Vốn đổ vào nền kinh tế tăng 20%, tại sao hơn 76.000 doanh nghiệp vẫn chọn rời đi?

Thông tin từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố ngày 6/3, cho thấy, Ngay trong tháng 2/2026 – thời điểm trùng với kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ, số ngày làm việc thực tế chỉ khoảng nửa tháng, cả nước vẫn ghi nhận 11.307 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tăng 11,6% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tín hiệu cho thấy quyết định khởi sự kinh doanh không còn phụ thuộc quá nhiều vào yếu tố mùa vụ, mà đang trở thành một xu hướng ổn định hơn trong môi trường kinh doanh.

Tính chung hai tháng đầu năm, có 35.471 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 70,69% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng vốn đăng ký đạt 313.690 tỷ đồng, tăng 36,12%, trong khi số lao động đăng ký là 167.537 người, tăng 19,09%.

Bên cạnh đó, 29.013 doanh nghiệp đã quay trở lại hoạt động sau thời gian tạm ngừng. Như vậy, tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường trong hai tháng đầu năm đạt 64.484 đơn vị, tăng 29,4% so với cùng kỳ năm trước.

Dịch vụ tiếp tục là “điểm nóng” khởi nghiệp

Xét theo lĩnh vực hoạt động, khu vực dịch vụ tiếp tục chiếm ưu thế tuyệt đối trong làn sóng doanh nghiệp mới. Trong hai tháng đầu năm, có 26.832 doanh nghiệp dịch vụ được thành lập, chiếm 75,6% tổng số và tăng gần 70% so với cùng kỳ năm trước.

Xu hướng này phù hợp với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng dịch vụ, đặc biệt trong bối cảnh thương mại điện tử, kinh tế số và các ngành dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp phát triển nhanh trong những năm gần đây.

Khu vực công nghiệp và xây dựng ghi nhận 8.199 doanh nghiệp mới, chiếm 23,1% và tăng 71,5%. Trong khi đó, lĩnh vực nông, lâm nghiệp và thủy sản có 440 doanh nghiệp mới, tăng 145,8%, dù quy mô vẫn còn khá khiêm tốn.

Về mặt địa lý, các trung tâm kinh tế lớn tiếp tục giữ vai trò “đầu tàu” thu hút doanh nghiệp mới. TP.HCM dẫn đầu cả nước với 9.647 doanh nghiệp thành lập mới trong hai tháng đầu năm, tăng 49,01% so với cùng kỳ năm trước. Hà Nội đứng thứ hai với 5.486 doanh nghiệp, tăng 52,86%, trong khi Đồng Nai ghi nhận mức tăng mạnh nhất với 1.493 doanh nghiệp, tăng 82,3%.

Những con số này cho thấy môi trường kinh doanh, hạ tầng và nguồn nhân lực tại các địa phương phát triển vẫn là lực hút quan trọng đối với hoạt động khởi nghiệp và đầu tư.

Hơn 76.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường

Đáng chú ý, tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế, bao gồm vốn đăng ký mới và vốn tăng thêm đạt 851.899 tỷ đồng, tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm 2025. Con số này cho thấy khu vực doanh nghiệp vẫn tiếp tục bơm thêm nguồn lực đáng kể vào nền kinh tế, phản ánh niềm tin nhất định vào triển vọng phục hồi và mở rộng thị trường.

Tuy nhiên, bên cạnh những gam màu sáng, bức tranh doanh nghiệp đầu năm 2026 cũng bộc lộ nhiều dấu hiệu đáng suy nghĩ.

Trong hai tháng đầu năm, có tới 76.997 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 14,9% so với cùng kỳ năm trước. Trong số này, 58.472 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, chiếm gần 76% tổng số. Bên cạnh đó, 10.626 doanh nghiệp đang chờ giải thể và 7.899 doanh nghiệp đã hoàn tất thủ tục giải thể, tăng hơn 110% so với cùng kỳ.

Dù quy mô rút lui khá lớn, phần lớn doanh nghiệp không rời bỏ thị trường hoàn toàn mà chỉ tạm dừng hoạt động. Điều này phản ánh xu hướng nhiều doanh nghiệp lựa chọn “đóng băng” tạm thời để tái cơ cấu, điều chỉnh chiến lược kinh doanh hoặc chờ điều kiện thị trường thuận lợi hơn trước khi quay trở lại.

Thực tế, giai đoạn đầu năm thường là thời điểm doanh nghiệp rà soát hiệu quả hoạt động, cắt giảm chi phí và điều chỉnh kế hoạch kinh doanh. Vì vậy, số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động thường có xu hướng tăng trong giai đoạn này.

Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến nhiều doanh nghiệp phải rút lui là quy mô vốn còn nhỏ. Theo thống kê, vốn đăng ký bình quân của một doanh nghiệp thành lập mới trong hai tháng đầu năm chỉ đạt 8,84 tỷ đồng, thấp hơn đáng kể so với mức 11,09 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước.

Điều này cho thấy làn sóng doanh nghiệp gia nhập thị trường chủ yếu đến từ nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa. Dù đây là lực lượng năng động, đóng vai trò quan trọng trong tạo việc làm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nhưng quy mô vốn hạn chế khiến khả năng chống chịu trước biến động thị trường còn yếu.

Thực tế cho thấy tới 90,5% doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong hai tháng đầu năm có quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng. Xét theo ngành nghề, khu vực dịch vụ cũng là lĩnh vực có số doanh nghiệp rút lui nhiều nhất với 56.988 doanh nghiệp, tăng 15,8% so với cùng kỳ. Công nghiệp và xây dựng ghi nhận 19.055 doanh nghiệp rút lui, tăng 12,2%.

Đáng chú ý, lĩnh vực bán buôn, bán lẻ và sửa chữa ô tô, xe máy có tới 29.819 doanh nghiệp rút lui, chiếm gần 39% tổng số. Đây là nhóm ngành đang chịu áp lực cạnh tranh mạnh mẽ từ sự phát triển của thương mại điện tử và các nền tảng kinh doanh số, khi hành vi tiêu dùng của khách hàng thay đổi nhanh chóng.

Nhìn tổng thể, bức tranh doanh nghiệp hai tháng đầu năm 2026 cho thấy hai xu hướng song hành: Số doanh nghiệp gia nhập thị trường tăng mạnh, nhưng sức chống chịu của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ, vẫn còn hạn chế khi số rút lui ở mức cao.

Điều này cho thấy bài toán không chỉ là thúc đẩy thành lập doanh nghiệp mới, mà còn cần cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh để doanh nghiệp có thể trụ vững và phát triển bền vững.