Trung Quốc biến 'rác thành vàng', kiếm 78 tỷ USD từ món hàng hết đát

Theo dữ liệu mới nhất từ Viện Nghiên cứu Công nghiệp Qianzhan, giá trị thị trường tái chế pin xe điện tại Trung Quốc đã đạt khoảng 558 tỷ nhân dân tệ (tương đương 78 tỷ USD). Con số này chưa tính đến giá trị vật liệu tái chế thu được sau quá trình xử lý. Tính cả doanh thu từ 647 tỷ nhân dân tệ (khoảng 90 tỷ USD) vật liệu tái chế, ngành tái chế pin đang thể hiện quy mô khổng lồ và vai trò không thể thiếu trong nền kinh tế xe điện đang phát triển nhanh.

Trung Quốc không chỉ là thị trường EV lớn nhất thế giới, với hơn 30 triệu xe điện lưu hành tính đến cuối 2024, mà còn đối mặt với thách thức xử lý khối lượng pin đã hết vòng đời ngày càng tăng. Các dự báo cho thấy tổng lượng pin phải được tái chế có thể vượt 1,04 triệu tấn vào năm 2025 và tăng lên tới 3,5 triệu tấn vào năm 2030, đặt ra nhu cầu cấp bách cho toàn ngành.

Ngành tái chế pin ở Trung Quốc phát triển theo hai đường chính. Thứ nhất, tái sử dụng theo tầng. Pin đã qua sử dụng nhưng còn khả năng hoạt động được chuyển sang các ứng dụng khác như lưu trữ năng lượng tĩnh, phục vụ các hệ thống điện lưới hoặc thiết bị công nghiệp.
Thứ hai, tái chế vật liệu. Quá trình phân tách, nghiền và thu hồi các kim loại giá trị như lithium, niken, coban và mangan để đưa trở lại chuỗi sản xuất pin hoặc các sản phẩm công nghiệp khác.

Công nghệ ngày càng phát triển giúp ngành tái chế pin đạt hiệu quả thu hồi rất cao. Một số doanh nghiệp tại Trung Quốc tuyên bố có thể thu hồi đến 99,6% các vật liệu chính từ pin EV, vượt xa nhiều tiêu chuẩn quốc tế hiện hành và thúc đẩy lợi ích kinh tế – môi trường.

Chuỗi giá trị của thị trường tái chế pin tại Trung Quốc trải dài từ sản xuất pin đến xử lý, tái chế và sản xuất vật liệu mới:

Thượng nguồn: các nhà sản xuất pin và cung cấp nguyên liệu thô như CATL, BYD, Shanxi Coking và Yunnan Tin.
Trung tâm xử lý: doanh nghiệp tái chế như Huayou Cobalt, Ganfeng Lithium, New Energy Times và Haopeng Technology.
Hạ nguồn: các nhà sản xuất vật liệu và luyện kim bột như Dangsheng Technology và Heyuan Fuma, sử dụng vật liệu tái chế để tạo ra nguyên liệu cho pin mới.

Tính đến năm 2024, 156 công ty chính thức được cấp phép xử lý pin lithium-ion đã qua sử dụng với tổng công suất danh nghĩa lên tới 423,3 triệu tấn/năm, trong khi hơn 71 doanh nghiệp xử lý pin axit chì đạt công suất hơn 1,47 tỷ tấn/năm.

Nhận thấy tầm quan trọng chiến lược, Quốc vụ viện Trung Quốc đã phê duyệt một kế hoạch hành động quốc gia cho hệ thống tái chế pin vào tháng 2/2025. Kế hoạch này nhấn mạnh việc chuẩn hóa thu gom, tăng cường giám sát và truy xuất nguồn gốc, cùng với nỗ lực giảm hoạt động tái chế không chính thức và thiếu kiểm soát.

Những động thái này không chỉ bảo đảm an toàn môi trường mà còn tạo điều kiện cho phát triển kinh tế tuần hoàn, biến chất thải pin thành tài nguyên chiến lược.

Theo dự báo của Qianzhan, thị trường tái chế pin của Trung Quốc có thể vượt 1.000 tỷ nhân dân tệ (khoảng 139 tỷ USD) vào năm 2030, với doanh thu từ vật liệu tái chế dự kiến trên 2.000 tỷ nhân dân tệ (khoảng 278 tỷ USD). Điều này không chỉ củng cố vị trí của Trung Quốc trong ngành công nghiệp EV toàn cầu mà còn mở ra cơ hội lớn cho các nhà đầu tư, doanh nghiệp công nghệ và ngành công nghiệp vật liệu.

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu và nỗ lực đạt mục tiêu carbon thấp, thị trường tái chế pin xe điện được xem là “mỏ vàng” mới – nơi hội tụ của phát triển bền vững, đổi mới công nghệ và tăng trưởng kinh tế trong thập kỷ tới.