Thương vụ bán mảng sản xuất mở ra triển vọng tái định giá VinFast và Vingroup

VinFast đang tiến hành tái cấu trúc vai trò trong chuỗi giá trị xe điện toàn cầu. Trọng tâm của thương vụ VinFast Trading and Production JSC (VFTP) tập trung vào phương thức tổ chức lại hoạt động sản xuất, phân bổ tài sản, nghĩa vụ nợ và cơ chế quản trị giá vốn.

Ngày 12/5/2026, VinFast công bố phương án phân bổ tài sản, hoạt động và mảng kinh doanh của VFTP sang một pháp nhân mới tại Việt Nam là VinFast Vietnam JSC (VFVN).

Sau khi hoàn tất chia tách, VinFast dự kiến chuyển nhượng toàn bộ cổ phần phổ thông tại VFTP cho nhóm nhà đầu tư do Future Investment Research and Development Joint Stock Company dẫn dắt, với sự tham gia của ông Phạm Nhật Vượng trong vai trò nhà đầu tư thiểu số.

Giá trị giao dịch đạt 13.310 tỷ đồng, tương đương 530 triệu USD. Hoạt động này dẫn đến việc thay đổi phương thức ghi nhận tài sản, nghĩa vụ nợ và chi phí sản xuất trong chuỗi cung ứng.

Khi VFTP rời khỏi phạm vi hợp nhất, các hạng mục nhà máy, dây chuyền, dư nợ và nghĩa vụ vận hành sản xuất tại Việt Nam không còn hiện diện trực tiếp trên bảng cân đối kế toán hợp nhất của VinFast.

Ngược lại, VinFast duy trì quyền kiểm soát đối với cấu trúc sản phẩm, thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật, sở hữu trí tuệ, thương hiệu, hệ thống bán hàng và hậu mãi. Doanh nghiệp chuyển dịch từ mô hình tự sở hữu hạ tầng sang phương thức đặt hàng sản xuất theo tiêu chuẩn kỹ thuật riêng biệt, làm thay đổi căn bản cách thức phản ánh tài chính trên báo cáo tài chính (BCTC).

Tối ưu hóa cấu trúc chuỗi giá trị: VinFast tập trung vào tài sản vô hình và công nghệ lõi

Thương vụ VFTP xác lập ranh giới rõ rệt giữa hai phân hệ trong chuỗi giá trị. Phân hệ sản xuất bao gồm hệ thống nhà xưởng, dây chuyền, vật tư, công suất vận hành, nhân công, chi phí khấu hao và các nghĩa vụ nợ gắn liền. Phân hệ còn lại tập trung vào nghiên cứu và phát triển, sở hữu trí tuệ, thương hiệu và mạng lưới phân phối toàn cầu.

Sau chia tách, VFVN trực tiếp quản lý các mảng liên quan đến nghiên cứu và phát triển toàn cầu, sở hữu trí tuệ, dịch vụ hậu mãi và mạng lưới bán hàng, đồng thời nắm giữ cổ phần tại các đơn vị thành viên ở Australia và Đức.

Ở chiều ngược lại, VFTP duy trì quyền sở hữu hạ tầng sản xuất tại Việt Nam, nắm giữ cổ phần tại VinEG Green Energy Solutions JSC và kế thừa các nghĩa vụ nợ tài chính với bên thứ ba, tùy thuộc vào sự phê chuẩn của các chủ nợ liên quan.

Cấu trúc pháp lý này cho thấy VFTP đóng vai trò đơn vị thực thi sản xuất, trong khi VFVN là pháp nhân nắm giữ các yếu tố định hình sản phẩm và thị trường. Việc giảm tỷ trọng tài sản vật lý thâm dụng vốn hỗ trợ VinFast tập trung nguồn lực vào các tài sản vô hình có khả năng tạo giá trị gia tăng cao hơn.

Mức giá 13.310 tỷ đồng thiết lập khung định giá độc lập cho khối sản xuất dựa trên nguyên tắc giao dịch độc lập và giá trị sổ sách tài sản thuần hợp nhất theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) tại ngày 31/3/2026. Giá trị này cao hơn mức trung vị của vùng định giá 2.653 tỷ đồng do đơn vị tư vấn Grant Thornton Việt Nam xác định theo phương pháp chiết khấu dòng tiền.

Giao dịch hỗ trợ việc tách bạch giá trị khối gia công khỏi các phần mềm, bản quyền trí tuệ và hệ thống khách hàng. Nền tảng sản phẩm vẫn giữ vị trí trung tâm trong chuỗi giá trị của VinFast dù phương thức sở hữu tài sản hạ tầng đã thay đổi.

