Vị trí trục đại lộ cảnh quan sông Hồng có gì đặc biệt trong quy hoạch Hà Nội 100 năm?

Chủ tịch Ủy ban nhân dân TP Hà Nội Vũ Đại Thắng đã ký ban hành Quyết định số 2512, chính thức phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, mở ra một định hướng phát triển dài hạn, toàn diện và có tính tái cấu trúc sâu rộng.

Quy hoạch bao trùm toàn bộ diện tích hành chính hơn 3.359 km2, định hướng Hà Nội phát triển theo cấu trúc đô thị đa tầng, đa lớp, đa cực và đa trung tâm. Quy mô dân số được dự báo đạt khoảng 17-19 triệu người vào năm 2065 và được khống chế tối đa không quá 20 triệu người trong dài hạn, nhằm bảo đảm cân bằng giữa tăng trưởng và khả năng chịu tải của hạ tầng.

Một trong những điểm nhấn nổi bật là việc xác lập sông Hồng trở thành trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, đóng vai trò “xương sống mềm” trong cấu trúc đô thị.

Không chỉ là yếu tố cảnh quan, sông Hồng còn được định hướng trở thành động lực phát triển mới, tích hợp các chức năng văn hóa, tài chính, thương mại, dịch vụ và du lịch, đồng thời kết nối không gian phát triển của Thủ đô với vùng đồng bằng sông Hồng, Trung du và miền núi phía Bắc cùng các hành lang kinh tế trong nước và quốc tế.

Trên nền tảng đó, trục đại lộ cảnh quan sông Hồng với quy mô khoảng 11.400 ha, chiều dài hai bên bờ hơn 80 km được quy hoạch trở thành không gian trung tâm của đô thị.

Giai đoạn trước mắt, trục này sẽ triển khai từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, sau đó mở rộng về phía Tây và phía Nam, kết nối các khu vực Thường Tín, đô thị văn hóa thể thao Olympic, đô thị Phú Xuyên và liên thông với chuỗi đô thị Văn Giang - Phố Hiến (Hưng Yên), hình thành hành lang di sản - du lịch - kinh tế dọc sông.

Khu vực sông Hồng cũng được định hướng phát triển hệ thống giao thông tích hợp với đại lộ ven hai bờ, kết nối đồng bộ qua các cầu và hầm vượt sông.

Giao thông đường thủy được chú trọng với hệ thống cảng khách, bến du lịch, bến thủy nội địa phục vụ phát triển kinh tế, du lịch và đảm bảo quốc phòng, an ninh. Các cảng hàng hóa trong khu vực trung tâm sẽ từng bước chuyển đổi thành cảng, bến du lịch, góp phần tái cấu trúc không gian ven sông theo hướng sinh thái - văn hóa - đô thị dịch vụ.

Song song với phát triển hạ tầng, quy hoạch đặt trọng tâm vào yếu tố sinh thái và cảnh quan. Dọc trục sông Hồng sẽ hình thành 11 công viên liên hoàn với tổng diện tích khoảng 3.300 ha, kết hợp phục hồi đất ngập nước và hệ sinh thái bản địa.

Không gian kiến trúc được tổ chức mở, tránh tạo “bức tường” chắn sông, đồng thời quy hoạch bố trí các công trình điểm nhấn như tháp Kỷ nguyên, bảo tàng Ký ức sông Hồng, bảo tàng cầu Long Biên, bảo tàng Đương đại và bảo tàng Công nghệ.

Không gian dân cư ven sông được tái thiết với quy mô khoảng 3.000 ha, theo mô hình đô thị nén, xanh và cao tầng. Các khu chung cư cao từ 30-45 tầng được bố trí với khối đế dành cho dịch vụ, sinh hoạt cộng đồng và bãi đỗ xe, trong khi phần trên là không gian ở hiện đại.

