TS. Lê Duy Bình: Luật Thủ đô (sửa đổi) là thông điệp ‘trải thảm đỏ’ mạnh mẽ nhất cho FDI

Luật Thủ đô (sửa đổi đang được trình Quốc hội xem xét, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt thể chế cho Hà Nội trong giai đoạn phát triển mới.

Tại tọa đàm “Khơi thông nguồn lực để Hà Nội phát triển bền vững”, TS. Lê Duy Bình – Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng, dù thời gian thực thi Luật Thủ đô 2024 còn ngắn, nhưng những tác động ban đầu đã khá rõ nét, đặc biệt trong việc huy động nguồn lực và thay đổi diện mạo đô thị.

Những chuyển động ban đầu: Hạ tầng “đi trước mở đường”

Theo TS. Lê Duy Bình, một trong những điểm đáng ghi nhận là việc các dự án hạ tầng đã bắt đầu tận dụng tốt hơn các cơ chế đặc thù mà Luật Thủ đô cho phép.

Điển hình là mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông (TOD), đang được áp dụng trong một số tuyến đường sắt đô thị, như tuyến số 5 Văn Cao – Hòa Lạc. Đây được xem là bước thử nghiệm quan trọng, mở ra cách tiếp cận mới trong khai thác quỹ đất và tổ chức không gian đô thị.

Song song, công tác chỉnh trang đô thị cũng được đẩy mạnh, cùng với việc phân cấp, phân quyền rõ ràng hơn cho chính quyền thành phố. Nhờ đó, hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm như các tuyến vành đai 1, 2, 2.5 được thúc đẩy tiến độ đáng kể.

“Luật Thủ đô 2024 đã gửi đi một thông điệp rất mạnh mẽ tới cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hà Nội là một điểm đến thân thiện, sẵn sàng đón dòng vốn lớn”, TS. Bình nhấn mạnh.

Bài toán nguồn lực: Cần tới hàng triệu tỷ đồng

Dù vậy, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở nhu cầu vốn khổng lồ cho giai đoạn tới. Theo các tính toán sơ bộ, tổng nhu cầu đầu tư phát triển của Hà Nội trong 5–10 năm tới có thể lên tới 4–5 triệu tỷ đồng.

Trong bối cảnh ngân sách nhà nước luôn có giới hạn, việc tạo lập một môi trường đầu tư đủ hấp dẫn để thu hút nguồn lực xã hội trở thành yếu tố quyết định.

“Chỉ khi môi trường đầu tư thực sự thông thoáng, minh bạch, chúng ta mới có thể huy động được nguồn lực lớn như vậy”, TS. Lê Duy Bình nhấn mạnh.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) vì thế tiếp tục mở rộng các cơ chế huy động vốn, từ khai thác giá trị đất đai, phát triển TOD, đến các mô hình hợp tác công – tư (PPP) và thu hút nhà đầu tư chiến lược. Cùng với đó là yêu cầu cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và củng cố niềm tin của doanh nghiệp.

Một điểm đáng chú ý trong dự thảo luật lần này là việc mở rộng khái niệm nguồn lực phát triển. Hà Nội bắt đầu khai thác mạnh hơn các “không gian tăng trưởng mới” như không gian ngầm, không gian trên cao, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Đặc biệt, công nghiệp văn hóa được xác định là một ngành mũi nhọn, đóng vai trò thúc đẩy chuyển dịch mô hình tăng trưởng sang hướng dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo. Cùng với đó, các lĩnh vực STEM, khoa học công nghệ, nghiên cứu – phát triển (R&D), cũng được nhấn mạnh như những trụ cột tạo ra giá trị gia tăng cao trong dài hạn.

Gỡ 3 “điểm nghẽn” để hút dòng vốn toàn cầu

Theo TS. Lê Duy Bình, nếu các cơ chế đặc thù được triển khai hiệu quả, Hà Nội có thể đồng thời tháo gỡ ba điểm nghẽn lớn nhất hiện nay: Hạ tầng, nguồn nhân lực và thể chế.

Việc đầu tư vào hạ tầng, đặc biệt là các cây cầu qua sông Hồng và hệ thống giao thông liên kết sẽ mở ra không gian phát triển mới. Trong khi đó, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cải cách thủ tục hành chính sẽ gia tăng sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

"Luật Thủ đô gửi đi một thông điệp rất mạnh mẽ tới các nhà đầu tư trong và ngoài nước: Hà Nội là điểm đến thân thiện và an toàn. Số lượng các tập đoàn kinh tế tư nhân lớn đổ vốn vào các công trình văn hóa, thể thao và hạ tầng thời gian qua chính là minh chứng rõ nhất cho niềm tin này", TS. Lê Duy Bình nhấn mạnh.

Ở tầm nhìn dài hạn, Hà Nội đặt mục tiêu trở thành một “thành phố toàn cầu”. Để hiện thực hóa mục tiêu này, theo TS. Lê Duy Bình, thành phố cần chuẩn bị đồng bộ từ hạ tầng kỹ thuật, chất lượng sống, môi trường đến cơ chế thu hút và sử dụng nhân tài.

“Bên cạnh nguồn lực, yếu tố con người và thể chế sẽ quyết định việc Hà Nội có thể vươn tầm khu vực hay không”, ông nhấn mạnh.