TPBank thâu tóm CTCK gần 17.000 cổ đông: Không sáng lập nhưng chọn đúng thời điểm xuống tiền

CTCP Chứng khoán Tiên Phong (TPS, mã ORS) vừa công bố đã hoàn tất đợt chào bán cổ phiếu riêng lẻ cho Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank, mã TPB). Giao dịch được thực hiện vào ngày 31/12/2025, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong cấu trúc sở hữu tại công ty chứng khoán này.

Theo báo cáo, TPS đã phát hành gần 288 triệu cổ phiếu cho TPBank. Số cổ phiếu này bị hạn chế chuyển nhượng trong vòng một năm kể từ ngày hoàn tất phát hành. Với mức giá 12.500 đồng một cổ phiếu, TPS thu về gần 3.600 tỷ đồng, qua đó nâng vốn điều lệ lên 6.239 tỷ đồng.

Nguồn vốn thu được sẽ được phân bổ vào nhiều hoạt động kinh doanh chính. Khoảng 60% được sử dụng cho hoạt động môi giới, cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán chứng khoán; 30% dành cho hoạt động tự doanh và phần còn lại cho các hoạt động đầu tư, kinh doanh khác. Việc giải ngân số vốn này dự kiến diễn ra trong năm 2026.

Sau đợt chào bán, tỷ lệ sở hữu của TPBank tại TPS tăng từ 9,01% lên 51%. Ngân hàng hiện nắm hơn 318,2 triệu cổ phiếu ORS và chính thức trở thành công ty mẹ, nắm quyền chi phối Chứng khoán Tiên Phong.

TPS tiền thân là CTCP Chứng khoán Phương Đông, thành lập năm 2006. Đến tháng 4/2019, công ty đổi tên thành Chứng khoán Tiên Phong, trở thành một phần trong hệ sinh thái TPBank. Dù vậy, trong sáu năm sau đó, TPBank chỉ giữ vai trò cổ đông lớn, chưa nắm tỷ lệ chi phối cho đến khi hoàn tất thương vụ cuối năm 2025.

Trước thời điểm TPBank thâu tóm, cơ cấu cổ đông TPS ghi nhận nhiều biến động. Tại ĐHCĐ thường niên cuối tháng 5/2025, công ty có gần 23.400 cổ đông. Đến đầu tháng 12/2025, số lượng cổ đông giảm còn khoảng 16.900 người, nắm giữ tổng cộng 336 triệu cổ phiếu ORS. Như vậy, chỉ trong khoảng nửa năm, TPS giảm khoảng 6.500 cổ đông cá nhân. Cùng giai đoạn, cổ phiếu ORS tăng khoảng 65%, giao dịch quanh mức 13.700 đồng/cp.

Thương vụ được kỳ vọng tạo ra lợi thế kết hợp giữa ngân hàng và công ty chứng khoán, giúp hình thành hệ sinh thái tài chính đồng bộ. TPS được đánh giá có thể tận dụng nguồn vốn, thương hiệu và tệp khách hàng từ ngân hàng mẹ, đặc biệt trong các mảng như môi giới, margin và dịch vụ đầu tư.

Quả ngọt sau những thương vụ M&A

Việc ngân hàng mở rộng hoạt động sang lĩnh vực chứng khoán cũng đang là xu hướng rõ rệt trên thị trường. Trước TPBank - TPS, nhiều ngân hàng đã nắm hoặc tăng tỷ lệ chi phối tại công ty chứng khoán như VPBank - VPBankS, Techcombank - TCBS, Vietcombank - VCBS, LPBank - LPBS, Agribank - Agriseco, ACB - ACBS, SHB - SHS, hay OCB và OCBS tái khởi động hợp tác chiến lược.

Điểm đáng chú ý trong các cặp liên kết ngân hàng - công ty chứng khoán nói trên là, dù không phải cổ đông sáng lập, những năm gần đây VPBank, LPBank và TPBank đã lần lượt mua lại các công ty chứng khoán quy mô vừa và nhỏ, sau đó bổ sung nguồn lực tài chính để nâng tầm quy mô hoạt động.

Trước khi đạt mức vốn điều lệ gần 18.800 tỷ đồng, IPO và niêm yết trên HoSE như hiện nay, VPBankS từng chỉ là CTCP Chứng khoán ASC với vốn điều lệ ban đầu hơn 56 tỷ đồng. Đầu năm 2022, VPBank mua lại gần 97,4% vốn của ASC, tiến hành tái cấu trúc và đổi tên thành Chứng khoán VPBank.

Tương tự, LPBankS trước khi gia nhập hệ sinh thái LPBank vào năm 2023 cũng chỉ sở hữu quy mô vốn điều lệ vài trăm tỷ đồng. Sau nhiều đợt tăng vốn, đơn vị này hiện có vốn điều lệ 12.668 tỷ đồng.

Song song quá trình tăng vốn dưới sự hậu thuẫn của ngân hàng mẹ, kết quả kinh doanh của các công ty chứng khoán này cũng cải thiện mạnh. Lợi nhuận tăng bằng lần, trong đó VPBankS ghi nhận lợi nhuận trước thuế khoảng 3.260 tỷ đồng sau 9 tháng năm 2025, gấp gần bốn lần cùng kỳ năm trước.

Điểm chung ở cả ba thương vụ này là yếu tố thời điểm: Các ngân hàng tham gia mạnh vào công ty chứng khoán trong bối cảnh thị trường tài chính tăng trưởng mạnh, chứng khoán trở thành kênh dẫn vốn quan trọng bên cạnh tín dụng ngân hàng.

Với Chứng khoán Tiên Phong, bên cạnh tái cấu trúc sở hữu, TPS cũng mở rộng hoạt động sang lĩnh vực tài sản số. Công ty đã góp vốn thành lập CTCP Công nghệ Tài sản số Tiên Phong với vốn điều lệ 120 tỷ đồng, trụ sở tại Hà Nội. Doanh nghiệp này đăng ký hoạt động trong lĩnh vực thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và đầu tư vào các cơ sở ươm tạo công nghệ.

Trong cơ cấu cổ đông sáng lập, TPS sở hữu 10% vốn. Chủ tịch HĐQT TPS Nguyễn Hồng Quân nắm khoảng 74,3% cổ phần và đồng thời là Chủ tịch HĐQT Tài sản số Tiên Phong. Một cổ đông khác là CTCP Quản lý quỹ Việt Cát thuộc hệ sinh thái TPBank nắm 1% vốn.

Như vậy, có thể thấy thương vụ TPBank chi phối TPS cho thấy xu hướng các ngân hàng thương mại đẩy mạnh đầu tư vào lĩnh vực chứng khoán và công nghệ tài chính, hình thành hệ sinh thái khép kín từ ngân hàng, môi giới, đầu tư đến tài sản số.

Với thương vụ này, TPS không chỉ thay đổi cấu trúc sở hữu mà còn được kỳ vọng tận dụng nguồn lực từ ngân hàng mẹ để mở rộng hoạt động, đồng thời đẩy nhanh chiến lược số hóa dịch vụ tài chính trong giai đoạn tới.