nghiệp chăn nuôi đang phải bán trứng dưới giá thành, thậm chí lỗ tới cả nghìn đồng mỗi quả, thị trường lại xuất hiện tràn lan những khay trứng gà chỉ 1.000 đồng/quả được bán ở chợ dân sinh, cổng khu công nghiệp hay ven đường. Mức giá rẻ bất thường này đang đặt ra câu hỏi lớn: Ở đâu ra loại trứng siêu rẻ như vậy và người tiêu dùng thực sự đang mua thứ gì?

Nhận định về thực trạng này tại Hội thảo 'Khơi thông sức mua, kích cầu tiêu dùng' diễn ra sáng nay (22/5), bà Lâm Thúy Ái - Tổng giám đốc Công ty CP Mebi Farm, đồng thời là thành viên Hiệp hội trứng gia cầm cho rằng, thực tế hiện nay các doanh nghiệp đã bỏ ra hàng trăm tỷ đồng, thậm chí hàng ngàn tỷ đồng để xây dựng những trang trại quy mô lớn nhằm đáp ứng tất cả các tiêu chuẩn khắt khe nhất mà Nhà nước đề ra. Tuy nhiên, thành quả của sự đầu tư nghiêm túc này lại đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ do những tác động tiêu cực từ thị trường trôi nổi và sự thiếu hụt các cơ chế bảo vệ hữu hiệu cho nhà sản xuất chân chính.

Nguồn gốc trứng gà 1.000 đồng/quả đang tràn ra thị trường từ đâu?

Phân tích về cơ cấu giá thành để thấy rõ sự phi lý mà các doanh nghiệp đang phải gánh chịu, bà Lâm Thúy Ái cho biết chi phí đầu vào đã tăng vọt khoảng 35% so với trước đây. Các yếu tố cấu thành giá bao gồm từ chi phí logistics, thức ăn chăn nuôi, vắc-xin, thuốc thú y cho đến các chính sách về thuế, phí bảo hiểm cho người lao động và cả kinh phí công đoàn đều đồng loạt tăng cao.

Cụ thể, một con gà đẻ trứng mỗi ngày tiêu thụ khoảng 110 đến 115g cám với mức giá hiện nay trên dưới 11.000 đồng/kg, nghĩa là riêng tiền thức ăn đã tốn từ 1.300 đến 1.400 đồng cho một con gà. Trong khi đó, tỷ lệ đẻ trứng bình quân trong vòng đời của đàn gà chỉ đạt khoảng 80%.

Theo tính toán của bà Ái, giá thành một quả trứng ngay tại đầu chuồng khi chưa qua sơ chế đã dao động từ 1.700 đến 1.800 đồng. Sau khi vận chuyển về nơi sơ chế, đóng gói một cách tiết kiệm nhất, chi phí sẽ đội thêm ít nhất 400 đến 500 đồng. Như vậy, giá thành thực tế của một quả trứng gà sạch rơi vào khoảng 2.200 - 2.400 đồng.

Thế nhưng, các nhà phân phối hiện nay chỉ mua tại trại với giá từ 1.100 đến 1.300 đồng tùy theo kích cỡ, khiến mỗi quả trứng bán ra đang chịu mức lỗ từ 800 đến 1.000 đồng. Sự chênh lệch này trở nên trầm trọng hơn khi thị trường xuất hiện loại trứng giá rẻ chỉ 1.000 đồng được bán tràn lan tại các cổng khu công nghiệp hoặc chợ truyền thống.

Qua tìm hiểu, bà Lâm Thúy Ái khẳng định đây phần lớn là hàng cận date hoặc đã quá hạn sử dụng 30 ngày kể từ khi gà đẻ - thời điểm vàng để trứng đảm bảo an toàn và chất lượng tốt nhất.

Những sản phẩm này do không tiêu thụ kịp tại các trang trại hoặc các nhà buôn nên bị đẩy ra thị trường với giá rẻ mạt để cắt lỗ, gây hiểu lầm cho người tiêu dùng.

Bà Ái cho rằng, người dân, đặc biệt là những người có thu nhập thấp, thường chọn mua trứng ngoài đường vì sự chênh lệch giá quá lớn so với siêu thị, nơi một vỉ trứng sạch có giá khoảng 30.000.

Họ không thể hiểu hết được rủi ro về chất lượng đằng sau mức giá rẻ đó, trong khi các siêu thị phải gánh vác nhiều chi phí từ mặt bằng máy lạnh, nhân sự đến việc tiêu hủy hàng cận date theo quy trình nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm,.

