Vì sao Vingroup từ bỏ dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam 67 tỷ USD, cuộc chơi hiện còn những doanh nghiệp nào?

Ngày 25/12, Vingroup bất ngờ tuyên bố rút khỏi dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam trị giá 67 tỷ USD.

Lý do được Vingroup đưa ra là để tập trung nguồn lực vào các dự án trọng điểm đang triển khai, đặc biệt là dự án Khu đô thị thể thao Olympic tại Hà Nội, có quy mô hơn 9.000ha, vốn đầu tư 925.000 tỷ đồng (trên 35 tỷ USD). Bên cạnh đó, Vingroup đang dốc toàn lực thực hiện hàng loạt dự án lớn khác, như Nhà máy sản xuất thép VinMetal, 2 nhà máy điện gió tại Kỳ Anh (Hà Tĩnh), Nhà máy Nhiệt điện LNG Hải Phòng, Khu đô thị phức hợp Hạ Long Xanh…

Thống kê từ một số dự án nổi bật mà Vingroup đang triển khai đã vượt 83,6 tỷ USD, tương đương gần 2,2 triệu tỷ đồng. Trong khi đó, tại dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam trị giá 67 tỷ USD, Vingroup đề nghị mức đầu tư khoảng 61,35 tỷ USD (không bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng và tái định cư). Tập đoàn dự kiến tự thu xếp 20% tổng vốn, tức khoảng 12,27 tỷ USD và vay 80% còn lại từ Nhà nước với lãi suất 0% trong vòng 35 năm.

Như vậy, nếu tiếp tục tham gia, tổng số vốn mà Vingroup phải thu xếp trong những năm tiếp theo có thể lên tới hàng trăm tỷ USD.

Về tiềm lực tài chính, tại thời điểm ngày 30/9/2025, tổng tài sản của Vingroup là gần 1,1 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 41 tỷ USD. Trong đó, lượng tiền mặt nắm giữ lên đến trên 80.000 tỷ đồng (hơn 3 tỷ USD) - nhiều nhất sàn chứng khoán.

Về phía nguồn vốn, vốn chủ sở hữu là 161.904 tỷ đồng (khoảng 6,15 tỷ USD), trong khi đó nợ phải trả là trên 35 tỷ USD.

Nguồn vốn có phải lý do chính khiến Vingroup từ bỏ tuyến đường sắt cao tốc Bắc - Nam?

Đáng chú ý, cách đây tròn 1 tháng, CEO Vingroup Nguyễn Việt Quang cho biết ông Phạm Nhật Vượng đã lên kế hoạch huy động tài chính rõ ràng cho dự án trong 30 năm tới.

“Nguồn đầu tiên là cổ tức từ tất cả các công ty của ông Vượng trong 30 năm tới. Nếu chưa đủ, ông Vượng sẽ bán cổ phần tại các công ty riêng như GSM, VinEnergo, V-Green… Nếu vẫn chưa đủ, ông sẽ bán tiếp một phần cổ phần của Vingroup sau 30 năm nữa. Chúng tôi đã tính toán rất thận trọng và hoàn toàn tự tin về các kế hoạch này” - ông Quang nói.

Như vậy, nguồn vốn chưa phải vấn đề duy nhất khiến Vingroup từ bỏ đại dự án này. Vậy, nguyên nhân sâu xa là gì?

“VinSpeed (thuộc Vingroup) đăng ký phương án đầu tư tư nhân trực tiếp, Nhà nước cho vay 80% không lãi suất trong 30 năm, doanh nghiệp tự thu xếp 20%. Hiện nay chúng tôi vẫn chỉ đăng ký phương án này. Còn nếu làm PPP, chúng tôi không thể tự huy động được 80% còn lại" - ông Quang nói.

Đây cũng chính là “nút thắt” lớn nhất của dự án này nếu muốn huy động nguồn lực từ tư nhân. Hiện tại, phương án thực hiện được Quốc hội thông qua vẫn là đầu tư công. Tuy nhiên, quyết định chính thức sẽ được đưa ra vào đầu năm 2026, do có những thay đổi kể từ khi Nghị quyết 57 được ban hành.

Vingroup từ bỏ, sân chơi đang dành cho những doanh nghiệp nào?

Sau khi Vingroup từ bỏ, hiện còn 5 doanh nghiệp đăng ký thực hiện gồm: Công ty TNHH Việt Nam 3000 - Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Việt Nam, CTCP Tập đoàn Discovery, CTCP Vận tải Đường sắt Việt Nam, THACO, liên minh Mekolor - Great USA.

Trong đó, THACO là doanh nghiệp tiềm năng cũng là đối trực tiếp của VinSpeed với phương án đầu tư khá giống nhau, hiện trở thành ứng viên sáng giá.

Tập đoàn Discovery và liên minh Mekolor - Great USA tuyên bố tự bỏ vốn, nhưng tình trạng tài chính thực tế không đáp ứng được yêu cầu.