Chuyển dịch mô hình chi phí: Từ thâm dụng tài sản sang quản trị giá vốn linh hoạt

Thương vụ VFTP dẫn đến sự thay đổi vị trí ghi nhận chi phí sản xuất trên hệ thống sổ sách kế toán. Trong mô hình cũ, chi phí sản xuất gắn liền với tài sản cố định, khấu hao, chi phí vận hành nhà xưởng, nợ vay và hàng tồn kho.

Trong mô hình mới, nếu VFTP không còn nằm trong phạm vi hợp nhất, phần tài sản vật lý sẽ rời khỏi bảng cân đối kế toán hợp nhất. VinFast thực hiện thu mua xe từ đơn vị sản xuất, chi phí này được hạch toán vào giá mua xe đầu vào và phản ánh trực tiếp vào giá vốn hàng bán khi sản phẩm được tiêu thụ trên thị trường.

Sự chuyển dịch này làm thay đổi mô hình quản trị tài chính từ việc quản lý hạ tầng nhà máy sang quản trị đơn hàng, giá thành đơn vị, biên lợi nhuận cộng thêm và tối ưu hóa dòng tiền vận hành.

Theo thỏa thuận gia công, VFTP thực hiện sản xuất xe mang thương hiệu VinFast theo thiết kế và tiêu chuẩn chất lượng do VFVN ấn định. VinFast duy trì quyền sở hữu pháp lý đối với thiết kế sản phẩm, hoạt động nghiên cứu và phát triển cùng sở hữu trí tuệ. Cơ chế này hỗ trợ giảm tải quy mô tài sản cố định trong khi vẫn bảo đảm nguồn cung sản phẩm tại thị trường Việt Nam.

Thỏa thuận sản xuất có hiệu lực ban đầu 5 năm và tự động gia hạn thêm 3 năm. Giá chuyển giao được xác lập theo công thức giá vốn cộng biên, tạm tính bằng 105% chi phí xe, tương ứng với biên lợi nhuận mục tiêu khoảng 5% cho đơn vị sản xuất. Chi phí xe bao gồm vật tư, vận tải đầu vào, thuế phí, nhân công, khấu hao và bảo hành.

Cơ chế kiểm soát chi phí được quy định chặt chẽ với biến động vật tư không vượt quá 1,5% và chi phí sản xuất tổng hợp không vượt quá 5% so với định mức của VFVN. Phương thức này giúp VinFast kiểm soát giá thành sản phẩm thông qua định mức kỹ thuật và kế hoạch sản lượng cụ thể.

Cấu trúc tài chính tối giản và triển vọng tái định giá doanh nghiệp

Dòng tiền phát sinh từ giao dịch được ưu tiên sử dụng để tất toán toàn bộ khoản P-Note trị giá khoảng 10.162 tỷ đồng, chiếm 76,4% giá trị thương vụ. Phần thặng dư còn lại được bổ sung vào nguồn vốn mặt để phục vụ các mục tiêu tăng trưởng, nâng cấp công nghệ và mở rộng mạng lưới bán hàng toàn cầu.

Bên mua đồng thời tiếp nhận phần lớn nghĩa vụ nợ và các khoản phải trả của VinFast Việt Nam, ước tính khoảng 182.000 tỷ đồng tại thời điểm cuối quý I/2026.

Việc tách khối sản xuất giúp VinFast giảm thiểu áp lực tài chính liên quan đến nợ vay và chi phí vận hành nhà máy. Cấu trúc mới đưa chi phí sản xuất về một dạng thức định lượng rõ ràng hơn. Thay vì chịu áp lực trực tiếp từ đầu tư tài sản cố định và chi phí khấu hao, doanh nghiệp tập trung vào quản trị giá vốn, hàng tồn kho và lưu chuyển tiền tệ từ hoạt động kinh doanh. Đây là nền tảng để thị trường đánh giá hiệu quả sử dụng vốn và chất lượng dòng tiền của doanh nghiệp một cách khách quan hơn.

Mô hình tài chính mới cho phép nhà đầu tư tách bạch hiệu quả của nền tảng gia công sản xuất với năng lực tạo giá trị từ sản phẩm, công nghệ và thương hiệu. VinFast tiết giảm sở hữu trực tiếp tại phần sản xuất thâm dụng vốn nhưng vẫn bảo toàn quyền chi phối đối với các yếu tố then chốt tạo nên giá trị thương hiệu.

Việc VinFast Việt Nam hướng tới lộ trình có lãi từ năm 2027 và giảm thiểu dư nợ sản xuất cũng hỗ trợ thị trường định giá sát hơn giá trị thực tế của hệ sinh thái các doanh nghiệp thuộc tập đoàn Vingroup. Hội đồng quản trị VinFast đã triệu tập ĐHĐCĐ bất thường vào ngày 27/5/2026 để xem xét phê duyệt các nội dung liên quan nhằm hoàn tất kế hoạch trong quý III/2026.