VinFast và V-Green áp đảo thị trường trạm sạc, loạt đối thủ FDI bắt đầu nhập cuộc nhưng vướng cơ chế

Năm 2025 ghi nhận bước ngoặt đáng chú ý của thị trường xe điện Việt Nam khi hạ tầng trạm sạc đã phủ kín toàn quốc, đưa Việt Nam vươn lên nhóm quốc gia có mật độ sạc cao nhất Đông Nam Á.

Theo các ước tính mới nhất, tổng số cổng/súng sạc đang vận hành đã vượt mốc 150.000, tạo nền tảng hạ tầng đủ dày để người dùng có thể tiếp cận dịch vụ sạc ở hầu hết khu vực, từ đô thị đến liên tỉnh. So với giai đoạn trước, khi tình trạng “tranh nhau chỗ sạc” còn phổ biến, khả năng tiếp cận hiện đã được cải thiện rõ rệt, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP. HCM hay Đà Nẵng.

Động lực chính đứng sau sự bứt phá này đến từ VinFast thông qua hệ sinh thái hạ tầng do V-Green phát triển. Doanh nghiệp hiện nắm giữ khoảng 98% tổng số cổng sạc trên thị trường, qua đó định hình cấu trúc mang tính “đơn cực” của ngành. Quy mô mạng lưới, tốc độ triển khai và độ phủ toàn quốc không chỉ giúp VinFast tạo lợi thế rõ rệt trong việc mở rộng thị phần xe điện, mà còn củng cố khả năng giữ chân người dùng thông qua hệ sinh thái khép kín.

Trên thực tế, với điều kiện hạ tầng hiện nay, việc sử dụng ô tô điện như một phương tiện phổ thông gần như gắn liền với lựa chọn VinFast.

Ở góc độ vận hành, chiến lược của VinFast trong giai đoạn gần đây không chỉ dừng ở mở rộng số lượng, mà chuyển dần sang tối ưu hiệu quả và chất lượng dịch vụ. Mô hình trạm sạc nhượng quyền được đẩy mạnh nhằm gia tăng tốc độ phủ sóng, đồng thời giảm áp lực vốn đầu tư trực tiếp. Song song đó, việc tích hợp trạm sạc vào hệ sinh thái rộng hơn - từ trung tâm thương mại, bãi đỗ xe đến hệ thống cây xăng - đang giúp mạng lưới này tiếp tục mở rộng với tốc độ nhanh.

Ở chiều ngược lại, thị trường cũng bắt đầu ghi nhận sự tham gia của các doanh nghiệp khác, chủ yếu phục vụ nhóm xe điện nhập khẩu. Một số thương hiệu như Mercedes-Benz, BYD hay Honda đã bước đầu triển khai hạ tầng sạc hoặc đổi pin tại các đô thị lớn. Tuy nhiên, quy mô vẫn còn khiêm tốn, chủ yếu mang tính thử nghiệm và chưa tạo được độ phủ đáng kể.

Rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ, mà đến từ khung pháp lý và khả năng tiếp cận hạ tầng.

Tại hội thảo về phát triển giao thông xanh ngày 31/3 tại TP. HCM, ông Lê Văn Vệ - Tổng Thư ký Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), cho biết một số doanh nghiệp thành viên đã bắt đầu triển khai hạ tầng sạc tại Hà Nội và TP. HCM, nhưng đang gặp vướng mắc lớn ở khâu cấp phép xây dựng. Theo ông, quy trình cấp phép và tiếp cận quỹ đất, đặc biệt với doanh nghiệp FDI, vẫn còn phức tạp và thiếu rõ ràng, khiến việc triển khai thực tế bị chậm lại.

Từ thực tế này, VAMM kiến nghị cơ quan quản lý sớm hoàn thiện cơ chế về giao đất, cấp phép và chính sách hỗ trợ, bao gồm ưu đãi về nguồn điện, nhằm tạo điều kiện phát triển hạ tầng sạc cho xe điện hai bánh.

Đại diện Honda Việt Nam cho biết doanh nghiệp đang triển khai lộ trình một cách thận trọng, với khoảng 33 trạm đổi pin và gần 100 trạm sạc đã sẵn sàng vận hành, trước mắt tập trung tại Hà Nội. Hệ thống dự kiến sẽ tiếp tục mở rộng theo nhu cầu thị trường trong thời gian tới.

Trong bối cảnh đó, thị trường trạm sạc xe điện tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh nhưng phân hóa rõ rệt. Một bên là hệ sinh thái đã đạt quy mô lớn và gần như chi phối toàn bộ thị trường; bên còn lại là các doanh nghiệp mới gia nhập, vẫn trong quá trình tìm kiếm mô hình và hoàn thiện điều kiện triển khai.

Diễn biến này cho thấy, dù dư địa phát triển còn rất lớn, cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực hạ tầng sạc nhiều khả năng sẽ tiếp tục xoay quanh lợi thế quy mô và tốc độ mở rộng trong những năm tới.