TS Phạm Xuân Hòe : Tỷ phú Warren Buffett bỏ 10% tài sản vào nông nghiệp, còn doanh nghiệp Việt vẫn mải mê BĐS

‘Tư tưởng thông thì nguồn tín dụng xanh mới chảy’

Phát biểu tại Hội thảo “Tín dụng xanh cho doanh nghiệp và nhà nông năm 2025”, ngày 19/12, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường khẳng định: Kinh tế xanh không chỉ là lời hứa với cộng đồng quốc tế, mà còn là đòi hỏi tự thân của nền kinh tế nhằm bảo đảm phát triển bền vững và gìn giữ tài nguyên quốc gia cho các thế hệ tương lai.

Theo ông Cường, trong lộ trình hiện thực hóa mục tiêu Net Zero, nông nghiệp giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vừa là lĩnh vực chịu tác động trực tiếp của biến đổi khí hậu, vừa sở hữu dư địa tăng trưởng xanh rất lớn. Để cụ thể hóa cam kết, Việt Nam đã ban hành Chiến lược phát triển quốc gia xanh bền vững, cùng các đề án chi tiết cho từng ngành hàng trong ngắn, trung và dài hạn.

Tuy nhiên, ông Cường nhấn mạnh, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở nguồn lực, đặc biệt là vốn tín dụng. Nếu không tháo được nút thắt này, chuyển đổi xanh trong nông nghiệp khó có thể đi vào chiều sâu.

Nhìn lại hơn 30 năm qua, nông nghiệp Việt Nam đã tạo nên một kỳ tích. Từ chỗ phải nhập khẩu khoảng 2 triệu tấn lương thực mỗi năm để chống đói, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những cường quốc xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới. Nhiều chuyên gia dự báo, kim ngạch xuất khẩu nông sản hoàn toàn có thể chạm mốc 100 tỷ USD trong tương lai không xa.

Để đạt được mục tiêu này, theo ông Cường, việc Tổng hội Nông nghiệp Việt phối hợp chặt chẽ với hệ thống ngân hàng là bước đi chiến lược nhằm tạo sức mạnh cộng hưởng.

“Khi tư tưởng thông thì nguồn vốn sẽ chảy”, ông Cường nhấn mạnh.

Không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn, tín dụng xanh còn mang lại lợi ích dài hạn cho chính các ngân hàng. Khi dòng tiền được rót vào các dự án “thuận thiên”, bền vững và hiệu quả, ngân hàng vừa mở rộng dư nợ, vừa giảm thiểu rủi ro nợ xấu.

Để khai thác hết tiềm năng nông nghiệp, ông Nguyễn Xuân Cường gợi mở bài học từ Nhật Bản với công thức gia tăng giá trị:

1 (Sản xuất) + 2 (Chế biến) + 3 (Logistics – Thương mại) = 6.

Trong khi đó, Việt Nam hiện vẫn chủ yếu dừng ở khâu sản xuất thô, bỏ lỡ phần giá trị lớn nhất nằm ở chế biến sâu và logistics - những mắt xích đóng góp tới 3,6 lần giá trị gia tăng. Đây cũng chính là những lĩnh vực cần được ưu tiên dòng vốn tín dụng trong thời gian tới.

BĐS còn lãi dày khiến doanh nghiệp chưa mặn mà với nông nghiệp

Từ góc nhìn tài chính – ngân hàng, TS Phạm Xuân Hoè, Tổng Thư ký Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng Nhà nước, chỉ ra một thực tế đáng suy ngẫm: Doanh nghiệp Việt Nam vẫn gặp rất nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn lực, đặc biệt là tín dụng ngân hàng. Trong khi đó, kinh doanh bất động sản vẫn mang lại lợi nhuận cao, khiến không ít doanh nghiệp chưa thực sự quan tâm đầu tư vào nông nghiệp.

“Nhìn ra thế giới, tỷ phú Warren Buffett vẫn dành khoảng 10% tài sản để đầu tư vào nông nghiệp xanh, sạch. Ngoài việc rót hàng tỷ USD vào các doanh nghiệp nông nghiệp, ông ấy còn sở hữu gần 10 triệu ha đất canh tác và coi đó là trách nhiệm đối với loài người”, TS Phạm Xuân Hoè dẫn chứng.

Theo ông Hoè, nông nghiệp không chỉ là câu chuyện lợi nhuận trước mắt, mà là trách nhiệm phát triển bền vững. Doanh nghiệp Việt Nam cần thay đổi tư duy, mạnh dạn đầu tư vào chuỗi sản xuất nông nghiệp, lĩnh vực mà Việt Nam đang có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

Để tín dụng xanh thực sự phát huy vai trò, TS Phạm Xuân Hoè cho rằng cần xây dựng bộ quy tắc liên kết xanh với cơ chế phân chia lợi ích và rủi ro hài hòa. Doanh nghiệp giữ vai trò hạt nhân, nông dân là các vệ tinh; doanh nghiệp càng lớn, mạng lưới liên kết càng phải chặt chẽ.

Về phía ngành ngân hàng, ông Hoè đề xuất 3 giải pháp trọng tâm: Thứ nhất, xây dựng quy định cho vay riêng đối với các mặt hàng nông sản chủ lực. Thứ hai, Ngân hàng Nhà nước cần thiết lập quỹ tái cấp vốn khoảng 500 triệu USD cho các dự án xanh với lãi suất ưu đãi. Thứ ba, kiểm soát dòng tiền khép kín thông qua liên kết ngang giữa các ngân hàng, thúc đẩy thanh toán không tiền mặt trong toàn bộ chuỗi giá trị.

“Nếu làm được điều đó, tín dụng xanh không chỉ là khẩu hiệu, mà sẽ trở thành động lực thực sự cho nông nghiệp Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển bền vững và có trách nhiệm”, TS Phạm Xuân Hoè nhấn mạnh.