Thế giới lo thiếu dầu, Trung Quốc ‘đi trước một bước’: Xe tải điện bùng nổ 182%, chi phí chỉ bằng một nửa xe diesel

Tại khu vực Tân Cương, ông Wang Yuan, quản lý marketing của một công ty xe thương mại, cho biết nhu cầu xe tải điện đang bùng nổ. Các mẫu xe của công ty chủ yếu phục vụ vận chuyển tại các tỉnh giàu tài nguyên như Sơn Tây, Nội Mông và chính Tân Cương.

Riêng tại Tân Cương, doanh số xe tải điện hạng nặng của tất cả các thương hiệu đã đạt khoảng 16.700 chiếc trong năm 2025, tăng 80% so với hơn 9.000 chiếc năm 2024.

Đà tăng này được thúc đẩy bởi sự cải tiến nhanh chóng trong công nghệ pin và sạc nhanh, cùng với các chính sách trợ cấp mạnh tay từ chính phủ. Những chiếc xe tải điện, vốn được thiết kế để vận chuyển khối lượng hàng hóa lớn, đang ngày càng xuất hiện phổ biến trên khắp Trung Quốc.

Theo ông Wang, từ năm 2022, doanh số xe tải điện hạng nặng toàn quốc tăng trung bình 30% đến 50% mỗi năm. “Các doanh nghiệp vận tải đang thay đổi quan điểm, nhận ra rằng chuyển từ xe diesel sang xe điện là xu hướng tất yếu”, ông nói.

“Lá chắn” trước cú sốc năng lượng

Sự chuyển dịch này vô tình trở thành “lá chắn” trước những biến động bên ngoài, đặc biệt là xung đột Iran khiến nguồn cung dầu khí bị gián đoạn và giá tăng cao.

Ông David Zhang, Tổng thư ký Hiệp hội Kỹ thuật Xe thông minh Quốc tế tại Thượng Hải, nhận định việc điện hóa quy mô lớn có thể giúp Trung Quốc giảm phụ thuộc vào dầu mỏ từ Trung Đông, qua đó củng cố an ninh năng lượng.

Xe tải hạng nặng là nhóm tiêu thụ diesel lớn nhất trong ngành vận tải. Không giống xe cá nhân thường “đắp chiếu”, các phương tiện này vận hành gần như 24/24, khiến mức tiêu thụ nhiên liệu rất cao.

“Việc phổ cập xe tải điện có thể cắt giảm đáng kể nhu cầu diesel trong nước và bù đắp tác động từ xung đột Iran”, ông Zhang nói.

Bùng nổ thị trường, xe điện lần đầu vượt xe dầu

Theo dữ liệu từ nền tảng cvworld.cn, doanh số xe tải điện hạng nặng tại Trung Quốc đạt 231.100 chiếc trong năm 2025, tăng 182% so với năm trước.

Riêng tháng 12, doanh số xe tải hạng nặng đạt 84.000 chiếc, trong đó xe năng lượng mới chiếm 54%, lần đầu vượt xe chạy nhiên liệu truyền thống.

Động lực tăng trưởng đến từ sự kết hợp của công nghệ, chính sách và nhu cầu thị trường.

Các “ông lớn” như CATL, BYD và Gotion High-Tech đã phát triển các dòng pin sạc nhanh chuyên dụng cho xe tải.

Đáng chú ý, Gotion High-Tech đã ra mắt pin có khả năng hoạt động trong điều kiện lạnh tới -30°C, giúp xe vẫn sạc hiệu quả trong môi trường khắc nghiệt.

Những rào cản trước đây như “nỗi lo quãng đường” hay thời gian sạc lâu đang dần được khắc phục. Hiện nay, nhiều mẫu xe có thể sạc đến 80% chỉ trong khoảng 1 giờ, trong khi hạ tầng trạm sạc tại các khu logistics cũng được cải thiện đáng kể.

Một số mẫu xe còn tích hợp pin với trục truyền động điện, giúp tăng độ ổn định và giảm nguy cơ lật xe, yếu tố quan trọng khi vận chuyển hàng nặng.

Lợi thế chi phí rõ rệt

Ngoài công nghệ, yếu tố quyết định vẫn là chi phí vận hành.

Theo thử nghiệm thực tế của ông Wang, chi phí vận hành một xe tải điện chở than chỉ khoảng 1,6 nhân dân tệ/km. Trong khi đó, xe diesel tiêu tốn từ 3 đến 3,5 nhân dân tệ/km chỉ riêng tiền nhiên liệu.

Chính yếu tố chi phí đang thúc đẩy các doanh nghiệp vận tải chuyển đổi. Tại Sơn Tây, chính quyền địa phương đã đưa ra trợ cấp lên tới 140.000 nhân dân tệ cho mỗi xe năng lượng mới, đồng thời giảm thuế cho chi phí thuê pin.

Thành phố Trường Trị là một trong những địa phương tiên phong, khi các mỏ than lớn bắt buộc sử dụng phương tiện vận tải “xanh” từ năm 2023, mở đường cho quá trình điện hóa xe tải.

Cú hích từ căng thẳng địa chính trị

Là quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, Trung Quốc đang chịu áp lực lớn khi eo biển Hormuz bị gián đoạn do xung đột.

Việc tuyến đường này bị ảnh hưởng buộc tàu chở dầu phải đi đường vòng, kéo dài thời gian vận chuyển thêm 10-14 ngày, từ đó đẩy chi phí và giá nhiên liệu tăng cao.

Theo ông Zhang, cứ mỗi khi giá dầu tăng 10%, tỷ lệ thâm nhập của xe điện có thể tăng thêm 1,5% đến 2%, qua đó thúc đẩy nhanh quá trình điện hóa.

Triển vọng tăng trưởng vẫn rộng mở

Các chính sách hỗ trợ như trợ giá đổi xe cũ, giảm một nửa thuế mua xe, trợ cấp sạc hay miễn phí cầu đường tại một số khu vực được dự báo sẽ tiếp tục duy trì trong năm nay.

Song song đó, chiến lược “tuần hoàn kinh tế nội địa” và đầu tư hạ tầng của Bắc Kinh sẽ tiếp tục kéo nhu cầu vận tải tăng lên, tạo thêm động lực cho thị trường xe tải điện.

Trên thực tế, tâm lý khách hàng cũng đang thay đổi. Những doanh nghiệp từng từ chối xe điện nay đã bắt đầu cân nhắc mua thử.

Một tài xế tại Sơn Đông chia sẻ trên mạng xã hội rằng nhiều đội xe đang thay thế hàng chục, thậm chí hàng trăm xe chạy dầu bằng xe điện. “Dù khấu hao nhanh, nhưng rõ ràng chúng mang lại lợi nhuận tốt hơn”, người này cho biết.

Theo SCMP