Việt Nam làm chủ công nghệ lõi: Viettel phát triển mạng 5G, CT Group sản xuất UAV, Zalo, FPT nghiên cứu trí tuệ nhân tạo

Theo thông tin từ Bộ Khoa học và Công nghệ, một số doanh nghiệp Việt Nam hiện đã bước đầu làm chủ các công nghệ lõi và phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược.

Thời gian qua, hệ thống thể chế, chính sách về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được hoàn thiện theo hướng đồng bộ hơn, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ chiến lược - được xác định là trụ cột nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo đó, các cơ quan của Quốc hội và Chính phủ đã phối hợp chặt chẽ trong việc xây dựng, sửa đổi và bổ sung hệ thống văn bản pháp luật, từ luật, nghị định đến các thông tư và hướng dẫn chuyên ngành. Nổi bật là Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025, trong đó quy định rõ các chương trình, nhiệm vụ phục vụ phát triển công nghệ chiến lược. Cùng với đó, Luật Công nghệ cao năm 2025 đã xác lập khung khái niệm, tiêu chí cũng như cơ chế chính sách đối với công nghệ chiến lược, sản phẩm và doanh nghiệp trong lĩnh vực này.

Từ nền tảng này, nhiều doanh nghiệp đã bước đầu làm chủ công nghệ lõi và phát triển các sản phẩm mang tính chiến lược. Trong lĩnh vực AI camera, các doanh nghiệp như MK, Hanet, BKAV, CMC, VNPT đã làm chủ khoảng 65% công nghệ lõi, với tỷ lệ nội địa hóa trên 50%. Viettel hiện làm chủ khoảng 85% công nghệ lõi mạng 5G, đồng thời phát triển nhiều sản phẩm quốc phòng công nghệ cao.

Ở mảng thiết bị bay không người lái (UAV), các doanh nghiệp như Realtime Robotics, Viettel và CT Group đã làm chủ trên 70% công nghệ lõi, đầu tư tổ hợp sản xuất trong nước và bước đầu xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, các doanh nghiệp như Zalo, FPT, Viettel, VNPT, CMC đã phát triển nhiều mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt. Trong khi đó, các tập đoàn công nghiệp như EVN, PVN cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, tự động hóa và sản xuất thông minh vào hoạt động vận hành.

Nhìn tổng thể, Việt Nam đã bước đầu hình thành nền tảng cho phát triển công nghệ chiến lược, bao gồm khung thể chế ban đầu, danh mục công nghệ và sản phẩm trọng điểm, sự tham gia của các doanh nghiệp có năng lực công nghệ lõi, cùng với xu hướng gia tăng về sở hữu trí tuệ và hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đang dần hoàn thiện.

Tuy nhiên, để tạo ra hiệu quả thực chất, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng cần chuyển từ tư duy “đi từ công nghệ” sang “đi từ bài toán quốc gia”, trong đó lấy thị trường, tiêu chuẩn và cơ chế đặt hàng của Nhà nước làm đòn bẩy phát triển.

Theo định hướng này, Nhà nước cần ưu tiên mua sắm công đối với các sản phẩm công nghệ Việt Nam đã đạt tiêu chuẩn, đồng thời xây dựng các khu thử nghiệm với cơ chế linh hoạt nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Các bộ, ngành và địa phương cũng cần phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo, đóng vai trò đặt hàng doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học giải quyết các bài toán lớn, trong khi Nhà nước đóng vai trò là khách hàng đầu tiên.

Về cơ chế tài chính, cần tiếp tục đổi mới theo hướng phân bổ ngân sách linh hoạt thông qua các quỹ khoa học – công nghệ, giúp tăng tính chủ động, giảm thủ tục hành chính và gắn kết chặt chẽ hoạt động nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn. Đồng thời, việc xác định rõ các nhiệm vụ mang tầm quốc gia, cùng với cơ chế triển khai, phân bổ lợi ích và hạ tầng hỗ trợ phù hợp, sẽ tạo điều kiện thu hút nguồn lực trong và ngoài nước, qua đó nâng cao năng lực làm chủ các công nghệ chiến lược của Việt Nam trong giai đoạn tới.