Nỗi đau của những nhà sản xuất sạch không chỉ dừng lại ở con số thua lỗ trên từng đơn vị sản phẩm mà theo bà Ái còn là áp lực kinh khủng về quy mô.

Cụ thể, đối với những trang trại sở hữu 1 triệu con gà, mỗi ngày tung ra thị trường 1 triệu quả trứng thì mức lỗ tương đương 800 triệu đến 1 tỷ đồng mỗi ngày. Một tháng duy trì sản xuất có thể khiến doanh nghiệp mất trắng 30 tỷ đồng, một con số mà theo bà Lâm Thúy Ái là không một ông chủ nào có thể trụ vững lâu dài.

Tình trạng này dẫn đến hệ lụy là nhiều chủ trang trại rơi vào trạng thái mệt mỏi, mất hết tinh thần vì áp lực bù lỗ quá lớn. Nhiều người đã đi đến quyết định đau lòng là xả đàn, bán đổ bán tháo gà đẻ với giá gà thịt chỉ vài chục ngàn đồng một kg để dừng lỗ ngay lập tức, dọn dẹp trang trại nhằm tránh những rủi ro tài chính tiếp theo.

Sự cô đơn của người tâm huyết làm thực phẩm sạch trên chính mặt trận sản xuất

Bên cạnh gánh nặng tài chính, các nhà sản xuất thực phẩm sạch còn phải đối mặt với những áp lực vô hình từ tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) và các chế tài pháp luật nghiêm ngặt.

Bà Lâm Thúy Ái chia sẻ rằng để đạt được sự phát triển bền vững, doanh nghiệp phải minh bạch và giữ vững chất lượng tuyệt đối, khiến chi phí vận hành không thể giảm mà chỉ có tăng. Chỉ cần một sơ suất nhỏ trong quản lý môi trường hay chất lượng không đạt như công bố trên website và các cơ quan chức năng, chủ doanh nghiệp có thể phải đối mặt với việc bị xử phạt, thậm chí là vào tù.

Sự nghiêm khắc này là cần thiết nhưng lại đặt nhà sản xuất vào thế khó khi một bên là chi phí tuân thủ cao ngất ngưởng, một bên là thị trường trôi nổi không ai quản lý. Cảm giác "mua vàng bán bạc" và phải "đi nhẹ nói khẽ cười duyên" với cả nhà cung cấp lẫn khách hàng trong khi mình đang lỗ nặng khiến những người làm sản xuất cảm thấy vô cùng khổ sở.

Một khía cạnh khác của sự bế tắc chính là sự đứt gãy trong liên kết khi có khủng hoảng truyền thông xảy ra. Bà Ái trăn trở rằng dù đã đầu tư hàng ngàn tỷ đồng nhưng nếu có sự cố thông tin, các đối tác phân phối lớn như siêu thị thường có xu hướng ngắt kết nối ngay lập tức để tránh hiệu ứng domino, điều này vô tình khiến nhà sản xuất đơn độc gánh chịu hậu quả.

Trong khi mọi người đều gồng mình để đảm bảo chất lượng phục vụ người tiêu dùng thì những sản phẩm kém chất lượng, trứng hết date ngoài thị trường lại vẫn tồn tại mà không bị kiểm soát hiệu quả. "Sự thiếu công bằng này khiến những người tâm huyết với ngành thực phẩm sạch cảm thấy bị bỏ rơi và cô đơn ngay trên chính mặt trận sản xuất của mình", bà Ái nhận định.

Trước thực trạng ngặt nghèo này, bà đã đại diện cho tiếng nói của những nhà sản xuất gửi lời khẩn cầu đến Chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước. Bà mong muốn các cơ quan chức năng cần nhìn nhận lại thực tế giá thành của những sản phẩm đạt chuẩn ESG để có những chính sách hỗ trợ kịp thời và trực tiếp.

Các kiến nghị cụ thể bao gồm việc xem xét giảm thuế, phí và đặc biệt là hỗ trợ chi phí kiểm nghiệm cho từng lô sản phẩm trước khi đưa ra thị trường bán lẻ, bởi hiện nay mọi chi phí kiểm định này đều do doanh nghiệp tự gánh vác.

"Nếu không có những sự can thiệp và bảo vệ mạnh mẽ từ phía Nhà nước để dẹp bỏ hàng giả, hàng kém chất lượng và hỗ trợ chi phí tuân thủ, những nhà sản xuất chân chính có lẽ sẽ phải chọn con đường đóng cửa trang trại, bán thiết bị theo giá phế liệu để trả nợ ngân hàng và từ bỏ tâm huyết làm thực phẩm sạch cho người dân", đại diện từ Công ty CP Mebi Farm nhận định.