TS. Nguyễn Trí Hiếu: Lãi suất còn dư địa tăng, nếu chốt được lãi suất dài hạn thì nên chốt ngay

Thị trường hiện ghi nhận nhiều ngân hàng duy trì mức lãi suất huy động đặc biệt cao, dao động từ 7,4-10,7%/năm đối với các khoản tiền gửi lớn.

Trong đó, VietBank đang niêm yết mức cao nhất thị trường, lên tới 10,7%/năm cho kỳ hạn 13 tháng. PVcomBank áp dụng mức 10%/năm cho kỳ hạn 12-13 tháng với điều kiện duy trì tối thiểu 2.000 tỷ đồng, trong khi MSB niêm yết 9%/năm cho các khoản tiền gửi từ 500 tỷ đồng trở lên.

Một số ngân hàng khác như HDBank, Cake by VPBank hay Vikki Bank cũng triển khai các chương trình ưu đãi, đưa mức lãi suất thực nhận lên quanh 7,2-8,9%/năm.

Trong khi đó, nhóm Big4 gồm Vietcombank, BIDV và VietinBank vẫn duy trì mặt bằng lãi suất thấp hơn đáng kể, phổ biến quanh 3,5%/năm cho kỳ hạn 6-9 tháng và khoảng 5,9-6%/năm với kỳ hạn từ 12 tháng trở lên.

Diễn biến này đang làm dấy lên lo ngại rằng chu kỳ lãi suất thấp có thể sắp kết thúc.

“Nếu chốt được lãi suất dài hạn thì nên chốt ngay”

Bình luận về xu hướng người dân đổ xô “khóa” lãi suất vay mua nhà, chuyên gia kinh tế TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng lo ngại lãi suất tăng trong thời gian tới là hoàn toàn có cơ sở.

Theo ông, với những khoản vay lớn như mua nhà, mua xe hoặc vay tiêu dùng dài hạn, nếu có thể chốt được lãi suất cố định trong thời gian dài thì đây là lựa chọn nên cân nhắc.

“Lãi suất có khả năng sẽ tăng trong thời gian tới. Nếu có thể chốt được lãi suất dài hạn lúc này thì nên chốt, và càng dài càng tốt”, ông Hiếu nhận định.

Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng lưu ý rằng tại Việt Nam, các gói vay mua nhà cố định lãi suất dài hạn thực sự vẫn còn rất hiếm.

Phần lớn các ngân hàng hiện chỉ áp dụng mức lãi suất ưu đãi thấp trong thời gian đầu, phổ biến từ 3-12 tháng, nhiều nhất khoảng 1-2 năm. Sau thời gian ưu đãi, lãi suất sẽ chuyển sang thả nổi và được điều chỉnh định kỳ 3 tháng, 6 tháng hoặc 1 năm/lần. Đây mới là giai đoạn tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất với người vay.

“Bẫy” lãi suất sau ưu đãi

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, nhiều người vay thường bị hấp dẫn bởi các gói quảng cáo lãi suất 0%, 3% hoặc 5%/năm mà chưa đánh giá đầy đủ áp lực tài chính sau thời gian ưu đãi.

Thực tế, sau giai đoạn “mồi” lãi suất thấp, ngân hàng thường áp dụng công thức tính lãi dựa trên lãi suất huy động bình quân cộng thêm biên độ lợi nhuận khoảng 5-7%.

Điều này đồng nghĩa chỉ cần mặt bằng lãi suất huy động tăng lên, lãi vay mua nhà cũng sẽ lập tức bị đẩy lên theo.

“Lãi suất thả nổi rất rủi ro. Ban đầu người vay có thể tính toán đủ khả năng trả nợ, nhưng khi lãi suất bật tăng mạnh thì rất dễ rơi vào tình trạng không trả nổi nợ”, ông Hiếu cảnh báo.

Theo chuyên gia, nếu không thể chốt cố định dài hạn, người vay nên cố gắng đàm phán với ngân hàng về “lãi suất trần” – tức mức lãi vay tối đa mà ngân hàng không được phép vượt qua trong mọi kịch bản thị trường. Đây được xem là “van an toàn” giúp người vay tránh cú sốc lãi suất trong tương lai.

Ranh giới nguy hiểm của người vay mua nhà

Bên cạnh câu chuyện lãi suất, TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng điều quan trọng nhất vẫn là sức khỏe tài chính của người vay. Ông đặc biệt nhấn mạnh tới chỉ số DTI (Debt To Income) – tỷ lệ giữa tổng số tiền trả nợ hàng tháng so với thu nhập.

Ví dụ, nếu mỗi tháng một người thu nhập 100 triệu đồng nhưng phải dành 50 triệu đồng để trả cả gốc lẫn lãi vay ngân hàng, thì DTI ở mức 50%.

Theo ông Hiếu, mức DTI an toàn nhất là khoảng 50%. Nếu tăng lên 60% vẫn có thể chấp nhận, nhưng từ 70-80% trở lên thì rủi ro tài chính đã ở mức rất cao.

“Khi tỷ lệ trả nợ quá lớn, chỉ cần lãi suất tăng hoặc thu nhập suy giảm, người vay sẽ rất dễ mất khả năng thanh toán”, ông nói.

Nguy hiểm hơn, trong kịch bản xấu, người vay không chỉ mất nhà mà còn có thể tiếp tục gánh thêm khoản nợ còn lại sau khi tài sản bị xử lý.

Theo chuyên gia, xu hướng tăng nhẹ của lãi suất huy động hiện nay chưa phải cú sốc lớn, nhưng đã phát đi tín hiệu rằng thời kỳ tiền rẻ có thể đang dần qua đi.

Điều đó đồng nghĩa người mua nhà cần thay đổi tư duy: Không chỉ nhìn vào mức lãi suất ưu đãi ban đầu mà phải tính tới khả năng chịu đựng tài chính trong suốt 10-20 năm vay vốn.

Việc “khóa” lãi suất sớm có thể là bước đi khôn ngoan với những người có dòng tiền ổn định, tỷ lệ DTI an toàn và kế hoạch tài chính dài hạn rõ ràng.

Ngược lại, nếu thu nhập chưa thực sự vững chắc mà vẫn vay quá sức chỉ vì sợ lãi suất tăng, người mua nhà hoàn toàn có thể tự đẩy mình vào vòng xoáy áp lực tài chính kéo dài nhiều năm.