Vì sao tỉnh giàu nhất Việt Nam được đánh giá đủ sức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương?

Trong ngày làm việc thứ hai của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV (24/3), Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã thảo luận và cho ý kiến về tờ trình thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương – một bước đi được đánh giá là có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn trong bối cảnh địa phương này đang hội tụ nhiều điều kiện phát triển vượt trội.

Theo quy định tại Nghị quyết số 112 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, một đơn vị hành chính muốn trở thành thành phố trực thuộc Trung ương phải đáp ứng 7 tiêu chí cơ bản. Qua rà soát, tỉnh Đồng Nai hiện đã cơ bản đáp ứng và vượt nhiều ngưỡng quan trọng.

Về quy mô dân số, trong khi tiêu chuẩn yêu cầu từ 2,5 triệu người trở lên, Đồng Nai hiện có gần 4,5 triệu dân. Diện tích tự nhiên của tỉnh hơn 12.700 km², cao hơn nhiều so với mức tối thiểu 2.500 km² theo quy định.

Ở tiêu chí về tổ chức hành chính đô thị, Đồng Nai hiện có 23 phường và 10 xã đã đủ điều kiện thành lập phường, nâng tỷ lệ phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã lên 34,73%, vượt mức yêu cầu 30%. Những xã này đều là các địa bàn trọng điểm về phát triển kinh tế - xã hội và quốc phòng - an ninh, được hình thành trên cơ sở sáp nhập từ các xã và thị trấn trước đó. Tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh đạt gần 57%, cũng cao hơn đáng kể so với mức tối thiểu 45%.

Đáng chú ý, về vị trí và vai trò trong quy hoạch, Đồng Nai được xác định là trung tâm công nghiệp, logistics, đồng thời là đầu mối giao thông quan trọng của khu vực phía Nam và cả nước, gắn với định hướng phát triển đô thị sân bay Long Thành. Tỉnh cũng đã hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận đô thị loại I và qua đánh giá đã đạt 13/15 tiêu chí, vượt ngưỡng yêu cầu tối thiểu.

Về nền tảng kinh tế - xã hội, Đồng Nai đáp ứng đầy đủ các chỉ báo thành phần như tự cân đối ngân sách; tỷ trọng công nghiệp - xây dựng - dịch vụ chiếm hơn 81% cơ cấu kinh tế; thu nhập bình quân đầu người trong 3 năm gần nhất đều cao hơn mức bình quân cả nước; tốc độ tăng trưởng GRDP duy trì ở mức cao và ổn định; tỷ lệ hộ nghèo thấp hơn trung bình chung.

Năm 2025, GRDP của tỉnh đạt khoảng 677.932 tỉ đồng, xếp thứ 4 cả nước và đứng đầu nếu chỉ tính riêng các tỉnh; thu ngân sách đạt hơn 102.962 tỉ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt 152,8 triệu đồng.

Những con số này cho thấy quy mô kinh tế lớn và năng lực đóng góp đáng kể của Đồng Nai đối với nền kinh tế quốc gia.

Song song với việc hoàn thiện các tiêu chí, Đồng Nai đang đẩy nhanh các bước thủ tục cần thiết. UBND tỉnh đã triển khai lấy ý kiến nhân dân đối với Đề án thành lập 10 phường mới trên cơ sở nguyên trạng 10 xã, đồng thời lấy ý kiến về Đề án xây dựng Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Việc lấy ý kiến được tổ chức tại các địa phương gồm Long Thành, Nhơn Trạch, Trảng Bom, Trị An, Xuân Lộc, Dầu Giây, Tân Phú, Đồng Phú, Tân Khai và Lộc Ninh, thực hiện đồng thời cho cả hai đề án.

Theo kế hoạch, nếu kết quả lấy ý kiến đạt trên 50% cử tri đồng thuận, UBND cấp xã sẽ tổng hợp, trình HĐND cùng cấp xem xét, sau đó hoàn thiện hồ sơ trình UBND tỉnh trước 17 giờ ngày 26/3/2026.

Sở Nội vụ Đồng Nai được giao chủ trì hướng dẫn, đồng thời tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành nghị quyết tán thành chủ trương thành lập thành phố trực thuộc Trung ương và các phường mới, với thời hạn hoàn thành trong ngày 27/3/2026.

Trước đó, việc HĐND tỉnh Đồng Nai thông qua Nghị quyết điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030 vào cuối tháng 2/2026 được xem là bước nền quan trọng.

Quy hoạch này bao trùm toàn bộ diện tích hơn 12.700 km² với 95 đơn vị hành chính cấp xã, đặt mục tiêu đến năm 2030 Đồng Nai cơ bản đáp ứng các tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc Trung ương theo hướng văn minh, hiện đại, phát triển bền vững. Hạ tầng kinh tế - xã hội sẽ được đầu tư đồng bộ, thông minh, với điểm nhấn là phát triển đô thị sân bay và đô thị sinh thái đẳng cấp quốc tế.

Về dài hạn, Đồng Nai đặt mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050 trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, đầu mối giao thương quốc tế, phát triển mạnh dịch vụ và du lịch gắn với hệ thống đô thị tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, địa phương hướng tới xây dựng môi trường thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, lấy kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn làm nền tảng phát triển.

Với hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ gồm đủ 5 phương thức vận tải và vai trò cửa ngõ của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, Đồng Nai đang định hình mô hình phát triển “thủ phủ công nghiệp, đô thị hiện đại, trung tâm logistics và nông nghiệp công nghệ cao”.

Trong năm 2026, tỉnh dự kiến hoàn thiện các bước cuối cùng để trình Quốc hội thông qua nghị quyết thành lập thành phố trực thuộc Trung ương, mở ra dư địa phát triển mới và tạo động lực liên kết với các trung tâm kinh tế lớn của cả nước.