Dự kiến khu vực này có khoảng 1,2 triệu dân, với mật độ tối đa 220 người/ha. Việc di dời, bố trí nơi ở mới cho người dân được thực hiện trên nguyên tắc bảo đảm an toàn lâu dài và nâng cao chất lượng sống.

Các khu vực đặc thù như làng nghề Bát Tràng được định hướng tái thiết theo mô hình kết hợp khu ở mới với công viên làng nghề, thương mại dịch vụ và hạ tầng đồng bộ, vừa bảo tồn giá trị truyền thống vừa phát triển sinh kế.

Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh được quy hoạch thành đô thị sinh thái kết nối với Cổ Loa, Hồ Tây, sân bay Nội Bài và các trục giao thông lớn.

Bên cạnh đó, Hà Nội đặt mục tiêu “hồi sinh các dòng sông” như sông Tô Lịch, sông Nhuệ, sông Đáy, sông Tích và Cầu Bây thông qua việc xây dựng các đập dâng trên sông Hồng và sông Đuống để điều tiết nguồn nước, cải thiện môi trường và giải quyết tình trạng ngập úng nội đô. Hệ thống hồ điều hòa, bể chứa nước mưa và hạ tầng thoát nước hiện đại cũng được triển khai đồng bộ.

Ở quy mô toàn đô thị, Hà Nội sẽ hình thành 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực theo các hướng chiến lược. Phía Bắc gắn với sân bay Nội Bài phát triển đô thị logistics và công nghệ cao; phía Tây là đô thị khoa học công nghệ Hòa Lạc; phía Nam tập trung công nghiệp, logistics và sân bay thứ hai; phía Tây Bắc phát triển đô thị văn hóa du lịch sinh thái Tây - Ba Vì.

Quy hoạch cũng nhấn mạnh tái cấu trúc khu vực nội đô lịch sử theo hướng giảm mật độ xây dựng, tăng không gian công cộng và bảo tồn các di sản như Hồ Gươm, Phố Cổ, Phố cũ, Hoàng thành Thăng Long và Văn Miếu Quốc Tử Giám.

Lộ trình di dời trụ sở các bộ, ngành và cơ quan Trung ương ra khỏi nội đô về các khu vực mới như Mễ Trì và Tây Hồ Tây được xác định rõ, với quỹ đất sau di dời ưu tiên cho công viên, trường học và hạ tầng công cộng.

Định hướng phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) được triển khai quanh các ga đường sắt lớn như Ngọc Hồi, Hà Nội, Gia Lâm, Yên Thường nhằm giảm áp lực giao thông và hạn chế phương tiện cá nhân. Không gian ngầm cũng được khai thác mạnh, với mục tiêu đạt tối thiểu 40% diện tích đất khu trung tâm vào năm 2065.

Trong lĩnh vực nhà ở, thành phố đặt mục tiêu nâng diện tích bình quân lên tối thiểu 35 m² sàn/người giai đoạn 2026–2030, tiến tới 40 m² và đạt tối thiểu 45 m² trong giai đoạn 2031–2035. Các khu chung cư cũ sẽ được tái thiết toàn diện, đồng thời phát triển mạnh nhà ở xã hội quy mô lớn, hạ tầng đồng bộ, tạo điều kiện cho người thu nhập thấp tiếp cận chỗ ở.

Tổng thể quy hoạch hướng tới xây dựng Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại vào năm 2035; trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của châu Á - Thái Bình Dương vào năm 2045; và đến năm 2065 trở thành “thành phố toàn cầu” với chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc thuộc nhóm cao trên thế giới.

Xa hơn, tầm nhìn sau năm 2085 định hình Hà Nội là siêu đô thị bền vững tiêu biểu của khu vực, phát triển trên nền tảng “Thịnh vượng - Hài hòa - Văn hiến - Bản sắc”, kết nối sâu rộng với các dòng chảy thương mại, tri thức và đổi mới sáng tạo toàn cầu.