Thuốc kháng virus của Trung Quốc mở ra hy vọng kiểm soát dịch Nipah, tỷ lệ sống tăng lên 66,7%

Virus Nipah có tỷ lệ tử vong lên tới 75%, trong khi đợt bùng phát gần đây nhất tại bang Tây Bengal của Ấn Độ đã ghi nhận ít nhất 5 ca nhiễm.

Trong bối cảnh chưa có thuốc điều trị được phê duyệt, các nhà khoa học từ Viện Virus học Vũ Hán phát hiện rằng VV116, một loại thuốc kháng virus đường uống ban đầu được phát triển để điều trị Covid 19, giúp khoảng 2/3 số chuột hamster nhiễm bệnh sống sót sau liều virus vốn có thể gây tử vong.

“Phát hiện này là bằng chứng đầu tiên cho thấy tiềm năng điều trị của VV116 đối với virus Nipah”, viện cho biết hôm thứ Hai.

Theo nghiên cứu, liều uống VV116 giúp tỷ lệ sống sót của chuột hamster vàng đạt 66,7%, đồng thời làm giảm lượng virus trong phổi, lách và não, những cơ quan mục tiêu bị virus tấn công. Viện Virus học Vũ Hán nhận định, thuốc có thể được sử dụng như biện pháp phòng ngừa cho các nhóm nguy cơ cao như nhân viên y tế, cán bộ phòng thí nghiệm, cũng như là một lựa chọn điều trị sẵn có cho các đợt bùng phát Nipah hiện tại và trong tương lai.

Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Viện Virus học Vũ Hán, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Phòng thí nghiệm Lingang và Vigonvita Life Sciences Shanghai, các đơn vị đồng phát triển thuốc, thực hiện và đã được công bố trên tạp chí khoa học bình duyệt quốc tế Emerging Microbes & Infections vào tháng 11/2025.

Theo bài báo, virus Nipah lần đầu được phát hiện trong đợt bùng phát tại Malaysia giai đoạn 1998-1999, sau đó được ghi nhận tại Bangladesh và Ấn Độ từ năm 2001. Tổ chức Y tế Thế giới WHO cho biết các triệu chứng thần kinh có thể xuất hiện sau vài ngày hoặc vài tuần nhiễm bệnh, bao gồm rối loạn ý thức, lú lẫn và co giật. Bệnh cũng có thể gây suy hô hấp nặng và, trong các trường hợp nghiêm trọng nhất, dẫn tới viêm não, hôn mê và tử vong.

WHO ước tính tỷ lệ tử vong do virus Nipah dao động từ 40% đến 75%. Virus có thể lây truyền từ dơi ăn quả Pteropus sang người, qua vật chủ trung gian như lợn và ngựa, hoặc lây trực tiếp từ người sang người. Đợt bùng phát đầu tiên tại Malaysia được cho là xuất phát từ việc tiếp xúc với lợn mắc bệnh hoặc các mô nhiễm virus.

Trong khi đó, nhiều đợt bùng phát tại Bangladesh và Ấn Độ có liên quan tới việc tiêu thụ trái cây hoặc các sản phẩm từ trái cây, đặc biệt là nước chà là tươi, bị nhiễm nước bọt hoặc nước tiểu của dơi mang mầm bệnh.

WHO đã xếp Nipah vào nhóm bệnh ưu tiên nghiên cứu và phát triển, đặc biệt sau đợt bùng phát tại bang Kerala của Ấn Độ vào tháng 5/2018 khiến ít nhất 17 người tử vong. Dù nhiều hợp chất đã được phát hiện có khả năng ức chế virus Nipah, hiện vẫn chưa có loại thuốc nào được cấp phép sử dụng lâm sàng.

Nhóm nghiên cứu Trung Quốc cho biết, VV116, hiện đã được phê duyệt điều trị Covid 19 tại Trung Quốc đại lục và Uzbekistan, thể hiện đặc tính kháng virus đối với 2 chủng Nipah khác nhau tại Malaysia và Bangladesh, trong đó chủng Bangladesh là nguyên nhân chính gây ra các đợt bùng phát tại Ấn Độ. Các nhà khoa học cho rằng cần thêm nghiên cứu để xác định chính xác cơ chế ức chế virus của VV116, nhưng nhiều khả năng thuốc hoạt động theo cơ chế tương tự như khi chống virus corona.

Với hồ sơ an toàn đã được xác lập ở người, VV116 được đề xuất xem xét như một lựa chọn điều trị tiềm năng đối với Nipah. Bên cạnh đó, vào tháng 12, một ứng viên vaccine phòng Nipah do Đại học Oxford phát triển đã trở thành vaccine đầu tiên trên thế giới bước vào thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 2 trên người. Vaccine này đang được thử nghiệm tại Bangladesh, sử dụng cùng nền tảng vector virus như vaccine Oxford AstraZeneca phòng Covid 19.